Legislator Case Law & Legislation
I ZO 18/23 AI generated

Supreme Court dismisses defense lawyer's request to recuse a judge for handling a procedural objection to another judge's recusal.

Case Number I ZO 18/23
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed a defense lawyer's request to recuse Judge Marcin Krajewski from reviewing a separate objection regarding Judge Zbigniew Korzeniowski's recusal. The lawyer argued Krajewski's appointment by the Judicial Council raised impartiality concerns, but the Court found the request procedurally inadmissible. The Court determined that the main proceeding is the case where the defense lawyer is the accused, making the review of the other judge's recusal an incidental matter outside the scope of recusal rules.

Legislator headnote

AI generated

Art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.; Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 41 § 2 k.p.k.: A request to recuse a judge hearing a procedural objection to another judge's recusal is inadmissible because the main proceeding is the underlying case, not the incidental objection.

Keywords

AI generated
recusal of judge procedural objection incidental proceeding inadmissible request Supreme Court impartiality concerns main proceeding

Cited Legislation

AI generated
art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
akt I ZB 36/22 na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.
art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
w oparciu o art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. i art.
art. 41 § 1 k.p.k.
i art. 41 § 1 k.p.k. złożył do Izby Odpowiedzialności Zawodowej wniosek o wyłączenie sędziego SN Marcina Krajewskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
art. 41 § 2 k.p.k.
z dnia 21.10.2021 ze zm.) – dalej: „u.S.N.” i art. 41 § 2 k.p.k. per analogiam postanowił wniosek pozostawić bez rozpoznania
art. 41 § 2 k.p.k
z dnia 21.10.2021 ze zm.) – dalej: „u.S.N.” i art. 41 § 2 k.p.k.
art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k
w oparciu o art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
art. 41 § 1 k.p.k
29 § 4 i 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, stanowią lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
skutkowałoby bezwzględną przesłanką odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 42 § 1 k.p.k
WD 1/08 (LEX nr 436477) stwierdzając, iż w art. 42 § 4 k.p.k.
art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP
z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.

Cited Case Law

AI generated
V KK 195/04
Polish Supreme Court dismisses cassation; judge's workload is not a valid reason for breaking trial order.
WD 3/10
WD 3/10, R- OSNKW 2010/1/355; z dnia 1 października 2009 r., II KK 52/09, Lex 532381; z dnia 12 czerwca 2012 r., III KO 34/12, OSNKW 2012, z.
II KK 52/09
WD 3/10, R- OSNKW 2010/1/355; z dnia 1 października 2009 r., II KK 52/09, Lex 532381; z dnia 12 czerwca 2012 r., III KO 34/12, OSNKW 2012, z.
III KO 34/12
Supreme Court dismisses request to exclude judges as it only applies to judges assigned to the specific case.
IV KK 723/18
Supreme Court dismissed drug trafficking appeal as obviously unfounded due to lack of factual errors.
II AKz 415/17
stosowany per analogiam (postanowienieSądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 lutego 2019 r., II AKz 415/17, LEX nr 2757915).Przenosząc powołane judykaty na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż postępowaniem „w nurcie głównym” jest sprawa o sygn.
V KK 156/13
Supreme Court dismisses appeal as obviously unfounded regarding judge recusal procedure under Polish Criminal Procedure Code.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I ZO 18/23 POSTANOWIENIE Dnia 17 marca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk w sprawie P.J. sędziego Sądu Rejonowego w O.po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 17 marca 2023 r. na posiedzeniu bez udziału stron wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego SN Marcina Krajewskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 36/22 na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) – dalej: „u.S.N.” i art. 41 § 2 k.p.k. per analogiam postanowił wniosek pozostawić bez rozpoznania

UZASADNIENIE

W dniu 8 lutego 2023 r. (data wpływu) obrońca sędziego Sądu Rejonowego w O. P.J. w oparciu o art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. złożył do Izby Odpowiedzialności Zawodowej wniosek o wyłączenie sędziego SN Marcina Krajewskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 36/22, której przedmiotem jest tzw. test niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Najwyższego dalej: „SN” Zbigniewa Korzeniowskiego.W uzasadnieniu wniosku obrońca argumentował, iż sędzia SN Marcin Krajewski został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego SN postanowieniem Prezydenta RP z dnia 10 października 2018 r. w następstwie uchwały z dnia 28 sierpnia 2018 r. nr […] podjętej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształowaną przepisami ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r., co może prowadzić do uznania braku powołania na ten urząd.

