Supreme Court dismisses judge's request to disqualify himself due to flawed appointment procedure violating fair trial rights.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the judge's request to disqualify himself from a disciplinary case regarding his own suspension. The judge argued his appointment by the Judicial Council raised impartiality concerns, but the court found the procedural flaws in that appointment real and substantial enough to violate Article 6 of the ECHR. Consequently, the court ruled that the judge must remain on the bench to ensure the disciplinary proceedings are concluded by a court established by law.
Legislator headnote
AI generatedArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge appointed through a procedurally flawed process by the Judicial Council must still sit in disciplinary proceedings to uphold the principle of a court established by law, as the flaw does not automatically render the judge biased.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I ZO 1/26 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie z wniosku o zawieszenie w czynnościach służbowych sędziego Sądu Okręgowego w [...] X. Y. i obniżenie o 30 % wysokości jego wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia (sygn. I ZZ 5/22), po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 13 lutego 2026 r., wniosku pełnomocnika sędziego X. Y., o wyłączenie SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy I ZZ 5/22, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka postanowił: uwzględnić wniosek i wyłączyć SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZZ 5/22 UZASADNIENIEZastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych Michał Lasota w dniu 30 marca 2021 r. (wpływ 22.4.2021 r.) wniósł do Izby Dyscyplinarnej wniosek o zawieszenie w czynnościach służbowych sędziego Sądu Okręgowego w [...] – X.
Y. i obniżenie o 30 % wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia. W związku z wejściem w życie w dniu 15 lipca 2022 roku art. 8 ust. 1-4 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 roku o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022.1259) i likwidacją Izby Dyscyplinarnej, sprawa ta podlegała przejęciu i dalszemu prowadzeniu przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Została zarejestrowana w repertorium tej Izby pod sygn. I ZZ 5/22, a do jej rozpoznania został wyznaczony SSN Krzysztof Wiak, który na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022, poz. 1259) został wyznaczony do tymczasowego orzekania w sprawach należących do właściwości Izby Odpowiedzialności Zawodowej.
Postanowieniem z dnia 17 września 2022 r. Prezydent RP wyznaczył 11 sędziów do orzekania, w związku z czym, w sprawie o sygn. akt I ZZ 5/22, w miejsce SSN Krzysztofa Wiaka został wyznaczony SSN Marek Motuk.Wnioskiem z dnia 18 października 2022 r., pełnomocnik - adw. K. G. wniosła o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marka Motuka. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. I ZB 28/22, a postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy zwiesił postępowanie w tej sprawie. SSN Marek Motuk z dniem 8 listopada 2025 r. przeszedł w stan spoczynku, a sprawa I ZZ 5/22 została przydzielona do rozpoznania SSN Markowi Siwkowi.
Pismem z dnia 31 grudnia 2025 r. pełnomocnik SSO X. Y. wniosła o wyłączenie SSN Marka Siwka od rozpoznania sprawy I ZZ 5/22, wobec występowania okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w postaci powołania na stanowisko Sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek o wyłączenie SSN Marka Siwka, oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k. jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją. Sąd Najwyższy w tym składzie, w pełni podtrzymuje argumentację zawartą w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., sygn. II KO 30/21 w której wyrażono pogląd, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Wobec faktu, że szerokie uzasadnienie w tym zakresie zawarte jest w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego w sprawie o sygn. II KO 30/21 nie ma potrzeby powtarzania wskazanej tam argumentacji, zwłaszcza iż została ona także przedstawiona w postanowieniach Sądu Najwyższego, m.in. z dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22. Bezspornym jest, na co wskazuje autorka wniosku, że SSN Marek Siwek został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, ale wnika również z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest przecież zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego sądu, a takim jest wyłącznie sąd ustanowiony ustawą.
W niniejszej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania na stanowisko SSN Marka Siwka, które mogą realnie prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę. W tym kontekście zauważyć należy, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Takie stanowisko zostało wyrażone w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimek oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. Z tych powodów kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC) należało wyłączyć od rozpoznania sprawy I ZZ 5/22 sędziego SN Marka Siwka.Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [M.
T.][r.g.] Barbara Skoczkowska