Supreme Court dismisses judge's objection to disqualification due to prior witness testimony in criminal case.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed SSN Barbara Skoczkowska's request to be excluded from case I ZI 64/25. She argued she was a witness in the underlying investigation, but the court found she had been examined as a witness in a different proceeding. The court ruled that statutory disqualification requires the judge to be a witness in the specific case currently under review, not merely in a related investigation.
Legislator headnote
AI generatedart. 40 § 1 pkt 4 k.p.k.; art. 128 u.s.p.: A judge is automatically disqualified from a case only if they were a witness in that specific proceeding or examined as a witness within the same case, not merely in a related investigation.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I ZO 125/25 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Dobrowolski w sprawie dotyczącej sędzi Sądu Najwyższego X. Y., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 10 lutego 2026 roku, oświadczenia SSN Barbary Skoczkowskiej o podstawie wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZI 64/25 na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. postanowił: wyłączyć SSN Barbarę Skoczkowską od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 64/25.
UZASADNIENIE
W dniu 28 listopada 2025 r. SSN Barbara Skoczkowska, w oparciu o art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k., złożyła oświadczenie zawierające sygnalizację zaistnienia bezwzględnej podstawy jej wyłączenia w sprawie o sygn. akt I ZI 64/25 z mocy ustawy. Argumentując powyższe SSN Barbara Skoczkowska wskazała, iż Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, po zapoznaniu się z aktami śledztwa o sygn. […] w sprawie prowadzonej o czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne, wniósł w dniu 22 października 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej wniosek o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego Sądu Najwyższego X.
Y. do odpowiedzialności karnej za czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne (który został zarejestrowany pod sygn. I ZI 64/25 i przydzielony do jej referatu), natomiast powyższe postępowanie zostało zainicjowane pismem z dnia 12 czerwca 2024 r., którego jest współautorem, a w dniu 27 listopada 2024 r. została przesłuchana w tej sprawie w charakterze świadka.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Stanowisko SSN Barbary Skoczkowskiej co do potrzeby jej wyłączenia jest w pełni zasadne.Zgodnie z art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie jeżeli: był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły.
Przepis ten określa zatem trzy podstawy wyłączenia sędziego od udziału w sprawie z mocy prawa. Pierwsza ze wskazanych podstaw aktualizuje się w sytuacji, w której sędzia był świadkiem czynu w sensie faktycznym (tj. gdy poczynił własne zmysłowe spostrzeżenia odnośnie danego czynu jako całości lub co do niektórych zachowań składających się na ów czyn). Wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, w oparciu o wskazaną przesłankę, jest przy tym całkowicie niezależne od tego, czy sędzia został wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka lub był przesłuchiwany w tym charakterze.
W tym przypadku ustawodawca posługuje się bowiem pojęciem świadka w znaczeniu materialnym. Analizowana podstawa wyłączenia sędziego jest wyrazem obowiązującej w postępowaniu karnym zasady, że sędzia winien ustalać stan faktyczny na podstawie dowodów, a nie w oparciu o osobiste wrażenia będące konsekwencją bezpośredniego kontaktu zmysłowego z czynem, którego dotyczy postępowanie. Zasada ta oparta jest na założeniu, że sędzia nie byłby w stanie obiektywnie oceniać dowodów odnoszących się do faktów, w sytuacji, gdy musiałby je konfrontować z własnymi spostrzeżeniami (zob. wyrok SN z 7.02.2024 r., III KK 457/23, LEX nr 3668548).
Takie rozumienia ma swoje uzasadnienie w ratio instytucji iudex inhabilis, gdyż sędzia-świadek (w tym znaczeniu najszerszym) posiada dodatkową wiedzę o sprawstwie, która wyklucza wydanie przez niego wyroku w sposób bezstronny. Innymi słowy - sędzia, który widział osobę popełniającą przestępstwo nie może być, jak wskazuje się to obrazowo w doktrynie prawa procesowego - otwarty w równym stopniu na możliwość niewinności tej osoby (wyrok SN z 4.12.2019 r., V KK 337/18, LEX nr 3583758).Druga sytuacja dotyczy natomiast sędziego, który w danej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka.
Użycie czasu przeszłego – „był przesłuchany” – mogłoby sugerować, że tylko fakt uprzedniego złożenia zeznań przez sędziego stanowi podstawę wyłączenia. Sytuacja taka będzie miała miejsce wówczas, gdy w postępowaniu przygotowawczym sędzia był przesłuchany w charakterze świadka, a sprawa następnie została skierowana do sądu. Wtedy jest on wyłączony od jej rozpoznania. Jednak wykładnia celowościowa wskazuje, że skoro chodzi tu o bycie świadkiem w znaczeniu procesowym, to zgodnie z art. 177 § 1 jest nim każda osoba wezwana w charakterze świadka.
Dlatego należy uznać, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy z chwilą dopuszczenia dowodu z jego zeznań w charakterze świadka. Natomiast słusznie przyjmuje się w doktrynie, że takiej podstawy nie stanowi samo złożenie przez stronę wniosku dowodowego o przesłuchanie sędziego w charakterze świadka. Użycie zwrotu „w tej samej sprawie” wskazuje, że chodzi o dopuszczenie dowodu z zeznań sędziego jako świadka w sprawie, którą on sam rozpoznaje. Natomiast nie dotyczy przesłuchania go w tym charakterze w innej sprawie (zob.
D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 40).Zważając zatem na wskazane w oświadczeniu z dnia 28 listopada 2025 r. okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi potrzeba wyłączenia SSN Barbary Skoczkowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 64/25.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M. T.] [r.g.]