Supreme Court allows IPN prosecutor to criminally charge retired judge for communist-era human rights violations.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court granted the IPN prosecutor's request to permit criminal prosecution of a retired judge for alleged communist-era crimes. The court found that the judge, acting with others, unlawfully detained political dissidents without sufficient evidence, violating human rights. Consequently, the court authorized the prosecution and reduced the judge's pension by 25% during the disciplinary proceedings.
Legislator headnote
AI generatedArt. 80 § 2c u.s.p.; Art. 129 § 3a u.s.p.; Art. 2 ust. 1, 3 ustawy o IPN; The Supreme Court permits criminal prosecution of a retired judge for acts committed during the communist regime if the acts constitute crimes against humanity or serious human rights violations.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
I ZI 22/24 UCHWAŁA Dnia 2 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria SzczepaniecProtokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski po rozpoznaniu z udziałem prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K., na posiedzeniu jawnym w dniu 2 października 2025 r., w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, wniosku prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. z dnia 28 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt [...], o podjęcie uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X.1 Y.1 – sędziego Sądu Apelacyjnego w K. w stanie spoczynku za to, że:
1) w dniu 31 grudnia 1982 r. w K. jako funkcjonariusz publiczny państwa komunistycznego, pełniąc funkcję sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w K., działając wspólnie i w porozumieniu z X. Y. i X.2 Y.2 dopuścił się zbrodni komunistycznej stanowiącej także zbrodnię przeciwko ludzkości popełnioną z motywów politycznych, a polegającą na stosowaniu represji i naruszaniu praw człowieka w ten sposób, że przekraczając swoje uprawnienia, bezprawnie pozbawił wolności J. A. na okres powyżej 14 dni w okresie od dnia 31 grudnia 1982 r. co najmniej do dnia 29 stycznia 1983 r., poprzez wydanie postanowienia o nieuwzględnieniu zażalenia na wydane w toku postępowania o sygn. […] postanowienie z dnia 6 grudnia 1982 r. o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania pod zarzutem, iż J.
A. w okresie od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 4 października 1982 r. brał udział w związku mającym na celu spowodowanie przy użyciu materiałów wybuchowych zniszczenia na K. „M.” napisu o treści „PZPR” oraz drukowania i rozpowszechniania ulotek zawierających fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy oraz o treści lżącej naczelne organy PRL, czym miał dopuścić się przestępstwa z art. 276 § 1 i 2 k.k. z 1969 r. i art. 270 § 1 k.k. z 1969 r. oraz art. 48 ust. 2, 3 i 4 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał w dostateczny sposób podejrzenia, iż popełnił on zarzucane mu przestępstwo, a nadto J.
A. nie wypełnił znamion przypisanego mu przestępstwa z uwagi na fakt, iż zarzucane mu działanie stanowiło jedynie rozpowszechnianie ulotek wzywających do uchylenia stanu wojennego nie zawierających informacji nieprawdziwych, a nadto działanie to nie stanowiło czynu społecznie niebezpiecznego, przez co działał na szkodę interesu jednostki i interesu publicznego, co stanowiło poważne prześladowanie J. A. z powodu jego przynależności do określonej grupy politycznej, która sprzeciwiła się bezprawnemu wprowadzeniu stanu wojennego oraz pozbawieniu podstawowych praw i wolności obywatelskich, t.j. o przestępstwo z art. 165 § 2 k.k. z 1969 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. z 1997 r. oraz art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.
U. z 2023 r. poz. 102 t.j. – dalej powoływana jako: „ustawa o IPN”);
2) w dniu 31 grudnia 1982 r. w K. jako funkcjonariusz publiczny państwa komunistycznego, pełniąc funkcję sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w K. działając wspólnie i w porozumieniu z X. Y. i X.2 Y.2 dopuścił się zbrodni komunistycznej, stanowiącej także zbrodnię przeciwko ludzkości popełnioną z motywów politycznych, a polegającą na stosowaniu represji i naruszaniu praw człowieka w ten sposób, że przekraczając swoje uprawnienia bezprawnie pozbawił wolności R. P. na okres powyżej 14 dni, w okresie od dnia 31 grudnia 1982 r. co najmniej do dnia 29 stycznia 1983 r. poprzez wydanie postanowienia o nieuwzględnieniu zażalenia na wydane w toku postępowania o sygn. […] postanowienie z dnia 6 grudnia 1982 r. o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania pod zarzutem, iż R.
P. w okresie od stycznia 1982 r. do grudnia 1982 r. założył a następnie kierował związkiem, którego istnienie miało pozostać tajemnicą wobec organów państwowych, czym miał dopuścić się przestępstwa z art. 278 § 2 k.k. z 1969 r. w sytuacji, gdy R. P. nie wypełnił znamion przypisanego mu przestępstwa z uwagi na fakt, iż istnienie zdelegalizowanych struktur NSZZ „Solidarność” było jawne z uwagi na rozpowszechnianie przez nie ulotek wzywających do uchylenia stanu wojennego, a nadto działanie to nie stanowiło czynu społecznie niebezpiecznego, przez co działał na szkodę interesu jednostki i interesu publicznego, co stanowiło poważne prześladowanie R.
P. z powodu jego przynależności do określonej grupy politycznej, która sprzeciwiła się bezprawnemu wprowadzeniu stanu wojennego oraz pozbawieniu podstawowych praw i wolności obywatelskich, t.j. o przestępstwo z art. 165 § 2 k.k. z 1969 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. z 1997 r. oraz art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN. uchwalił: I. na podstawie art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm. - dalej powoływana jako: „u.s.p.”), zezwala na pociągnięcie X.1 Y.1 - sędziego Sądu Apelacyjnego w K. w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej za czyny opisane we wniosku prokuratura Instytutu Pamięci Narodowej - Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. z dnia 28 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt [...];
II. na podstawie art. 129 § 3a u.s.p. obniża X.1 Y.1 - sędziemu Sądu Apelacyjnego w K. w stanie spoczynku o 25% (dwadzieścia pięć procent) wysokość jego uposażenia w stanie spoczynku na czas trwania postępowania dyscyplinarnego; III. kosztami postępowania immunitetowego obciąża Skarb Państwa. [M. T.] [r.g.]