Supreme Court confirms judge's self-exclusion from case under conflict of interest rules without separate ruling.

I ZO 76/23 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie zażalenia na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym ‎[…] z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt ASDo 5/21, wniesionego przez obwinioną sędzię Sądu Rejonowego […] w K. M. S. oraz jej obrońców, w przedmiocie wniosku obwinionej o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności na podstawie art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w sprawie o sygn. II ZO 49/22, po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu ‎3 października 2023 r., sygnalizacji SSN Tomasza Demendeckiego, na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. postanowił: stwierdzić, że SSN Tomasz Demendecki jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 52/22.

UZASADNIENIE

Obrońcy obwinionej M. S. oraz obwiniona wnieśli zażalenia na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym […] z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt ASDo 5/21. Sprawę zarejestrowano w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego pod sygn. II ZO 49/22, a sędzią wyznaczonym do rozpoznawania sprawy został SSN Tomasz Demendecki. Obwiniona sędzia M. S. pismem z dnia 17 października 2022 r. wniosła, w trybie art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu.W dniu 3 listopada 2022 r. przeprowadzono losowanie składu orzekającego ‎w sprawie rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, zarejestrowanego w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego pod sygn. akt I ZB 31/22.

‎W wyniku losowania do rozpoznania wniosku został wyznaczony skład orzekający: SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący), SSN Dariusz Kala, SSN Krzysztof Wesołowski, SSN Beata Janiszewska i SSN Mariusz Łodko oraz wyznaczono zastępców członków składu orzekającego: SSN Elżbietę Karską i SSN Małgorzatę Manowską. Obwiniona sędzia M. S. pismem, które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 16 listopada 2022 r., wniosła o wyłączenie SSN Małgorzaty Manowskiej na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., od udziału w rozpoznawaniu wniosku ‎o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności.

Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I ZO 52/22, zaś w wyniku losowania do rozpoznania wniosku został wyznaczony SSN Tomasz Demendecki. W dniu 19 lipca 2023 r. SSN Tomasz Demendecki złożył oświadczenie, ‎z którego wynika, iż w sprawie istnieją przesłanki wyłączenia go od udziału ‎w sprawie sygn. akt I ZO 52/22 na mocy art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., a więc z mocy samej ustawy.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Podstawa wyłączenia sędziego określona w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. wiąże się ‎z łacińską sentencją prawniczą nemo iudex in causa sua.

Zgodnie z tą regułą sędzia nie może orzekać w sprawie, której wynikiem jest bezpośrednio zainteresowany. Analizując oświadczenie SSN Tomasza Demendeckiego w kontekście powyżej wskazanych okoliczności, należy wskazać, że gdy sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k. podstawową formułą jest samowyłączenie – wyrażające się w formie złożenia do akt oświadczenia na piśmie. Oświadczenie to nie podlega kontroli sądu i samoistnie przesądza o wyłączeniu, przy czym nie jest wymagane wydanie przez sąd odrębnej decyzji procesowej.

‎W niniejszej sprawie skoro jednak oświadczenie sędziego zostało błędnie potraktowane jako jego wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy o sygn. ‎I ZO 52/22, konieczne stało się jedynie potwierdzenie, że SSN Tomasza Demendeckiego jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie o sygn. akt ‎I ZO 52/22. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [M. T.][ms]