Former state enterprise works council member protected from dismissal after company privatization. Dismissal within one year of term expiry ruled invalid.

Wyrok z dnia 30 października 1996 r.

I PRN 99/96

Byłemu członkowi rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego

przysługuje ochrona stosunku pracy przewidziana w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25

września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz. U. Nr

24, poz. 123 ze zm.) w sytuacji, gdy to przedsiębiorstwo przekształciło się w

jednoosobową spółkę Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 1993

r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych

o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 69 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Kazimierz

Jaśkowski (sprawozdawca), Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra

Wiśniewskiego, po rozpoznaniu w dniu 30 października 1996 r. sprawy z powództwa

Tadeusza K., Tadeusza P., Waldemara K. i Kazimierza F. przeciwko Państwowym

Zakładom Lotniczym W. - O. S.A. o przywrócenie do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 14 grudnia 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu RejonowegoSądu Pracy w Ciechanowie z dnia 17 lipca 1995 r. [...] w stosunku do powoda

Tadeusza K. i przekazał sprawę temu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Powód Tadeusz K. wniósł o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o

pracę twierdząc, iż przy podejmowaniu tej decyzji pozwany zakład rażąco naruszył

przepisy prawa o ochronie stosunku pracy członka rady pracowniczej, gdyż rozwiązał

umowę w ciągu roku od upływu kadencji rady bez zakończenia konsultacji z

zakładowymi organizacjami związkowymi w sprawie grupowego zwolnienia pracowników Wydziału Terenowego w L.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, że nie naruszyła

przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia

25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz. U. Nr 24,

poz.123 ze zm.), ponieważ przedsiębiorstwo zostało przekształcone w jednoosobową

spółkę Skarbu Państwa, w której nie działają organy samorządu załogi.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Ciechanowie wyrokiem z dnia 17 lipca 1995 r. [...]

oddalił powództwo. Sąd I instancji ustalił, że powód oraz inni powodowie, byli

zatrudnieni w pozwanych Państwowych Zakładach Lotniczych "W.-O." Zakładzie

Terenowym w L. w oparciu o umowy o pracę na czas nie określony. Umowy o pracę

wypowiedziano dnia 3 stycznia 1995 r. z przyczyn ekonomicznych. Sąd Rejonowy

nadto ustalił, że pozwany zakład wyczerpał tryb postępowania przewidziany w art. 2 i 3

powołanej ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy..., a ponieważ

nie doszło do zawarcia porozumienia przez kierownika zakładu pracy z organizacjami

związkowymi działającymi w zakładzie, kierownik określił zasady postępowania w

sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem zwolnienia w drodze

regulaminu (art. 4 ust. 3 tej ustawy) i zastosował przepisy art. 38 Kodeksu pracy. Z

dalszych ustaleń Sądu Rejonowego wynikało, iż w dniu 28 września 1994 r. Minister

Przemysłu i Handlu, działając w imieniu Skarbu Państwa, przekształcił przedsiębiorstwo

Państwowe Zakłady Lotnicze "W.-O." w jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa, która

została wpisana w dniu 2 stycznia 1995 r. do rejestru handlowego w Sądzie

Gospodarczym w Warszawie pod nazwą: Państwowe Zakłady Lotnicze "W.-O." Spółka

Akcyjna, skrót: PZL "W.-O." S.A. W sprawie nie było sporne, że powód Tadeusz K. był

członkiem samorządu załogi, tj. Rady Pracowniczej PZL "W.-O.".

Sąd I instancji uznał, że w związku z przekształceniem przedsiębiorstwa w

spółkę, zostało ono postawione w stan likwidacji, wobec czego na podstawie art. 21 pkt

2 ustawy z dnia 21 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (jednolity tekst:

Dz. U. z 1991 r., Nr 18, poz. 80 ze zm.) organy samorządu załogi uległy likwidacji i

powód w dniu wypowiedzenia mu umowy o pracę nie był już członkiem rady pracowniczej i nie korzystał z ochrony przewidzianej w art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie

załogi.

Sąd Wojewódzki, oddalając rewizje powodów, podzielił w całości ustalenia Sądu

I instancji i wyciągnięte z tych ustaleń wnioski.

