Supreme Court excludes judge from case due to prior subordination to opposing party and procedural flaws in his appointment.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court granted a judge's request to be excluded from a disciplinary case involving a former subordinate he once supervised. The court found that his past direct subordination to the opposing party's representative, combined with procedural irregularities in his own appointment, created reasonable doubts about his impartiality. Consequently, the judge was removed from the proceedings to uphold the constitutional right to a fair and unbiased tribunal.
Legislator headnote
AI generatedArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 6 ust. 1 EKPC; Art. 47 Karty Praw Podstawowych; Art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.: A judge must be excluded from a case if objective circumstances, such as prior subordination to a party or procedural flaws in their appointment, create reasonable doubts about their impartiality in the eyes of an external observer.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I ZO 1/25 POSTANOWIENIE Dnia 4 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 4 marca 2025 r., bez udziału stron, wniosku SSN Marka Motuka o wyłączenie go od udziału w sprawy o sygn. akt I ZO 185/24, dotyczącej wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w T. o obniżenie sędziemu Sądu Rejonowego w C. w stanie spoczynku – X. Y. uposażenia postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 185/24.
UZASADNIENIEPismem, które wpłynęło do Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN w dniu 2 stycznia 2025 r., SSN Marek Motuk złożył wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZO 185/24 wobec istnienia okoliczności tego rodzaju, które mogą wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. We wskazanym wniosku sędzia podniósł, że w czasie pełnienia przez niego funkcji Dyrektora Departamentu Wykonywania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości (ok. 2007 r.), podlegał bezpośrednio sędziemu X. Y., który wówczas był Wiceministrem Sprawiedliwości i w związku z tym pozostawali w bliskich stosunkach służbowych.
Okoliczność powyższa w odbiorze zewnętrznym może wywołać uzasadnione wątpliwość, co do bezstronności sędziego Marka Motuka w rozpoznawaniu sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego.
W powyższym kontekście na uwadze należy mieć ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym złożenie przez sędziego żądania wyłączenia od udziału w sprawie, wskazujące na istnienie okoliczności mogących wpłynąć na jego bezstronność wymaganą przez prawo i uzasadniających obawę co do możliwości obiektywnego orzekania w konkretnej sprawie, obliguje nie tylko do wnikliwego rozważenia przedstawionych przesłanek tej inicjatywy, ale w wypadku potwierdzenia ich rzeczywistego występowania, powinno - co do zasady - prowadzić do uwzględnienia wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy, zwłaszcza gdy w odbiorze zewnętrznym może powstać wątpliwość co do istnienia kierunkowego nastawienia sędziego do stron procesowych lub uczestników postępowania.
W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją. Okoliczności, które w oświadczeniu podniósł SSN Marek Motuk, mogłyby stanowić poważną, obiektywnie istniejącą wątpliwość, co do bezstronności wymienionego sędziego. Tworzy ją bowiem sam fakt utrzymywania kontaktów zawodowych z sędzią X. Y., będącym jednocześnie stroną w postępowaniu. Wystąpienie wskazanej okoliczności może wywołać u postronnego obserwatora przeświadczenie, że SSN Marek Motuk mógłby okazać się stronniczy. Wykracza to więc ponad subiektywną ocenę wnioskującego.
Ponadto o potrzebie wyłączenia SSN Marka Motuka przemawiają przede wszystkim okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sadu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Wadliwość tej procedury omówiona została nie tylko w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, ale wnika również z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust.
EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Okoliczność ta prowadzi nadto nie tylko do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC w postaci prawa strony postępowania do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą, ale do obrazy art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. (por. uchwałę składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022, I KZP 2/22). Z tych powodów, kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą należało wyłączyć od rozpoznania sprawy o sygn.
I ZO 185/24 sędziego SN Marka Motuka. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [M. T.][a.ł]