Legislator Case Law & Legislation
I ZO 125/24 AI generated

Polish Supreme Court dismisses judge recusal request after substantive acquittal to prevent invalidating final verdicts.

Case Number I ZO 125/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Polish Supreme Court dismissed the request to recuse Judge Paweł Wojciechowski from a disciplinary case after the court had already issued a substantive acquittal verdict. The prosecution argued the judges were biased due to prior involvement in related cases, but the court noted that declaring procedural acts void would render the acquittal ineffective. The court ruled that Article 42 § 3 of the Criminal Procedure Code cannot be used to invalidate substantive judgments, even if the recusal request was filed late.

Legislator headnote

AI generated

Art. 42 § 3 k.p.k.; Art. 2, Art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP; Art. 6 EPCz; The court cannot invalidate substantive judgments solely due to a subsequent recusal request, as this would undermine legal certainty and allow procedural decisions to overturn final rulings.

Keywords

AI generated
recusal of judge substantive judgment criminal procedure code legal certainty procedural invalidity Supreme Court disciplinary proceedings

Cited Legislation

AI generated
Art. 42 § 3 k.p.k.
Oznacza to, że art. 42 § 3 k.p.k. de facto wprowadzałby instrument służący wzruszaniu orzeczeń, w tym orzeczeń prawomocnych, a procedura karna przewiduje ścisłe zasady dotyczące możliwości zaskarżenia decyzji procesowych.
Art. 2 Konstytucji RP
Art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP
2 i art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art.
Art. 6 EPCz
naruszenia standardu z art. 6 ust.
Art. 41 k.p.k.
I ZO 125/24 została przydzielona do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k.
art. 41 § 1 k.p.k
I ZO 125/24 została przydzielona do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
1 EKPC w postaci prawa strony postępowania do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą, ale także do uznania, że sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 42 § 3 k.p.k
Oznacza to, że art. 42 § 3 k.p.k.
art. 41 k.p.k
I ZO 125/24 została przydzielona do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k.

Cited Case Law

AI generated
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I ZO 125/24 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 24 października 2024 r., w sprawie dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w P. R. N. o sygn. I ZSK 29/22, wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w P. – A. G. o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie o sygn. I ZSK 29/22 postanowił: wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZSK 29/22 pozostawić bez rozpoznania UZASADNIENIEZastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w P. A.

G. złożyła wniosek z dnia 18 stycznia 2021 r. o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego w P. R. N. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego pod sygn. I ZSK 29/22 (wcześniej w Izbie Dyscyplinarnej pod sygn. I DSK 21/22). Do jej rozpoznania został wyznaczony w dniu 27 września 2022 r. SSN Paweł Wojciechowski, a następnie zarządzeniem z dnia 28 maja 2024 r. zostali wyznaczeni pozostali członkowie składu orzekającego: Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) i Ławnik SN Radosław Jeż.

Tego samego dnia, został wyznaczony termin rozpoznania sprawy na dzień 7 sierpnia 2024 r. (k. 81). O terminie tym zostały poinformowane strony, w tym Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w P. w dniu 5 czerwca 2024 r. (k. 92).Pismami z dnia 5 i 6 sierpnia 2024 r., które wpłynęły do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego w dniu 7 sierpnia 2024 r. o godz. 7.47, Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w P. A. G. wniosła o zmianę terminu rozprawy oraz o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn.

I ZSK 29/22, sędziów Sądu Najwyższego Wiesława Kozielewicza i Pawła Wojciechowskiego oraz ławnika SN Radosława Jeża wskazując, iż skład ten orzekał już na podstawie tego samego materiału dowodowego w sprawie o sygn. II ZOW 39/23, wobec powyższego zachodzi uzasadniona wątpliwość co do bezstronności tych osób. Sąd Najwyższy na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2024 r. nie uwzględnił wniosku o jej odroczenie, natomiast odnosząc się do wniosku o wyłączenie sędziów postanowił kontynuować czynności odwołując się w tym zakresie do art. 42 § 3 zd. 3 k.p.k. i wskazując, że czynności procesowe dokonane z udziałem sędziów, którzy zostaliby następnie wyłączeni, staną się bezskuteczne.

