Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of separate legal grounds for preliminary review request.

Sygn. akt II CSK 62/08

POSTANOWIENIE

Dnia 28 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku J. J.

przy uczestnictwie K. B. i Z. S.

o wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 marca 2008 r.,

na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania K. B.

od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt II Ca (…),

odrzuca skargę kasacyjną i oddala wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie wydane zostało w dniu 5 lipca

2007 r., sygn. akt II Ca (…), a zatem wniesiona od niego skarga kasacyjna spełniać

powinna wszelkie wymogi formalne, wynikające z treści przepisów art. 3984 § 1 i § 2

k.p.c.

W paragrafie pierwszym art. 3984 k.p.c. ustawodawca skatalogował odrębnie w

czterech punktach konstrukcyjne elementy każdej skargi kasacyjnej, a więc cechy

istotne (kreatywne) tego tylko szczególnego środka odwoławczego, podkreślając

zarazem w ten sposób rangę tychże elementów. Natomiast w zdaniu pierwszym § 2 art.

3984 k.p.c. wskazano na pozostałe wymagania tej skargi, które stawiane są każdemu

pismu procesowemu (art. 126 k.p.c. – 128 k.p.c.) z rygorem przewidzianym w art. 130

k.p.c.

Już wcześniej przyjęto w orzecznictwie, że brak któregokolwiek z kreatywnych

elementów

dawnej

kasacji,

a

określonych

w

którymkolwiek

z

punktów

nieobowiązującego już art. 3933 § 1 k.p.c. nie podlega naprawieniu w trybie art. 130 § 1

k.p.c., a kasacja dotknięta takim nieusuwalnym brakiem podlegała odrzuceniu a limine

(postanowienie SN z dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00, OSNC 2001 r., z. 3, poz.

51; postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2000 r. V CKN 1780/00, OSNC 2001 r., z. 3,

poz. 52).

Obowiązek przedstawienia przez skarżącego m. in. uzasadnienia wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a wynikający z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.,

wiąże się z instytucją tzw. „przedsądu”, polegającego m. in. na możliwości Sądu

Najwyższego odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Ten możliwy sposób zakończenia postępowania kasacyjnego, a kolidujący niewątpliwie

z intencją strony wnoszącej skargę kasacyjną dowodzi zrównania rangą obowiązku

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) z

obowiązkiem odrębnego przedstawienia oraz uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.). Odrębne wyartykułowanie przez

ustawodawcę obu kategorii obowiązków dowodzi tego, że nie są one tożsame.

W konsekwencji za spełnienie wymogu z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. nie można uznać

jedynie odwołania się przez skarżącego do uzasadnienia podstaw kasacyjnych

i sformułowanych w ich ramach zarzutów, z pominięciem wyraźnego, odrębnego i

ścisłego przytoczenia co najmniej jednej spośród okoliczności wymienionych w art. 3989

§ 1 k.p.c., wraz z jej stosownym uzasadnieniem przy pomocy argumentów jurydycznych

(por. postanowienie SN z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001 r., z. 10,

poz. 156; postanowienie SN z dnia 5 czerwca 2001 r., IV CZ 45/01, OSNC 2001 r.,

z. 10, poz. 157). W odniesieniu do skargi kasacyjnej zachowuje aktualność utrwalone

orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wymagania z art. 3984 § 1 k.p.c.

mają samodzielny byt i nie mogą być traktowane zamiennie (postanowienie SN z dnia

29 czerwca 2005 r. V CSK 5/05, niepubl.; postanowienie SN z dnia 14 lipca 2005 r. III

CZ 61/05 niepubl.; postanowienie SN z dnia 21 lipca 2005 r., V CSK 18/05, niepubl.).

Spełniając formalny wymóg skargi kasacyjnej, określony w art. 398 4 § 1 pkt 3

k.p.c., skarżący powinien zawrzeć w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i

wniosek ten uzasadnić wskazując na występowanie w sprawie przynajmniej jednej z

okoliczności stanowiących przesłanki tzw. przedsądu, określone w art. 398 9 § 1 k.p.c. i

przedstawić odpowiednie argumenty prawne, uzasadniające występowanie ściśle

określonej w ustawie przesłanki. Potrzeba przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

powinna być zatem uzasadniona przez skarżącego przy pomocy argumentów

jurydycznych uzasadniających wystąpienie którejkolwiek z przesłanek precyzyjnie

określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. (por. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2005 r. sygn.

akt V CSK 18/05). Spełnienie tego wymogu nie jest tożsame z werbalnym powołaniem

się na przesłanki wymienione w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., bez adekwatnego,

jurydycznego uzasadnienia każdej z obu wymienionych przesłanek. Ponieważ skarga

kasacyjna uczestnika postępowania K. B. pozbawiona jest właściwie rozumianego

uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przeto podlega ona

odrzuceniu (por. postanowienie SN z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt II CSK 7/05).

Uwzględniając więc odrębność obu przedmiotów regulacji w pkt 2 i 3 art. 3984 § 1

k.p.c. stwierdzić należy, że choć argumentacja skarżącego może się niekiedy w obu

tych kwestiach nawet częściowo pokrywać, to jednak orzeczenie w przedmiocie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zapada tylko po uprzednim dokonaniu oceny

przyczyn kwalifikowanych przez ustawodawcę, a określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.,

gdyż tylko one i ich uzasadnienie mogą być przedmiotem tzw. „przedsądu” i decydują o

jego wyniku.

Skoro więc skarga kasacyjna uczestnika postępowania K. B. pozbawiona jest

adekwatnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, a więc tego

niezbędnego

elementu

konstrukcyjnego,

współkreującego

istotę

tego

środka

zaskarżenia, to Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia, działając na

podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3986 § 2 k.p.c. i art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. oraz

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy oddalił, sformułowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną,

wniosek wnioskodawczyni o

zasądzenie

na

jej rzecz kosztów postępowania

kasacyjnego. Wnioskodawczyni domagała się bowiem odmowy przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie jej oddalenia, natomiast nie wnosiła

o odrzucenie skargi kasacyjnej. Tymczasem w orzecznictwie od dawna utrwalone jest

stanowisko, że nie należy się zwrot kosztów postępowania kasacyjnego stronie, która w

odpowiedzi na skargę kasacyjną nie podniosła zarzutu, że skarga powinna być

odrzucona (postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 563/01, niepubl.;

orzeczenie SN z dnia 15 listopada 1934 r., C.II. 1677/34, Zb. Urz. 1935, poz. 204).