Supreme Court dismisses extraordinary review for non-gratious interpretation of severance exclusion clause.

Wyrok z dnia 22 lutego 1994 r.

I PRN 5/94

Dla wyłączenia prawa do odprawy pieniężnej na podstawie art. 8

ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotyczących zakładu pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z

1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) istotne jest, aby do dnia rozwiązania

dotychczasowego stosunku pracy doszło do zawarcia umowy

przedwstępnej między pracownikiem a nowym zakładem pracy

przejmującym w całości lub części mienie dotychczasowego zakładu,

zawierającej przyrzeczenie nowego zatrudnienia, a nie jest istotne, czy

do zawarcia tej umowy dojdzie z inicjatywy pracownika czy też

nowego zakładu pracy.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN:

Józef Iwulski (sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Jana Szewczyka po

rozpoznaniu w dniu 22 lutego 1994 r. sprawy z powództwa Krystyny N.

przeciwko Kuratorium Oświaty we W. o odprawę pieniężną, na skutek

rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia

13 lipca 1993 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną

U z a s a d n i e n i e

Powódka Krystyna N. wniosła o zasądzenie od Kuratorium Oświaty

we W. odprawy z art. 8 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotyczących zakładu pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r.,

Nr 4, poz. 19 ze zm.). Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Wrocławia Śródmieścia

wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1993 r., oddalił powództwo. Sąd Rejonowy

ustalił, że powódka była zatrudniona w Zespole EkonomicznoAdministracyjnym Szkół W.-P.P. od dnia 28 stycznia 1991 r. do dnia 31

grudnia 1991 r. Placówka ta została zlikwidowana z dniem 1 stycznia 1992

r. Powódka znalazła zatrudnienie w Dzielnicowym Zespole Ekonomiczno-

Administracyjnym W.-S.M. i wniosła o rozwiązanie stosunku pracy w drodze

porozumienia zakładów pracy, na co uzyskała zgodę i z dniem 1 stycznia

1992 r. podjęła pracę w nowym zakładzie pracy, który przejął nieodpłatnie

sprzęt dotychczasowego zakładu. Sąd Rejonowy uznał, że w tej sytuacji

dochodzona odprawa powódce nie przysługuje wobec regulacji art. 8 ust. 3

pkt 2 cyt. ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we

Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 lipca 1993 r., zmienił wyrok Sądu

Rejonowego i zasądził na rzecz powódki odprawę w kwocie 4.032.000 zł z

odsetkami. Sąd Wojewódzki uznał, że powódce przysługuje odprawa, gdyż

do dnia rozwiązania stosunku pracy nie otrzymała propozycji zatrudnienia

lecz sama uzyskała zatrudnienie i nawiązała stosunek pracy w innym

zakładzie.

Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości

zarzucając naruszenie art. 8 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 28 grudnia 1989

r. i wnosząc o jego uchylenie oraz oddalenie rewizji powódki.

Minister Sprawiedliwości zarzucił, że nie można podzielić stanowiska

Sądu Wojewódzkiego, iż powódka do dnia rozwiązania stosunku pracy nie

otrzymała propozycji zatrudnienia w nowym zakładzie pracy. Pismem z dnia

4 grudnia 1991 r. zakład pracy zwrócił się bowiem o "przekazanie" powódki

do pracy w związku z reorganizacją dotychczasowego zakładu pracy na co

ten udzielił zgody. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości powódka jedynie

zgodziła się na wcześniejszą propozycję zatrudnienia w nowym zakładzie

pracy, co wobec przejęcia przez ten zakład pracy części mienia

dotychczasowego zakładu, wyłącza jej prawo do odprawy.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U.

z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) odprawa pieniężna nie przysługuje

pracownikowi, który do dnia rozwiązania stosunku pracy przyjął propozycję

zatrudnienia w zakładzie pracy przejmującym w całości lub części mienie

dotychczas zatrudniającego go zakładu. Jak się wydaje u podłoża wykładni

Sądu Wojewódzkiego leżał wypowiedziany w orzecznictwie pogląd, iż

okoliczność, że pracownik skutkiem swojej zapobiegliwości znalazł sobie

nową pracę, nie stoi na przeszkodzie ani uznaniu, że rozwiązanie stosunku

pracy następuje z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy, ani też że

brak jest podstaw do uznania, iż stanowią one wyłączny powód

uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy (wyrok z dnia 3 października

1990 r., I Pr 277/90, Sł. Prac. 1991 nr 6 str. 27, OSP 1991 z. 5 poz. 127).

Pogląd ten był jednak wypowiedziany przed nowelizacją ustawy wprowadzającą aktualne brzmienie art. 8 ust. 3 pkt 2 i należy go uznać za

nieaktualny w stanach faktycznych wypełniających przesłanki obecnego

brzmienia przepisu. Należy przepis ten interpretować w powiązaniu z art.