Wyrok Sądu II instancji w części dotyczącej Tadeusza K. zaskarżył rewizją

nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie art. 6 ust. 1

ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego i art. 45 KP oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wniósł o uchylenie tego wyroku w

zaskarżonej części oraz w odpowiedniej części wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy

w Ciechanowie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniesiono, iż nie można podzielić poglądów Sądów obu

instancji, że pozwany zakład pracy mógł wypowiedzieć powodowi umowę o pracę jako

byłemu członkowi rady pracowniczej P.Z.L. "W.-O." w ciągu jednego roku po

rozwiązaniu z mocy prawa tejże rady bez naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie

załogi przedsiębiorstwa. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 12

lutego 1993 r., I PZP 5/93 (OSNCP 1993 z. 11 poz. 192), mimo iż w spółce przestają

funkcjonować organy charakterystyczne dla przedsiębiorstwa państwowego, spółka ma

obowiązek respektowania prawa wynikającego dla byłych członków rady pracowniczej z

art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego i nie może im

wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy w ciągu roku od chwili przekształcenia się

przedsiębiorstwa państwowego w spółkę. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości skoro

rozwiązanie łączącego strony stosunku pracy nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 6

ust. 1 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego, to należy uznać, że

powodowi zasadnie przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na podstawie art.

45 § 1 KP. Podniesiono także w rewizji nadzwyczajnej, że orzeczenie Sądu odmawiające powodowi szczególnej ochrony jego stosunku pracy stanowi nie tylko rażące

naruszenie wymienionych wyżej przepisów prawa, ale i interesu Rzeczypospolitej

Polskiej, gdyż godzi w podstawowe, fundamentalne zasady porządku prawnego obowiązujące w państwie prawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie

załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz. U. Nr 24, poz. 123 ze zm.) przedsiębiorstwo

państwowe nie może bez zgody rady pracowniczej przedsiębiorstwa wypowiedzieć ani

rozwiązać stosunku pracy z członkami rady pracowniczej w czasie trwania kadencji tej

rady oraz w ciągu jednego roku po jej upływie.

Jak trafnie przyjęto w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1993 r., I PZP

5/93, byłemu członkowi rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego przysługuje

ochrona stosunku pracy przewidziana w art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie załogi

przedsiębiorstwa państwowego w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo państwowe

przekształciło się w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa na podstawie

ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr

51, poz.298 ze zm.). Wprawdzie przekształcenie pozwanego w spółkę nie nastąpiło na

podstawie ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, lecz w oparciu o

ustawę z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych

przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz.

U. Nr 16, poz. 69 ze zm.) to jednak na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy odbywało się

ono na zasadach i w trybie określonych w ustawie o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych w odniesieniu do przejęcia pracowników przez nowego pracodawcę.

Dotyczące tej kwestii przepisy art. 8 i 9 ust. 2 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw

państwowych nie zostały wyłączone ze stosowania przy prywatyzacji przedsiębiorstw

państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Według art. 9 ust. 1

ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych pracownicy przekształconego

przedsiębiorstwa stają się z mocy prawa pracownikami spółki (z zastrzeżeniem art. 9

ust. 2, nie mającym zastosowania w niniejszej sprawie). Natomiast zgodnie z art. 8 ust.

2 tej ustawy spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego

wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa. Należy

zatem podzielić pogląd wyrażony we wskazanej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12

lutego 1993 r., że na pozwaną spółkę przeszedł obowiązek respektowania zakazu

wypowiedzenia umowy o pracę członkowi rady pracowniczej, uprzednio obciążający

przedsiębiorstwo. Z chwilą powstania spółki kończy się kadencja rady pracowniczej, a

do jej członków ma zastosowanie roczny okres ochronny przed wypowiedzeniem i

rozwiązaniem stosunku pracy.

Zaskarżony wyrok narusza także interes Rzeczypospolitej Polskiej albowiem

jego skutkiem jest pozbawienie zatrudnienia pracownika podlegającego szczególnej

ochronie (art. 421 § 2 KPC).

Z tych względów na podstawie art. 422 § 2 KPC w związku z art. 11 ust. 5

ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz. U. Nr

43, poz. 189) orzeczono jak w sentencji.