Supreme Court dismisses appeal regarding procedural unfairness during detention, noting rights were preserved.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by an employee seeking reinstatement and damages against his employer. The appellant argued that his inability to defend himself while detained in another case violated his procedural rights under Article 393 § 11 of the Code of Civil Procedure. The court found no evidence that the appellant's detention deprived him of the opportunity to present his defense or receive proper notification of court proceedings.
Legislator headnote
AI generatedArt. 393 § 11 k.p.c.; Art. 393 § 12 k.p.c.: The Supreme Court may examine procedural violations ex officio, but a general claim of rights deprivation without specific evidence of denied defense opportunities does not constitute grounds for cassation.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 13 maja 1998 r.
I PKN 93/98
Zarzut nieważności postępowania wskutek pozbawienia strony
możności obrony praw w postępowaniu przed sądami obu instancji podlega
rozważeniu z urzędu przez Sąd Najwyższy, pomimo iż skarżący nie wskazał w
kasacji naruszenia konkretnego przepisu postępowania (art. 39311 KPC).
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie: SN Adam
Józefowicz (sprawozdawca), SA Alina Krusz-Stankiewicz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1998 r. sprawy z powództwa
Ryszarda P. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowej Komunikacji Samochodowej w
Z.G. o przywrócenie do pracy i odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku
Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 7
listopada 1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 8 maja 1997 r. [...] oddalił powództwo Ryszarda P. skierowane przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowej Komunikacji Samochodowej w Z.G. i Krajowej
Państwowej Komunikacji Samochodowej - Dyrekcji Naczelnej w W. o przywrócenie
do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, a nadto odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy i z tego tytułu renty wyrównawczej po 350
zł miesięcznie oraz zadośćuczynienia w kwocie 5.000 zł. Sąd Wojewódzki ustalił, że
powód był zatrudniony w Krajowej Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddziale [...] Osobowym w Z.G. od dnia 2 października 1989 r. Następcą prawnym tego
Oddziału jest Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Z.G. W
dniu 17 maja 1990 r. pozwany rozwiązał umowę o pracę z powodem w trybie art. 52
§ 1 KP z tego powodu, że nie zgłosił się on do pracy w dniu 24 kwietnia 1990 r. i nie
usprawiedliwił swej nieobecności. Żadna z organizacji związkowych działających w
pozwanym zakładzie pracy po otrzymaniu zawiadomienia o zamiarze rozwiązania
stosunku pracy z powodem nie zgłosiła zastrzeżeń. Sąd Wojewódzki ustalił, że w
1978 r. Ryszard P. doznał urazu stawu barkowego prawego w czasie odbywania
służby wojskowej. Orzeczeniem z 3 października 1979 r. RWKU przy W.S.W. W.
ustaliło 25% uszczerbku na zdrowiu z rozpoznaniem nawykowego zwichnięcia stawu
barkowego prawego. W 1980 r. i 1982 r. OKiZ [...] w K. uznała, że uraz ten nie powoduje inwalidztwa i brak jest podstaw do zaliczenia wnioskodawcy z tego tytułu do
grupy inwalidzkiej. Dnia 23 lutego 1985 r. Ryszard P. złożył wniosek do ZUS-Oddziału w Z.G. o przyznanie renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy, jakiemu
uległ 24 marca 1984 r. W orzeczeniu OKiZ w O.W. z dnia 5 maja 1986 r. zapisano,
że powód podał, iż w wypadku doznał urazu kończyny górnej prawej i urazu głowy.
Odnotowano również, że bardzo bronił badania prawej kończyny górnej i symulował
przykurcz w stawie łokciowym i niesprawność ruchową. Komisja rozpoznała stan po
zwichnięciu w stawie barkowym bez upośledzenia funkcji.
Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 13 kwietnia 1989 r. przywrócił Ryszardowi P. prawo do renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową w
wymiarze przewidzianym dla inwalidów III grupy, poczynając od dnia 1 listopada
1983 r.
