Supreme Court dismissed cassation appeal regarding early retirement for work in special conditions in agriculture.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by an insured individual against a decision denying early retirement due to insufficient special working conditions tenure. The insured argued that his geodetic and surveying work in agriculture constituted special conditions, while the opposing party contended that only direct installation of irrigation equipment qualified under the relevant regulation. The court ruled that the statutory definition requires constant, full-time physical labor specifically focused on installing equipment, which does not encompass intermittent surveying activities.
Legislator headnote
AI generatedDział I. W górnictwie, pkt 4 - Prace wiertnicze, geofizyczne, hydrogeologiczne i geodezyjne przy poszukiwaniu surowców i wody; Dział X. W rolnictwie, pkt 1 - Prace przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych: Praca w szczególnych warunkach wymaga stałego, pełnoetatowego wykonywania prac fizycznych związanych z zakładaniem urządzeń melioracyjnych, a nie tylko czasowych czynności mierniczych lub geodezyjnych.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt I UK 452/13 POSTANOWIENIE Dnia 17 kwietnia 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania H. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 kwietnia 2014 r.,skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 24 września 2013 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w B. z 16 stycznia 2013 r. i oddalił odwołanie wnioskodawcy H. G. od decyzji pozwanego z 13 lipca 2012 r., odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury z powodu braku 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spór dotyczył zatrudnienia w B. w B. od 11 lipca 1974 r. do 1 kwietnia 1988 r. Ustalono, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku asystenta mierniczego, mierniczego, starszego mierniczego. Wykonywał pomiary sytuacyjne i wysokościowe pod melioracje i drenowanie terenów rolnych.
Sąd Okręgowy stwierdził, że skarżący wykonywał pracę w szczególnych warunkach z wykazu A, dział I, pkt 4, do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dział I. W górnictwie, pkt 4 - Prace wiertnicze, geofizyczne, hydrogeologiczne i geodezyjne przy poszukiwaniu surowców i wody). Sąd Okręgowy, odwołując się ponadto do regulacji zarządzeń resortowych, uznał, że wnioskodawca w spornym okresie wykonywał pracę geodety terenowego, a w konsekwencji legitymuje się 15 - letnim (łącznie z uznanym przez pozwanego) okresem pracy w szczególnych warunkach.
Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu uwzględnienia apelacji pozwanego podał, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił charakter pracy wnioskodawcy. Nie była możliwa rozszerzająca wykładnia przepisów określających pracę w szczególnych warunkach i z pominięciem branżowego wydzielenia w wykazie A pracy w szczególnych warunkach. Wykazy resortowe oceny tej nie podważały, gdyż mają charakter informacyjny, techniczno-porządkujący. Biuro Projektów zatrudniające wnioskodawcę nie należało do branży górniczej. Przyjmując nawet za punkt odniesienia wykaz A, dział I (w górnictwie), pkt 4, to nie wszystkie prace geodezyjne mogą być uznane za wykonywane w szczególnych warunkach („…geodezyjne przy poszukiwaniu surowców i wody”).
Wnioskodawca nie zajmował się poszukiwaniem surowców lub wody. Natomiast w dziale X (w rolnictwie) w pkt 1, wykaz A do rozporządzenia, ustawodawca przewidział, że pracami w szczególnych warunkach są prace przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych. Dlatego praca geodety zatrudnionego w branży rolniczej (w rolnictwie) nie jest kwalifikowana jako świadczona w szczególnych warunkach. Czynności takie nie polegają na „zakładaniu urządzeń melioracyjnych”. Zatrudnienie wnioskodawcy w przedsiębiorstwie (B.) nie ma właściwości pracy w szczególnych warunkach.W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie:
1. art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS przez błędną wykładnię i przyjęcie na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, że wnioskodawca nie legitymuje się wymaganym piętnastoletnim stażem pracy w szczególnych warunkach; 2. § 4 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. przez niezastosowanie w sytuacji gdy, prace wykonywane przez wnioskodawcę znajdują się w dziale X ust. 1 wykazu A do rozporządzenia, bowiem z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, że odwołujący wykonywał prace związane z zakładaniem urządzeń melioracyjnych;
3. art. 391 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. przez brak odniesienia (się) w uzasadnieniu wyroku do podstawy prawnej wskazywanej przez Sąd Okręgowy, tj. wykazu A ujętego w załączniku nr 1 zarządzenia nr 17 z 12 sierpnia Ministra Górnictwa i Energetyki i wykazu A ujętego w dziale I poz. 4 pkt 2 załącznika nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1 sierpnia 1983 r.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. „Zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty i rażący narusza prawo zarówno w zakresie stosowania prawa jak i procedowania i wobec powyższego skarga jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Apelacyjny podzielając ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, wskazał, że prace wykonywane przez odwołującego nie znajdują się w załączniku A do Rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. …, zatem odwołujący nie nabył prawa do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Powyższe twierdzenia Sądu Apelacyjnego stoją w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów zawartych w załączniku do rozporządzenia. Prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi bowiem do wniosku, iż prace miernicze i geodezyjne wykonywane przez odwołującego są pracami wymienionymi w pkt 1 działu X załącznika A do rozporządzenia ….
Wobec powyższego należy uznać, iż wnioskodawca legitymuje się wymaganym piętnastoletnim stażem pracy w szczególnych warunkach, a tym samym spełnia warunki do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 4 rozporządzenia …. Ponadto Sąd Apelacyjny w sposób oczywisty naruszył przepisy art. 391 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. przez brak odniesienia w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia do podstawy prawnej wskazywanej przez Sąd I instancji, tj. wykazu A ujętego w załączniku nr 1 zarządzenia nr 17 z 12 sierpnia Ministra Górnictwa i Energetyki i wykazu A ujętego w dziale I poz. 4 pkt 2 załącznika nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1 sierpnia 1983 r.