Po rozpoznaniu sprawy tego samego dnia Sąd Najwyższy wydał wyrok, którym uniewinnił SSR R. N. od dokonania zarzucanego mu czynu. Wnioski o wyłączenie zostały przedstawione Przewodniczącemu I Wydziału IOZ SN i zarejestrowane pod sygn.: I ZO 124/24 (dot. SSN Wiesława Kozielewicza), I ZO 125/24 (dot. SSN Pawła Wojciechowskiego) i I ZO 126/24 (dot. ławnika SN Radosława Jeża). Sprawa o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego o sygn. I ZO 125/24 została przydzielona do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. powinno nastąpić również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (zob. np. postanowienia SN: z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II ZO 73/22; z dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22).

W tym zakresie należy jedynie zasygnalizować, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Pawła Wojciechowskiego w następstwie wzięcia przez niego udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., prowadzą nie tylko do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC w postaci prawa strony postępowania do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą, ale także do uznania, że sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. w szczególności uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, oraz uchwała składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4-4110-1/20, która, z uwagi na statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego; zob. również wyrok ETPC z dnia 3 lutego 2022 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, nr 1469/20). W świetle argumentacji wskazanej w tych orzeczeniach zachodziły podstawy, by SSN Paweł Wojciechowski podlegał wyłączeniu od rozpoznawania sprawy toczącej się w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt I ZSK 29/22. W niniejsze sprawie wniosek o wyłączenie tego sędziego został jednak pozostawiony bez rozpoznania.

Problem prawny związany z wyłączeniem sędziego po wydaniu merytorycznego orzeczenia w sprawie przez sąd, w którego składzie zasiadał ten sędzia został szeroko omówiony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2023 r. sygn. II ZO 39/22 i powielanie obszernej argumentacji tam zawartej nie jest konieczne. Należy jedynie podkreślić, co zostało wyrażone także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II ZO 61/22, że stwierdzanie bezskuteczności czynności procesowych dokonywanych z udziałem sędziego, wobec którego złożono wniosek o wyłączenie, nie może dotyczyć merytorycznych orzeczeń kończących sprawę na danym etapie rozpoznania.

Wyrok, w szczególności prawomocny, nie może stać się bezskuteczny ze względu na wydanie jednoosobowo incydentalnego postanowienia w sprawie o wyłączenie. Skutkiem wydania postanowienia o wyłączeniu sędziego byłaby bowiem konieczność ponownego wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Oznacza to, że art. 42 § 3 k.p.k. de facto wprowadzałby instrument służący wzruszaniu orzeczeń, w tym orzeczeń prawomocnych, a procedura karna przewiduje ścisłe zasady dotyczące możliwości zaskarżenia decyzji procesowych. W realiach niniejszej sprawy, wyrok Sądu Najwyższego wydany w dniu 7 sierpnia 2024 r. uniewinniający R.

N. od zarzucanego mu czynu nie jest prawomocny, stąd też argumenty podniesione we wniosku o wyłączenie sędziów mogą stanowić podstawę zaskarżenia powyższego wyroku. Wydaje się jednak konieczne ponowne podkreślenie, za postanowieniem z dnia 25 maja 2023 r., że art. 42 § 3 k.p.k., wykładany w zw. z art. 2 i art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, nie może być rozumiany w ten sposób, że zezwala na wydanie merytorycznego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji (w szczególności wyroku, postanowienia, uchwały, orzeczenia) w sytuacji, w której nie został uprzednio rozstrzygnięty wniosek o wyłączenie sędziego złożony na podstawie art. 41 k.p.k.Na marginesie dodatkowo wskazać należy, że złożenie wniosku o wyłączenie od orzekania składu sędziowskiego w dniu rozpoznawania sprawy, tj. 7 sierpnia 2024 r. daje podstawy do przyjęcia, że Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego złożyła go instrumentalnie i zmierzał on do celowego przedłużenia trwającego postępowania dyscyplinarnego zwłaszcza, że zawiadomienie o terminie rozprawy i o składzie rozpoznającym sprawę zostało skutecznie doręczone Zastępcy Rzecznika w dniu 5 czerwca 2024 r., czyli 2 miesiące wcześniej, a wyroki w sprawach, do których się odwołuje we wniosku zostały wydane jeszcze wcześniej, bo w dniu 13 marca 2024 r. (sprawa II ZOW 39/23) i w dniu 24 kwietnia 2024 r. (sprawa I ZSK 1/23).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.[M. T.] r.g. ‎