Supreme Court dismissed extraordinary review, ruling a civil-law partnership branch is a workplace with procedural capacity.

Wyrok z dnia 7 listopada 1995 r.

I PRN 84/95

Wyodrębniona jednostka organizacyjna spółki cywilnej zatrudniająca

pracowników jest zakładem pracy w rozumieniu art. 3 k.p. i ma zdolność sądową i

procesową (art. 460 § 1 k.p.c.).

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef Iwulski

(sprawozdawca), Kazimierz Jaśkowski,

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 1995 r., sprawy z powództwa

Ewy S. przeciwko Przedsiębiorstwu Polonijno-Zagranicznemu "T." w T. o przywrócenie

do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 6 lipca

1995 r., [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

Uzasadnienie

Powódka Ewa S. wniosła o przywrócenie do pracy u strony pozwanej określonej

jako Przedsiębiorstwo Polonijno-Zagraniczne "T." w T.

Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1995 r., [...], Sąd Rejonowy- Sąd Pracy w

Tarnobrzegu przywrócił powódkę do pracy, zasądzając na jej rzecz wynagrodzenie za

czas pozostawania bez pracy.

Rewizja strony pozwanej od tego wyroku została oddalona przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 lipca

1995 r., [...].

Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, który

zarzucił mu rażące naruszenie art. 3 § 2 k.p.c., art. 467 § 2 i § 3 k.p.c., art. 778 k.p.c.,

art. 864 k.c. w zw. z art. 300 k.p. oraz art. 52 § 1 k.p., wnosząc o jego uchylenie oraz

poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania. Minister Sprawiedliwości podniósł, że Sądy nie wyjaśniły statusu prawnego strony pozwanej, uznając, że jest ona przedsiębiorstwem i ma osobowość prawną. Tymczasem strona pozwana zarzuca, że jest spółką prawa cywilnego, której umowa

została zawarta między Bronisławem S., Edmundem Z. i Alexandrem S.D. Zgodnie z

art. 864 k.c. spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, a za jej zobowiązania

wspólnicy odpowiadają solidarnie. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, chociaż w

sprawach z zakresu prawa pracy, zgodnie z art. 3 k.p. zakładem pracy jest jednostka

organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, to jednakże w przypadku

spółki cywilnej, w sprawie przeciwko niej muszą występować wszyscy wspólnicy. Do

egzekucji zasądzonych należności konieczny jest bowiem tytuł wykonawczy wydany

przeciwko wszystkim wspólnikom - art. 778 k.p.c. Minister Sprawiedliwości uważa, że

Sądy były zobowiązane do zbadania, czy strona pozwana jest istotnie spółką cywilną i z

urzędu dopilnować, by w sprawie występowali wszyscy wspólnicy. Minister

Sprawiedliwości zarzucił także, iż rozstrzygnięcie w sprawie zapadło bez należytej

oceny materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Jego

zdaniem, pomijając dowód z przesłuchania dyrektora zakładu i opierając się wyłącznie

na przesłuchaniu powódki, Sąd ustalił, że u strony pozwanej istniał zwyczaj ustnego

udzielania urlopów wypoczynkowych. Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska,

że kierownik zakładu pracy przed podjęciem decyzji o dyscyplinarnym zwolnieniu z

pracy powinien wyjaśnić przyczyny nieobecności pracownika.

Na rozprawie przed Sądem Najwyższym prokurator wniósł o uwzględnienie

rewizji nadzwyczajnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W literaturze i orzecznictwie występują rozbieżności co do zdolności sądowej i

procesowej spółek cywilnych (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia

1993 r., III CZP 168/92, OSNCP 1993 z. 6 poz. 106, Orzecznictwo Gospodarcze 1993

nr 2 str. 22, uchwała z dnia 28 lipca 1993 r., III CZP 97/93, OSNCP 1994 z. 1 poz. 20,

uchwała z dnia 7 lipca 1993 r., III CZP 87/93 Palestra 1994 nr 9-10 str. 213, OSP 1994

z. 11 poz. 204, uchwała z dnia 27 maja 1993 r., III CZP 61/93, OSNCP 1994 z. 1 poz.