Sąd Apelacyjny zaniechał jakiegokolwiek ustosunkowania się do powyższych przepisów, pomimo, iż w ocenie Sądu instancji wyżej wymienione zarządzenia przesądzały o uznaniu, iż wnioskodawca legitymuje się wymaganym piętnastoletnim stażem pracy w szczególnych warunkach, a tym samym spełnia warunki do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Rozwinięcie opisu okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej zostało zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie wykazał przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. i dlatego wniosek nie został uwzględniony.Zarzut oczywistego i rażącego naruszenia prawa „zarówno w zakresie stosowania prawa jak i procedowania” nie uzasadnia twierdzenia, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W ocenie przesłanki przedsądu wiąże stan faktyczny na którym oparto zaskarżony wyrok. Chodzi o przepis art. 39813 § 2 k.p.c., który zasadniczo odnosi się do rozpoznania podstaw kasacyjnych, jednak ma zastosowanie również do szczególnej przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż w przeciwnym razie zachodziłby dysonans między etapem przedsądu a późniejszym rozpoznaniem podstaw kasacyjnych z ograniczeniami wynikającymi z przepisów art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c. Skarżący nie podważa też ustaleń stanu faktycznego i w zarzucie podaje, że został ustalony prawidłowo.
Trudno więc odkodować na czym ma polegać oczywiste i rażące naruszenie prawa w zakresie „procedowania”. Jeżeli kotwiczy się w zarzucie naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., to nie jest on zasadny, gdyż Sąd Apelacyjny klarownie wyjaśnił jakie znaczenie mają wykazy resortowe. Jeżeli zaś skarżący uważa, że oczywista zasadność skargi wynika z pominięcia przepisów zarządzeń resortowych wskazanych we wniosku, to czyni to tylko w aspekcie naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., a więc przepisu dotyczącego elementów uzasadnienia wyroku a nie stosowania prawa.
Uzasadnienie wyroku sporządza się po jego wydaniu, stąd już tylko z tej przyczyny naruszenie tego przepisu nie ma wpływu na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). O wyniku sprawy, przy niekwestionowanych ustaleniach faktycznych, decyduje zaś prawo materialne. Gdyby więc nadal za punkt odniesienia przyjmować zarządzenia resortowe, to należałoby jedynie dodać, że obecnie znaczenie ma przepis ustawy i rozporządzenia, gdyż zarządzenia resortowe utraciły moc i nie stanowią już źródła prawa (por. wyroki Sądu Najwyższego z 10 lutego 2009 r., II UK 199/08, LEX nr 725051 i z 19 marca 2012 r., II UK 166/11, LEX nr 1171002, a także z 13 listopada 2008 r., II UK 88/08, LEX nr 1001292, z 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652, z 14 marca 2013 r., I UK 547/12, OSNP 2014 nr 1, poz. 11).
Z tych przyczyn niezasadny byłby zarzut naruszenia przepisów zarządzeń resortowych.Pozostaje więc zarzut naruszenia prawa materialnego, jednak nie wykracza on poza zarzut podstawy kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.). W uzasadnieniu zarzutu skarżący bowiem „rozwinięcie opisu okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi” łączy z uzasadnieniem skargi kasacyjnej. Tymczasem podstawa przedsądu i podstawy kasacyjne, to odrębne elementy skargi kasacyjnej (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. i art. 3984 § 2 k.p.c.), co oznacza, że również ich uzasadnienia powinny być odrębne, zwłaszcza, że w przypadku podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. znaczenie ma kwalifikowana zasadność (oczywista) skargi kasacyjnej.
Innymi słowy na etapie przedsądu nie ocenia się podstaw kasacyjnych i nie zastępują one uzasadnienia podstawy przedsądu. Niezależnie od tego reżimu, nie można stwierdzić oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, gdyż centralną regulacją jest przepis działu X, pkt 1, wykaz A do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., zgodnie z którym w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym pracą w szczególnych warunkach były „prace przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych”. Prace skarżącego, czyli prace miernicze i geodezyjne, mogą cząstkowo pozostawać w związku z zakładaniem urządzeń melioracyjnych.
Jednak przepis ma na uwadze stałą pracę i w pełnym wymiarze czasu pracy (§ 2 rozporządzenia) przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych. Semantycznie zakładanie urządzeń melioracyjnych to przede wszystkim praca fizyczna, szkodliwa dla zdrowia ze względu na miejsce i warunki takiej pracy. Chodzi więc o zatrudnienie skoncentrowane na takiej pracy stale i w pełnym wymiarze. Natomiast czynności miernicze i geodezyjne są uniwersalne i tylko temporalnie mogą łączyć się z pracami „przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych”. Innymi słowy w aspekcie kwalifikowanej (oczywistej) zasadności skargi nieuprawnione są zarzuty błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania tej regulacji, przez odmowę uznania, że stała praca w szczególnych warunkach przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych to także prace miernicze i geodezyjne.
Funkcjonalnie nie są to prace tożsame, dlatego, gdyby ze względu na swoje cechy, mimo to miałyby być kwalifikowane jako prace w szczególnych warunkach (same w sobie), to prawodawca ująłby je samodzielnie (in extenso) w regulacji rozporządzenia.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c.