W ocenie obrońcy powołanie sędziego SN Marcina Krajewskiego do orzekania w Sądzie Najwyższym przy udziale ww. organu oraz jego postępowanie po powołaniu , w indywidualnych okolicznościach sprawy prowadzą do powstania w odbiorze przeciętnej osoby uzasadnionych wątpliwości, co do bezstronności i niezależności sędziego w wymiarze obiektywnym i zewnętrznym.Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej zważył, co następuje.Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Z treści wniosku obrońcy jednoznacznie wynika, iż oparty jest on w istocie na wątpliwościach co do niezawisłości i bezstronność sędziego SN Marcina Krajewskiego w związku z powołaniem go do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. i postępowaniem po powołaniu na ten urząd.Treść i konstrukcja wniosku o wyłączenie ww. sędziego wskazuje więc na to, iż może być on rozpoznany jedynie w trybie art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, znowelizowanej ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259), zgodnie z którym – dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego (sędziego delegowanego) wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Wskazane przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym weszły w życie z dniem 15 lipca 2022 r. i sprowadzają się do ochrony standardu bezstronności oraz niezawisłości sędziego przy wykonywaniu czynności orzeczniczych. Powołane przepisy art. 29 § 4 i 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, stanowią lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. i wyłączają możliwość badania określonych w nim przesłanek w ogólnej procedurze. Przewidziany tryb tzw. testu niezawisłości ma szczególny charakter, albowiem wniosek o jego przeprowadzenie rozpoznawany jest przez skład pięciu sędziów, zaś na wydane przez sąd w takim składzie postanowienie przysługuje środek odwoławczy, który podlega rozpoznaniu przez skład siedmiu sędziów.

Natomiast wniosek o wyłączenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. podlega rozpoznaniu – co do zasady – w składzie jednoosobowym i nie podlega zaskarżeniu. Oznacza to niedopuszczalność oceny w trybie art. 41 § 1 k.p.k. niezawisłości i bezstronności sędziego w odniesieniu do okoliczności towarzyszących jego powołaniu, albowiem przepis ten zawiera ogólną podstawę wyłączenia sędziego podejrzanego o stronniczość (iudex suspectus), którą z założenia może być każda okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Zatem, wskazane instytucje pozwalają na sądową kontrolę bezstronności sędziego, wyznaczonego do rozpoznania konkretnej sprawy, natomiast ich zakres przedmiotowy różni się od siebie. Przedmiotem rozpoznania w trybie art. 41 § 1 k.p.k. może być jedynie wniosek o wyłączenie sędziego oparty na innych – niż określone w art. 29 § 4 i 5 cyt. wyżej ustawy o Sądzie Najwyższym – przesłankach. Rozpoznanie takiego wniosku w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. skutkowałoby bezwzględną przesłanką odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz stanowiłoby niedopuszczalne obejście instytucji tzw. testu niezawisłości i rażące naruszenie przysługujących stronom uprawnień (możliwość zaskarżenia, złożenia pisemnego wyjaśnienia przez sędziego).

Niedopuszczalne jest więc alternatywne jego rozpoznanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k., albowiem sprzeciwia się temu wprowadzony przez ustawodawcę szczególny tryb i mechanizm w zakresie jego rozpoznania. Zauważyć przy tym należy, że także przed rzeczoną nowelizacją przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r., P 22/19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 413), stwierdził, że art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12.05.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 269), jest niezgodny z art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.

Utrwalona linia orzecznicza Trybunału Konstytucyjnego stwierdza, że niekonstytucyjne, a zatem niedopuszczalne, jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego, który obejmuje zarzuty odnoszące się do okoliczności jego powołania (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 2 czerwca 2020 r., P 13/19; z 23 lutego 2022 r., P 10/19; z 10 marca 2022 r., K 7/21).Ponadto podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Przepisy Kodeksu postępowania karnego nie określają, co należy rozumieć pod pojęciem „sprawy”, lecz wykładnia tego sformułowania dokonana została w orzecznictwie sądowym. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, iż wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie istnienia okoliczności mogących wskazywać na brak bezstronności sędziego można złożyć w odniesieniu do tego sędziego, który rozstrzyga sprawę w jej głównym, zasadniczym nurcie, a więc w tej części, która stanowi przedmiot danego postępowania, a nie w kwestiach ubocznych, wynikających z reguły z konieczności wydawania określonych orzeczeń co do kwestii, które muszą niejednokrotnie pojawić się w toku trwającego zasadniczego przedmiotu postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., V KK 156/13, LEX nr 1408253).

Podobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w postanowieniu z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. WD 1/08 (LEX nr 436477) stwierdzając, iż w art. 42 § 4 k.p.k. ustawodawca zawarł szczególną podstawę prawną wyłączenia sędziego, wykluczającą dopuszczalność orzekania w tej kwestii przez sędziego, którego wyłączenie dotyczy. Jednocześnie z analizy treści tego przepisu w aspekcie art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. jednoznacznie wynika, że wyliczane w tych ostatnich przepisach okoliczności dotyczą wyłączenia sędziego "wyznaczonego do udziału w sprawie", przy czym "sprawą" w tym przypadku jest postępowanie zmierzające do rozpoznania i orzekania o głównym przedmiocie procesu, a nie w odrębnie uregulowanej kwestii wyłączenia sędziego (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2004 r., V KK 195/04, OSNKW 2005, z.1, poz. 5; z dnia 17 lutego 2010 r.

WD 3/10, R- OSNKW 2010/1/355; z dnia 1 października 2009 r., II KK 52/09, Lex 532381; z dnia 12 czerwca 2012 r., III KO 34/12, OSNKW 2012, z. 11, poz. 116; z dnia 9 stycznia 2019 r., IV KK 723/18, LEX nr 2604050).Także w orzecznictwie sądów powszechnych prezentowany jest pogląd, iż wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie istnienia okoliczności mogących wskazywać na brak bezstronności sędziego można złożyć w odniesieniu do tego sędziego, który rozstrzyga sprawę w jej głównym, zasadniczym nurcie. Z analizy art. 42 k.p.k. w aspekcie art. 40 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. jednoznacznie wynika, iż wyliczone w tych ostatnich przepisach okoliczności dotyczą wyłączenia sędziego wyznaczonego do udziału w sprawie, przy czym "sprawą" w tym przypadku jest postępowanie zmierzające do rozpoznania i orzekania o głównym przedmiocie procesu.

Gdyby przyjąć odmienne założenie, wniosek o wyłączenie sędziego rozpoznającego wcześniejszy wniosek o wyłączenie członków składu orzekającego potencjalnie skutecznie blokowałby możliwość rozpoznania sprawy, gdyż (gdyby strona ponawiała go w odniesieniu do kolejnych sędziów rozpoznających kolejne analogiczne wnioski) uniemożliwiałby wyznaczenie któregokolwiek sędziego wymienionego w tym nieskutecznym procesowo wniosku. Jedynym racjonalnym wyjściem z zaistniałej sytuacji jest pozostawienie tak złożonego wniosku bez rozpoznania.

Instytucję pozostawienia bez rozpoznania należy zastosować także wtedy, gdy wniosek o wyłączenie danego sędziego zostanie złożony w odniesieniu do sędziego, który rozstrzyga wcześniej złożony wniosek o wyłączenie innego sędziego (sędziów). Wszak, w takim wypadku również nie ma potrzeby odnosić się do niego merytorycznie, a pozwala na to art. 41a k.p.k. stosowany per analogiam (postanowienieSądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 lutego 2019 r., II AKz 415/17, LEX nr 2757915).Przenosząc powołane judykaty na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż postępowaniem „w nurcie głównym” jest sprawa o sygn. akt I ZSK 24/22, w której sędzia P.J. występuje w charaterze obwinionego.

Natomiast postępowanie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego SN Zbigniewa Korzeniowskiego w trybie art. 29 § 5 u.S.N. - zarejestrowane pod sygn. I ZB 36/22 – ma charakter incydentalny w stosunku do głównego nurtu postępowania, a zatem nie stanowi sprawy w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 p.u.s.p. W oparciu o powołane wyżej orzecznictwo stwierdzić należy, iż także z tego względu niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego SN Marcina Krajewskiego mającego rozpoznać w postępowaniu incydentalnym wniosek o wyłączenie SSN Zbigniewa Korzeniowskiego.

Skoro przepisy postępowania nakazują pozostawić bez rozpoznania niedopuszczalny procesowo wniosek strony o wyłącznie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., a taka sytuacja ma miejsce w przypadku określonym w art. 41 § 2 k.p.k., gdy wniosek ten zostanie zgłoszony po rozpoczęciu przewodu sądowego – to również w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o wyłącznie sędziego z przyczyn podanych powyżej, należy postąpić podobnie. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy pozostawił wniosek bez rozpoznania.