Supreme Court allows teacher's lawsuit to restore job despite lack of material claim, affirming civil court jurisdiction.

Postanowienie z dnia 14 lipca 1994 r.

I PRN 47/94

Sprawa o przywrócenie do pracy na poprzednim stanowisku nauczyciela

odwołanego z funkcji kierowniczej jest sprawą z zakresu prawa pracy w

rozumieniu art. 476 § 1 k.p.c. i podlega rozpoznaniu na drodze sądowej (art. 1 i 2

k.p.c.), choćby nauczycielowi nie przysługiwało roszczenie materialnoprawne.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca) , Sędziowie

SN: Maria Mańkowska, Kazimierz Jaśkowski,

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 1994 r. sprawy z powództwa

Barbary P. przeciwko Centralnemu Ośrodkowi Doskonalenia Nauczycieli w W. o

przywrócenie do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu

Najwyższego [...] od postanowienia Sądu Rejonowego-Sądu Pracy dla Warszawy-Pragi

z dnia 17 grudnia 1993 r., [...]

postanawił:

u c h y l i ć zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Barbara P. pozywając Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, domagała

się przywrócenia do pracy na stanowisku Kierownika Zespołu Doskonalenia RadiowoTelewizyjnego Nauczycieli (Zespół Uniwersytetu Nauczycielskiego) kwestionując

odwołanie jej z tej funkcji.

Zakład pracy wniósł o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Warszawy-Pragi postanowieniem z 21

października 1993 r. odrzucił pozew.

Sąd ten przyjął, że kwestię powierzenia funkcji, takiej jaką pełniła powódka

(kierownika zespołu) w "placówce doskonalenia nauczycieli", jaką jest pozwany zakład

pracy, regulują przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 sierpnia

1992 r. w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli (Dz. U. Nr 63, poz. 317). W tym

przypadku nie mają natomiast zastosowania przepisy ustawy o systemie oświaty.

Zdaniem Sądu Rejonowego pozew podlegał odrzuceniu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, ponieważ przepisy wskazanego rozporządzenia nie

przewidują możliwości odwołania się do sądu od decyzji o odwołaniu z powierzonej

funkcji.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od tego

postanowienia zarzucając mu rażące naruszenie art. 1 i 2 k.p.c. oraz wnosząc o jego

uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu-Sądowi Pracy dla WarszawyPragi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Podstawy odrzucenia pozwu

wymienione są [...] w art. 199 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Pragi odrzucając

pozew Barbary P. powołał się na art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., czyli na niedopuszczalność

drogi sądowej. Pojęcie to należy zanalizować odnosząc się do art. 1 i 2 k.p.c. Przepis

art. 1 określa sprawy nazwane sprawami cywilnymi, do których stosuje się kodeks w

zakresie postępowania sądowego. Wśród spraw cywilnych wymienione są sprawy z

zakresu prawa pracy. Natomiast art. 2 reguluje kwestię drogi sądowej stanowiąc w § 1,

że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile te sprawy

nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Skoro zatem

powódka kwestionuje odwołanie jej z funkcji kierowniczej domagając się przywrócenia

do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku, to rozpoznawana sprawa jest sprawą

ze stosunku pracy, a zatem sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., do rozpoznania

której powołane są sądy, o których mowa w art. 2 § 1 k.p.c. Ponieważ powódka jest

nauczycielką, ma do niej zastosowanie Karta Nauczyciela, która w art. 98 ust. 2 stanowi

również, że sprawy o roszczenia ze stosunku pracy nauczycieli, niezależnie od formy

nawiązania stosunku pracy, rozpatrywane są przez sądy pracy. Niesłuszny jest pogląd

wyrażony przez Sąd Pracy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w myśl

którego droga sądowa jest niedopuszczalna wówczas, gdy przepisy mające

zastosowanie w sprawie nie przewidują możliwości odwołania się do sądu. Przepisy

prawa materialnego określają roszczenia, a nie określają dopuszczalności drogi

sądowej. Abstrahując od tego, czy powódce Barbarze P. przysługuje roszczenie czy też

nie, stwierdzić trzeba, że nieprawidłowe jest rozumowanie wywodzące

niedopuszczalność drogi sądowej z braku roszczenia po stronie powodowej.

Niedopuszczalność drogi sądowej miałaby miejsce wówczas, gdyby sprawa wniesiona

do sądu nie była w ogóle sprawą cywilną lub wówczas, gdyby szczególny przepis

ustawy przekazywał ją do właściwości innego organu, ewentualnie wówczas, gdyby

wyłączał w wyraźny sposób drogę sądową. Z art. 2 k.p.c. wynika domniemanie drogi

sądowej, które może być obalone, jeżeli przepis ustawy wyłącza ją w wyraźny sposób.

W sprawach ze stosunku pracy niedopuszczalność drogi sądowej na skutek

właściwości innych organów w zakresie rozpoznania danej sprawy nie skutkuje

odrzucenia pozwu, lecz jego przekazanie (art. 464 k.p.c.). Postanowienie o odrzuceniu

pozwu zamyka powódce drogę do merytorycznego rozpoznania jej sprawy przez

niezawisły sąd, co - jak słusznie zauważył wnoszący rewizję nadzwyczajną - stanowi

naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz,

284).

Wobec powyższego należało uwzględniając rewizję nadzwyczajną uchylić

zaskarżone postanowienie (art. 422 § 1 k.p.c.) jako stanowiące tamę do merytorycznego rozpoznania sprawy.