7, OSP 1994 z. 6 poz. 110, uchwała z dnia 31 marca 1993 r., III CZP 176/92, OSNCP

1993 z. 10 poz. 171, PiP 1994 nr 3 str. 106, OSP 1993 z. 12 poz. 241 czy wyrok z dnia

4 lutego 1993 r., I CRN 2/93, OSP 1993 z. 10 str. 194). Kwestia ta jednak nieco inaczej

przedstawia się w sprawach ze stosunku pracy. Zgodnie bowiem z art. 3 k.p. zakładem

pracy jest jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników, choćby nie posiadała

osobowości prawnej. Jeżeli więc spółka cywilna prowadzi działalność w formie

wyodrębnionej jednostki organizacyjnej zatrudniającej pracowników, to taka jednostka

jest zakładem pracy w rozumieniu art. 3 k.p., a więc posiada zdolność prawną oraz

zdolność do czynności prawnych w zakresie stosunku pracy zatrudnionych

pracowników, a tym samym posiada także zdolność sądową i procesową (art. 460 § 1

k.p.c.). W niniejszej sprawie można stwierdzić, że chociaż formą prawną prowadzenia

działalności strony pozwanej była spółka cywilna, to jednakże prowadziła ona

działalność jako Przedsiębiorstwo Polonijno-Zagraniczne "T.", a więc przedsiębiorstwo

organizacyjnie wydzielone i zatrudniające pracowników. W zakresie zdolności sądowej i

procesowej przedsiębiorstwo to posiadało więc zdolność sądową i procesową. Było ono

należycie reprezentowane w sprawie, skoro w jego imieniu czynności dokonywał pełnomocnik ustanowiony w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach

prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w

zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (jednolity

tekst: Dz. U. z 1989 r., Nr 27, poz. 148 ze zm.). Do strony pozwanej w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 864 Kodeksu cywilnego, gdyż stroną stosunku pracy był

zakład pracy tj. przedsiębiorstwo polonijno - zagraniczne. Strony pozwanej nie dotyczył

także przepis art. 778 k.p.c., gdyż wyroki zapadłe w sprawie nie dotyczyły egzekucji

należności zasądzonych od wspólników spółki cywilnej. W części dotyczącej

przywrócenia do pracy wyroki w ogóle nie dotyczyły zasądzenia należności, a w części

dotyczącej wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, odnosiły się one do

zakładu pracy, który jak wyżej wskazano posiadał zdolność sądową i procesową.

Podkreślenia wymaga także, iż zaskarżone wyroki zostały wykonane w zakresie obu

uwzględnionych roszczeń. Nie może więc być mowy o ich niewykonalności.

W rewizji nadzwyczajnej został podniesiony także zarzut wydania zaskarżonych

wyroków bez należytego wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy, a w

szczególności bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, z

pominięciem dowodu z przesłuchania przedstawiciela strony pozwanej. W tym zakresie

należy stwierdzić, że na rozprawie w dniu 20 kwietnia 1995 r. nie stawił się

przedstawiciel strony pozwanej i na wniosek pełnomocnika tej strony dowód w tym

zakresie został pominięty. Pominięcie tego dowodu nastąpiło więc zgodnie z art. 302 §

1 k.p.c. i nie można Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie przypisać naruszenia

przepisów proceduralnych. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu swego orzeczenia przyjął, że

nieusprawiedliwione niestawiennictwo w pracy jest ciężkim naruszeniem podstawowych

obowiązków pracownika. Dla zastosowania art. 52 k.p. konieczne jest jednak także

przypisanie pracownikowi winy i to w odpowiednim stopniu. Sąd Rejonowy ustalił, że

powódka była przekonana iż został jej udzielony urlop wypoczynkowy, a przekonanie to

było usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Ustalenie to zostało poczynione po

wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału dowodowego, bez przekroczenia

zasad doświadczenia życiowego i zgodnie z zasadami logicznego rozumowania.

Ustalenie to zostało więc poczynione zgodnie z ustanowioną art. 233 k.p.c. zasadą

swobodnej oceny dowodów i jako takie nie może być skutecznie podważone. Ustalenia

te i ich ocena nie zostały skutecznie podważone w toku postępowania rewizyjnego

przed Sądem drugiej instancji. W tej sytuacji nie mogą być uznane za słuszne

zgłoszone w rewizji nadzwyczajnej zarzuty rażącego naruszenia przepisów art. 3 § 2

k.p.c. i art. 52 § 1 k.p.

Wobec powyższego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i

rewizja nadzwyczajna podlegała oddaleniu na podstawie art. 421 § 1 k.p.c.