Supreme Court excludes judge from case due to public perception of bias from prior declaration.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court ordered the exclusion of Judge Grzegorz Misiurek from the case regarding SSN Marek Siwek's request for impartiality review. Siwek argued that Misiurek's prior declaration criticizing the Supreme Court's mixed-panel procedure created an appearance of bias. The court found that, from an external observer's perspective, Misiurek's participation violated the principle of impartiality by undermining public trust in the judiciary.
Legislator headnote
AI generatedArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.; The court must exclude a judge if their participation creates a reasonable doubt about impartiality in the eyes of an external observer, even if no actual bias exists.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I ZO 37/25 POSTANOWIENIE Dnia 2 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz na posiedzeniu w dniu 2 kwietnia 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w kwestii wniosku SSN Marka Siwka z dnia 26 lutego 2025 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Grzegorza Misiurka od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Siwka wymogów niezawisłości i bezstronności, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 9/23 postanowił: na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Grzegorza Misiurka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 9/23.
UZASADNIENIE
W dniu 26 lutego 2025 r. SSN Marek Siwek złożył wniosek, w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., o wyłączenie SSN Grzegorza Misiurka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. I ZB 9/23 dotyczącej rozpoznania wniosku z dnia 6 lutego 2023 r., o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Siwka wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie o sygn. akt II ZO 98/22. Sprawa o wyłączenie SSN Grzegorza Misiurka została zarejestrowana pod sygn. akt I ZO 37/25. SSN Marek Siwek w uzasadnieniu wniosku podniósł, że SSN Grzegorz Misiurek wylosowany do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt I ZB 9/23, w dniu 17 października 2022 r. złożył oświadczenie, w którym wskazał, że orzeczenia wydane przez osoby powołane na urząd sędziego Sądu Najwyższego w trybie przewidzianym obecnie obowiązującą ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa obarczone są wadą prawną, a także naruszają prawo do sądu, w związku z czym odmawia orzekania z osobami powołanymi do Sądu Najwyższego w takiej procedurze.
Nadto procedura ta, została określona przez SSN Grzegorza Misiurka w powołanym oświadczeniu jako wadliwa, a jej skutkiem jest m.in. naruszenie prawa obywatela do sądu. SSN Marek Siwek wskazał również, że oświadczenie to zostało złożone w czasie obowiązywania ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym – dalej powoływanej jako u.SN, w obecnym kształcie, co prowadzi do przekonania, że stanowi wprost ustosunkowanie się do treści przepisów wprowadzonych, m.in. do jej art.
29. Dowodzi, że podpisani sędziowie deklarują, że nie będą orzekać w składach „mieszanych”, a także, że ocena przesłanek zawartych w art. 29 ust. 5 u.SN będzie dokonywana przez nich w jeden, wynikający z tego oświadczenia sposób. W tej sytuacji nie sposób, by przeciętny obserwator niniejszego postępowania nie miał wrażenia o jego pozorności - niezależnie bowiem od tego, jakie argumenty zostałyby w tym postępowaniu przedstawione, wymienieni wyżej sędziowie już dawno i publicznie wyrazili stanowisko co do oceny jego przedmiotu, która to ocena w sposób oczywisty pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem niniejszego postępowania prowadzonym w trybie art. 29 § 5 u.SN.
Według SSN Marka Siwka powinno być oczywiste, że w sytuacji wylosowania wskazanych wyżej sędziów do składu orzekającego na podstawie art. 29 § 5 u.SN powinni oni złożyć żądania wyłączenia ich od rozpoznania sprawy, gdyż podstawowa okoliczność, a więc ocena procedury, w której SSN Marka Siwka powołano na urząd sędziego Sądu Najwyższego została już przez nich publicznie dokonana, co powoduje, że istnieje uzasadniona wątpliwość, że znajdzie to odzwierciedlenie w postanowieniu w sprawie o sygn. akt I ZB 9/23. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, określonym w art. 29 § 4 – 25 u.SN, możliwe jest wyłączenie wylosowanego sędziego od udziału w rozpoznaniu takiej sprawy.
Może to nastąpić gdy:
1) zachodzą okoliczności skutkujące wyłączeniem wylosowanego sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis), lub 2) gdy wniosek o wyłączenie złoży strona tego postępowania wskazując na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k. – por. mająca moc zasady prawnej uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I KZP 22/22, albo 3) gdy żądanie wyłączenia (wniosek o wyłączenie) go od udziału w sprawie zgłosi wylosowany sędzia, a także 4) w wyniku wszczętego z urzędu postępowania o wyłączenie w sytuacji, gdy nie dojdzie do „samowyłączenia” się wylosowanego sędziego (por. np.
E. Skrętowicz, Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R. Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prokuratura i Prawo, 1999, nr 11 – 12, s. 23, K. Papke – Olszauskas, Wyłączenie uczestników procesu karnego, Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181). Argumentacja przedstawiona przez SSN Marka Siwka w Jego wniosku z dnia 26 lutego 2025 r., pozwala na zaliczenie tego wniosku o wyłączenie sędziego do sytuacji przedstawionej w pkt 2. Złożony w trybie art. 29 § 5 u.SN wniosek o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Siwka wymogów niezawisłości i bezstronności, a zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 9/23, dotyczy bezpośrednio SSN Marka Siwka, który tym samym jest stroną w tym postępowaniu i ma zatem uprawnienie do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego wylosowanego do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt I ZB 9/23.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu. Wskazuje się, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. np. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt.
SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67). Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także wynikająca z tego perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje tym, iż o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04) Kierując się powyższym Sąd Najwyższy uznał, iż z perspektywy odbioru zewnętrznego obserwatora zachodzą w sprawie I ZB 9/23 powody przemawiające za spełnieniem przesłanki z art. 41 § 1 k.p.k., gdyż udział SSN Grzegorza Misiurka w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 9/23, w istniejących realiach, w odbiorze zewnętrznym mógłby zostać odebrany jako postąpienie nie utrwalające obrazu sądu jako organu działającego w warunkach bezstronności.
W literaturze podnosi się, że nie ma sprzeczności w zdaniu, cyt. ,,sędzia był stroną we własnej sprawie i wydał w niej bezstronny wyrok”. Nie da się wykluczyć, że w takim wypadku rozstrzygnięcie sędziego byłoby obiektywne, jednak samo orzekanie przezeń w takim układzie faktycznym, dla postronnego obserwatora, a także z punktu widzenia strony, naruszałoby zaufanie do wymiaru sprawiedliwości (por. Z. Łyda, Bezstronność arbitra a zakaz ,,zainteresowania w sprawie”, Państwo i Prawo 1996, nr 2, s. 51 – 54). [M. T.][a.ł]