Supreme Court disqualifies prosecutor from reviewing her own subordinate's impartiality request to ensure external perception of fairness.

I ZO 63/25 POSTANOWIENIE Dnia 24 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz na posiedzeniu w dniu 24 listopada 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w kwestii wniosku X. Y. – prokuratora Prokuratury Okręgowej w C., z dnia 23 marca 2025 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Joanny Lemańskiej od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Siwka wymogów niezawisłości i bezstronności, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 28/25, a złożony w sprawie o sygn. akt II ZIZ 12/24 postanowił: na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, wyłączyć SSN Joannę Lemańską od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 28/25.

UZASADNIENIE

W dniu 25 marca 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wpłynął wniosek X. Y. – prokuratora Prokuratury Okręgowej w C., z dnia 23 marca 2025 r., o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. SSN Joanny Lemańskiej od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Siwka wymogów niezawisłości i bezstronności, zarejestrowanego pod sygn. akt I ZB 28/25, złożonego w sprawie o sygn. akt II ZIZ 12/24 dot. zażalenia na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 27 lipca 2018 r.

Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego podał, że w odniesieniu do SSN Joanny Lemańskiej istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w sprawie, albowiem jej udział rażąco narusza prawo strony do sądu niezawisłego i bezstronnego, w myśl gwarancyjnych norm sprawiedliwości proceduralnej wyrażonych w art. 45 Konstytucji RP i art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wnioskujący na poparcie swojego stanowiska powołał uchwałę składu połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, a także wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w sprawach:

Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, Dolińska – Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga nr 49868/19 i 57511/19, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20. Podniósł również, że nieuwzględnienie przedmiotowego wniosku doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu.

Wskazuje się, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. np. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67). Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także wynikająca z tego perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje tym, iż o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04).

W realiach sprawy rozpoznanie wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez Sąd Najwyższy w składzie z udziałem SSN Joanny Lemańskiej w odbiorze zewnętrznym mogłoby zostać odebrane jako postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności. W literaturze podnosi się, że nie ma sprzeczności w zdaniu, cyt. „sędzia był stroną we własnej sprawie i wydał w niej bezstronny wyrok”. Nie da się wykluczyć, że w takim wypadku rozstrzygnięcie sędziego byłoby obiektywne, jednak samo orzekanie przezeń w takim układzie faktycznym, dla postronnego obserwatora, a także z punktu widzenia strony, naruszałoby zaufanie do wymiaru sprawiedliwości (por.

Z. Łyda, Bezstronność arbitra a zakaz „zainteresowania w sprawie”, Państwo i Prawo 1996, nr 2, s. 51 – 54). Kierując się tymi motywami, Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek z dnia 23 marca 2025 r. X. Y. – prokuratora Prokuratury Okręgowej w C. i wyłączył SSN Joannę Lemańską od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 28/25 dot. wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marka Siwka, złożonego w sprawie o sygn. akt II ZIZ 12/24 dot. zażalenia na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 27 lipca 2018 r. [M.

T.] [r.g.] ‎