Supreme Court allows unpaid wages for readiness period under Art 81 § 1 k.p. without time limits.

Wyrok z dnia 17 maja 1995 r.

I PRN 12/95

Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy, przysługujące pracownikowi za okres gotowości do jej wykonywania (art. 81 § 1 k.p.) nie jest ograniczone czasowo.

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski

(sprawozdawca), Adam Józefowicz,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w

dniu 17 maja 1995 r. sprawy z powództwa Leokadii T. przeciwko Urzędowi Gminy w G.

o wynagrodzenie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od

wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Kozienicach z dnia 25 listopada 1993 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i przekazał

sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu-Sądowi Pracy w Kozienicach do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Powódka Leokadia T. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Urzędu

Gminy w G. wynagrodzenia, na podstawie art. 81 k.p., za okres od dnia 1 czerwca 1992

r. do dnia 15 czerwca 1993 r. wraz z odsetkami.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kozienicach wyrokiem z dnia 25 listopada 1993 r.,

[...] oddalił powództwo o to wynagrodzenie, natomiast zasądził na rzecz powódki kwotę

20.071.500 zł na podstawie art. 10 ust. 3 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22

marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 21, poz. 124 ze zm.). Sąd I

instancji przyjął, że powódka była pracownikiem samorządowym mianowanym i że z

tego względu przysługuje jej wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy po

ponownym rozwiązaniu z nią stosunku pracy z dniem 31 października 1993 r. z powodu

likwidacji zakładu pracy.

Oddalając powództwo o wynagrodzenie za okres od dnia 1 czerwca 1992 r. do

dnia 15 czerwca 1993 r. Sąd I instancji ustalił, że z powódką został rozwiązany stosunek pracy na skutek jej odwołania przez Kuratorium Oświaty i Wychowania w R. ze

stanowiska głównego księgowego Gminnego Zespołu Ekonomicznego i Administracyjnego Szkół w G. z dniem 31 maja 1992 r.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kozienicach wyrokiem z dnia 15 czerwca 1992 r. w

sprawie [...] uznał odwołanie powódki za nieważne i ustalił, że powódka jest pracownikiem Urzędu Gminy w G. Odwołanie powódki z zajmowanego stanowiska przez

Kuratora Oświaty w R. było bowiem z mocy prawa nieważne, ponieważ zatrudniający ją

zakład pracy był w dacie odwołania komunalną jednostką organizacyjną i w związku z

tym organem uprawnionym do odwołania był Zarząd Gminy w G.

Po zaskarżeniu tego wyroku przez stronę pozwaną Sąd Wojewódzki w Warszawie zmienił wyrok Sądu Rejonowego i powództwo oddalił. Wyrok Sądu Wojewódzkiego

został zaskarżony rewizją nadzwyczajną przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Na

skutek tej rewizji Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 15 czerwca 1993 r., I PRN 62/93,

uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego i odrzucił rewizję pozwanego Urzędu Gminy. W ten

sposób stał się prawomocnym wyrok Sądu Pracy w Kozienicach z dnia 15 czerwca

1992 r., [...], który uznając, że odwołanie powódki z zajmowanego stanowiska było

nieważne ustalił, że powódka jest nadal pracownikiem Urzędu Gminy w G. Powołując

się na ten wyrok powódka w niniejszym procesie na podstawie art. 81 k.p. domagała się

zasądzenia wynagrodzenia za pracę za okres pozostawania bez pracy, tj. za okres od

dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 15 czerwca 1993 r. (data podjęcia przez powódkę

pracy).

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy w sprawie [...] oddalił

powództwo o zasądzenie wynagrodzenia za pracę za ten okres. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy ograniczył się do stwierdzenia, że przepis art. 81 k.p. nie ma zastosowania.

Wyrok ten w części uwzględniającej powództwo został zaskarżony przez pozwany Urząd Gminy, a Sąd Wojewódzki w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września

1994 r., [...] uwzględniając rewizję strony pozwanej zmienił wyrok Sądu Rejonowego i

powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki podkreślił, że - wbrew stanowisku Sądu Rejonowego - powódka nie była pracownikiem mianowanym, a zatem nie przysługuje jej wynagrodzenie za okres 6 miesięcy.

Wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 listopada 1993 r., [...] w części oddalającej

powództwo o wynagrodzenie za okres od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 15 czerwca

1993 r. zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzucając mu rażące

naruszenie art. 81 § 1 k.p., art. 365 § 1 k.p.c. i naruszenie interesu Rzeczypospolitej

Polskiej oraz wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania temu Sądowi Rejonowemu. W uzasadnieniu podniesiono, że

prawomocnym wyrokiem z dnia 15 czerwca 1992 r., [...] ustalono, że powódka jest

pracownikiem pozwanego Urzędu Gminy, a stanowisko Sądu I instancji odmawiające

zastosowania przepisu art. 81 § 1 k.p. nie jest uzasadnione. Wypłacenie powódce

przez pozwanego 3 miesięcznego wynagrodzenia za pracę na podstawie art. 57 § 1

k.p. za okres pozostawania bez pracy nie wyczerpuje roszczeń powódki. Przepis ten

dotyczy bowiem sytuacji, w której doszło do rozwiązania stosunku pracy i podjęcia

pracy po przywróceniu do niej. Natomiast z powódką nie rozwiązano stosunku pracy i

powinna ona otrzymać wynagrodzenie na podstawie art. 81 § 1 k.p. za czas gotowości

do wykonywania pracy. Naruszeniem interesu Rzeczypospolitej Polskiej - zdaniem

skarżącego - jest niezastosowanie się przez Sąd I instancji do nakazu wynikającego z

art. 365 § 1 k.p.c. Przepis ten, mający charakter normy ustrojowej, stanowi, iż

orzeczenie sądu wiąże nie tylko sąd, który je wydał, ale również inne sądy i organy

państwowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Przepis art. 81 § 1 k.p. stanowi, że pracownikowi przysługuje wynagrodzenie,

wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub

miesięczną, za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a

doznał przeszkód z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że przepis ten ma zastosowanie do

powódki, skoro prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kozienicach orzeczono

nieważność odwołania powódki z dniem 31 maja 1992 r. i ustalono, że powódka jest

pracownikiem pozwanego Urzędu Gminy. Jeżeli więc powódka wykazywała gotowość

do wykonywania pracy w okresie, kiedy nie była do niej dopuszczana (1 czerwca 1992

r. - 15 czerwca 1993 r.), to za cały ten okres nabywała prawo do wynagrodzenia na

podstawie art. 81 § 1 k.p. Przepis ten - odmiennie niż przepisy regulujące prawo do

wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy w przypadku wypowiedzenia lub

rozwiązania stosunku pracy i późniejszego przywrócenia do pracy (art. 47 § 1 i art. 57 §

1 k.p.) - nie wprowadza bowiem żadnej granicy w stosunku do okresu, za jaki

przysługuje wynagrodzenie.

Ustalając wysokość należnego powódce wynagrodzenia, Sąd I instancji odliczy

kwotę 3-miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego powódce przez pozwanego na

podstawie art. 57 k.p. Jest to bowiem także wynagrodzenie za okres, w którym powódka nie wykonywała pracy. Sąd I instancji będzie miał także na uwadze zasadę

prawną wynikającą z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia

1986 r., III PZP 42/86 (OSNCP 1987 z. 8 poz. 106), według której wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania, o którym mowa w art. 81 § 1-3,

art. 134 § 1 i art. 144 § 2 k.p., obejmuje oprócz wynagrodzenia zasadniczego również

dodatek funkcyjny. Z mocy ustawy lub jej upoważnienia dopuszczalne jest przyjęcie

innej podstawy obliczania wynagrodzenia określonego w wymienionych przepisach.

Powódka nabywała prawo do wynagrodzenia sukcesywnie w miarę wykazywania

gotowości do pracy. Dlatego jego wysokość powinna być ustalona z uwzględnieniem

kolejnych zmian przepisów płacowych.

Zaskarżony wyrok nie tylko rażąco narusza prawo, ale narusza także interes

Rzeczypospolitej Polskiej i z tego względu upływ 6 miesięcy od jego uprawomocnienia

się nie jest przeszkodą do uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej (art. 421 § 2 k.p.c.). Nie

można jednakże podzielić zarzutu rewizji nadzwyczajnej dotyczącego naruszenia art.

365 k.p.c., gdyż Sąd I instancji nie orzekł sprzecznie z wyrokiem ustalającym istnienie

stosunku pracy między powódką a pozwanym.

Oddalenie powództwa o wynagrodzenie z art. 81 § 1 k.p. było wynikiem rażąco błędnej

wykładni tego przepisu, a nie skutkiem stwierdzenia, że stron nie wiązał stosunek pracy

po dniu 1 czerwca 1992 r. Interes Rzeczypospolitej Polskiej został naruszony poprzez

pozbawienie powódki wynagrodzenia za znaczny okresu czasu, co jest sprzeczne z art.

68 Konstytucji.

Z powyższych względów na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.