Supreme Court dismisses judge's request to exclude colleague from panel as inadmissible under Criminal Procedure Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed a request by one judge to exclude another judge from a panel, ruling the application procedurally inadmissible. The applicant argued that the exclusion was necessary to ensure the panel met constitutional and EU standards regarding judicial independence, citing a specific Supreme Court ruling. The court held that the Criminal Procedure Code only permits exclusion requests from parties or the judge themselves, not from fellow judges, and that the cited precedent was no longer binding due to a Constitutional Tribunal decision.
Legislator headnote
AI generatedArt. 42 § 1 k.p.k.; Art. 41 § 1 k.p.k.: A request for a judge's disqualification may only be filed by a party or the judge themselves, not by another judge on the panel, as the statute does not provide for such a scenario.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I ZO 37/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie X.Y. - sędzi Sądu Rejonowego […] w G.po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 25 stycznia 2024 r. wniosku SSN Dariusza Zawistowskiego wyznaczonego do udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 14/23 o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 14/23 na podstawie art. 41 § 1 i 2 k.p.k., art. 42 § 1 k.p.k., art. 41a k.p.k. postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyznaczony do rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 14/23, SSN Dariusz Zawistowski złożył w dniu 17 marca 2023 r. wniosek o wyłączenie innego sędziego będącego członkiem składu orzekającego w tej sprawie, tj. SSN Antoniego Bojańczyka.W uzasadnieniu swego wniosku podniósł, że wyłączenie wskazanego sędziego jest konieczne dla zapewnienia składu Sądu Najwyższego spełniającego wymagania wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tj. składu w którym nie zasiadają osoby powołane na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3). Ponadto, uznał, iż przesądza o tym uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dna 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I-4110-1/20. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jako niedopuszczalny z mocy ustawy należało pozostawić bez rozpoznania.Należy wskazać, że według art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Jak wynika zatem z literalnej wykładni tego przepisu ustawodawca nie przewidział sytuacji, aby wniosek o wyłączenie sędziego mógł pochodzić od innego sędziego wyznaczonego do składu orzekającego.
Takie stanowisko potwierdza również wykładnia systemowa, wynikająca z zestawienia treści art. 42 § 1 k.p.k. z innymi regulacjami zawartymi w rozdziale 2 Kodeksu postępowania karnego. Wszystkie one odnoszą się bowiem do sędziego, którego bezpośrednio dotyczy kwestia wyłączenia, nie zaś jakiegokolwiek innego sędziego. Już więc z tego powodu wniosek SSN Dariusza Zawistowskiego jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlegał pozostawieniu bez rozpoznania per analogiam na podstawie przepisu przewidującego takie rozstrzygnięcie.Konieczności pozostawienia wniosku bez rozpoznania nie zmienia również jego postrzeganie jako inicjatywy wszczęcia z urzędu postępowania w trybie art. 41 § 1 k.p.k., która, jak wyżej wskazano, jest przewidziana w art. 42 § 1 k.p.k.Z pisma SSN Dariusza Zawistowskiego wynika, jak już wyżej wskazano, że podstawy do wyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka upatruje on jedynie w fakcie powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego w trybie przewidzianym w obecnie obowiązujących przepisach, m.in. dotyczących Krajowej Rady Sądownictwa.
Tymczasem art. 41 § 1 k.p.k. częściowo został uznany za niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19 (Dz.U.2020.413) z dniem 12 marca 2020 r. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis utracił moc w zakresie, w jakim dopuszczał rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U.2019.84).
W tym stanie rzeczy, skoro obecnie obowiązujące przepisy regulujące kwestie powołania na stanowisko sędziego nie mogą być przedmiotem badania w pryzmacie okoliczności z art. 41 § 1 k.p.k., z powodu niekonstytucyjności, to wyłączenie takiej możliwości dotyczy każdego postępowania przewidzianego w art. 42 § 1 k.p.k., a więc zarówno zainicjowanego wnioskiem strony, jak i żądaniem samego sędziego, a także postępowania wszczętego z urzędu. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy również w sprawie II ZO 89/23.Nieskuteczne musiało być także odwołanie się do uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2000 r., BSA-I-4110-1/2020, gdyż nie ma ona aktualnie charakteru wiążącego.
Przede wszystkim wynika to z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, którym Trybunał orzekł, że uchwała połączonych izb Sądu Najwyższego z 23 marca 2020 r. jest niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a więc wiążą wszystkie sądy nie wyłączając Sądu Najwyższego.
Zwraca przy tym uwagę, że w przytoczonym wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał na niezgodność uchwały Sądu Najwyższego, na którą powołuje się SSN Dariusz Zawistowski m.in. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Oczywiste jest więc w tym kontekście, że to wyłączenie sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy I ZB 14/23 z powodu treści mającej już znaczenie historyczne uchwały Sądu Najwyższego powodowałoby stan niezgodności z Konwencją, a nie rozpoznanie jej z udziałem tego sędziego.Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [M.
T.][ał]