231 § 2 k.p. wprowadzającym zasadę kontynuacji dotychczasowego

stosunku pracy przy zmianie pracodawcy w przypadku przejęcia zakładu

pracy w całości lub części. Ponieważ w warunkach działania art. 23 1 § 2

k.p. w ogóle nie dochodzi do rozwiązania stosunku pracy (a więc i tak nie

występowałaby podstawowa przesłanka przedmiotowej odprawy) należy

stwierdzić, że w art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. (w

odróżnieniu od art. 231 § 2 k.p.) chodzi o sytuację, w której następuje

jedynie przejęcie mienia dotychczasowego zakładu pracy, a nie przejęcie

tego zakładu jako zorganizowanej całości. Podobieństwo sytuacji pozwala

jednak na ustalenie rzeczywistej funkcji normy art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r. Chodzi o to, że pracownik w oparciu o przejęcie

zakładu pracy (w całości lub części - art. 231 § 2 k.p.) lub przejęcie mienia

zakładu pracy ma zapewnione kontynuowanie zatrudnienia, przy czym

pewność w zakresie tej kontynuacji osiąga jeszcze przed rozwiązaniem

dotychczasowego stosunku pracy. Należy uznać, że wobec bardzo

dalekiego podobieństwa tych stanów faktycznych ustawodawca nie znalazł

podstaw do różnicowania sytuacji prawnej pracowników w obu tych

przypadkach, tak do siebie podobnych i trudnych do rozróżnienia. Dlatego

nie można zbyt dużej wagi przywiązywać do użytego w art. 8 ust. 3 pkt 2

potocznego sformułowania, iż pracownik otrzymał od nowego zakładu

pracy "propozycję zatrudnienia" w szczególności przez przeciwstawianie go

do przypadku, w którym pracownik z własnej inicjatywy wyszukał sobie

nową pracę. Także bowiem w tej drugiej sytuacji pracownik otrzymuje w

potocznym tego słowa znaczeniu propozycję zatrudnienia w nowym

zakładzie pracy. Jeżeli ją przyjmuje przed rozwiązaniem dotychczasowego

stosunku pracy to zostaną spełnione przesłanki cyt. art. 8 ust. 3 pkt 2.

Należy więc uznać, że dla wyłączenia prawa do odprawy pieniężnej na

podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U.

z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) istotnym jest aby do dnia rozwiązania

dotychczasowego stosunku pracy doszło do zawarcia umowy

przedwstępnej między pracownikiem a nowym zakładem pracy

przejmującym w całości lub części mienie dotychczasowego zakładu

zawierającej przyrzeczenie nowego zatrudnienia, a nie jest istotne, czy do

zawarcia tej umowy dojdzie z inicjatywy pracownika, czy też nowego

zakładu pracy.

Wobec powyższego uznać trzeba, iż co do zasady rewizja

nadzwyczajna słusznie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa

przez błędną wykładnię art. 8 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 28 grudnia

1989 r.

Powódka bowiem przed rozwiązaniem dotychczasowego stosunku

pracy uzyskała prawnie skuteczną ofertę zatrudnienia w zakładzie pracy

przejmującym mienie dotychczasowego zakładu, którą przyjęła.

Mimo to rewizja nadzwyczajna podlega oddaleniu, gdyż naruszenie

prawa przez Sąd Wojewódzki nie można uznać za rażące. Omawiany

przepis art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. ma bowiem

niejednoznaczne brzmienie i nie był dotychczas w zakresie analizowanego

sformułowania przedmiotem szerszej analizy orzecznictwa czy doktryny.

Zaprezentowana przez Sąd Wojewódzki wykładnia jest oparta o potoczne

znaczenie użytych w przepisie zwrotów i nie jest dotknięta błędem

logicznego rozumowania. Sąd Najwyższy przyjmuje, co podziela skład

rozpoznający niniejszą sprawę, iż z reguły nie można uznać, że naruszenie

niejasnych przepisów prawa stanowi jego rażące naruszenie (wyrok z dnia

25 kwietnia 1991 r., I PRN 4/91, nie publikowany). W szczególności dotyczy

to braku precyzji w unormowaniu wyłączenia prawa do odprawy pieniężnej

w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. (wyrok z dnia 6 stycznia

1993 r., I PRN 69/92 i wyrok z dnia 6 stycznia 1993 r., I PRN 67/92, nie

publikowane). W ocenie stopnia, w jakim dane orzeczenie narusza prawo i

przy kwalifikowaniu go jako rażące nie można przy tym pominąć tego,

jakiego rodzaju uchybień dopuścił się sąd przy jego wydawaniu oraz czy

dokonanej przez niego wykładni prawa i poczynionym kwalifikacjom

prawnym można postawić zarzut, iż nastąpiły one z naruszeniem wymagań

staranności i wbrew uznanym regułom rozumowań prawniczych (wyrok z

dnia 6 stycznia 1993 r., I PRN 71/92 i wyrok z dnia 6 stycznia 1993 r., I

PRN 65/92, nie publikowane). Z tego punktu widzenia naruszenie prawa

przez zaskarżony wyrok nie może być uznane za rażące. Również z uwagi

na skutek naruszenia prawa przez zaskarżony wyrok nie można mu

przypisać cechy naruszenia "rażącego" (por. wyrok z dnia 2 marca 1993 r. I

PRN 13/93, PiZS 1993 nr 5-6 s. 96). W wyniku zaskarżonego wyroku

powódka otrzymała bowiem jednorazowe i stosunkowo niewielkie

świadczenie pieniężne.

Wobec powyższego na zasadzie art. 421 § 1 k.p.c. rewizja

nadzwyczajna podlegała oddaleniu.