Powód był zatrudniony w ZPC „U.” Zakłady Mechaniczne „G.” w G.W. Twierdził, że w dniu 19 lipca 1988 r. uległ wypadkowi przy pracy. Świadkowie nie potwierdzili wersji zdarzenia powoda, zeznając, że tylko wykonał gwałtowny ruch ręką.
Skutki tego groziły powodowi porażeniem, a nawet martwicą kończyny. Powód nie
poddał się leczeniu, choć stan jego zdrowia wymagał natychmiastowej interwencji
chirurgicznej.
Przed podjęciem 2 października 1989 r. zatrudnienia w KPKS, Oddział [...]
Osobowy w Z.G. powód był badany przez lekarza zakładowego Elżbietę S., która
stwierdziła ograniczenie ruchów w stawie barkowym prawym, zanik mięśni dłoni
prawej i prawego przedramienia. Powód pracował w tym zakładzie pracy na stanowisku dyspozytora. Dnia 8 lutego 1990 r. powód zgłosił wypadek przy pracy, którego
żaden ze świadków nie widział (upadek z krzesła z podestu o wysokości 30 cm).
Powód twierdził, że doznał urazu prawego barku i głowy. Dnia 20 lutego 1990 r. powód był badany przez biegłych, powołanych przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze
w sprawie rentowej. W wywiadzie powód nie wspomniał nic o wypadku z 8 lutego
1990 r. i nie był zaopatrzony opatrunkiem gipsowym, a na rozprawie 14 grudnia 1995
r. twierdził, że po wypadku nosił gips przez miesiąc. Przed zdarzeniem 8 lutego 1990
r. powód wielokrotnie przebywał na zwolnieniu lekarskim (od 5 stycznia do 8 lutego
1990 r. czterokrotnie - 22 dni i od 8 lutego do 23 kwietnia 1990 r. pięciokrotnie - 69
dni).
Sąd Wojewódzki analizując zebrany materiał dowodowy stwierdził, że w dniu 8
lutego 1990r. nie miało miejsca zdarzenie mogące być uznane za wypadek przy
pracy. Zeznania świadków - zdaniem Sądu pierwszej instancji - są bezstronne i wiarygodne, a zeznania powoda mijają się z prawdą i dlatego nie są wiarygodne. Z
uwagi na niepoddanie się leczeniu, u powoda występują epizodyczne nawykowe
zwichnięcia prawego stawu barkowego. Biegli stwierdzili, że ewentualne zdarzenie z
8 lutego 1990 r. nie spowodowało zwiększenia trwałego uszczerbku na zdrowiu,
związanego z dysfunkcją stawu barkowego. Na ocenę zeznań powoda przez Sąd
pierwszej instancji miała także wpływ treść ankiety sporządzonej przez powoda, gdy
został przyjęty na aplikanta sądowego w okręgu Sądu Wojewódzkiego w L. We
wszystkich dokumentach powód pominął swoje zatrudnienie w zakładach pracy,
przerwane wypadkiem przy pracy. Powód zatrudniał się w kolejnych zakładach pracy
i wkrótce zgłaszał wypadek przy pracy, bądź w drodze do pracy, a następnie wykorzystywał zwolnienia lekarskie,. Z kolei, gdy wskutek nieusprawiedliwionej nieobecności po okresie zwolnienia zakład rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia,
powód występował z roszczeniami odszkodowawczymi w 7 sprawach, co Sąd pierwszej instancji stwierdził na podstawie akt osobowych.
W ocenie Sądu pierwszej instancji powództwo o odszkodowanie z wypadku
przy pracy, jak również przyznanie renty wyrównawczej (art. 444 § 2 KC) i zadośćuczynienia (art. 445 § 1 KC) jest bezpodstawne.
Sąd Wojewódzki uznał również za nieuzasadnione roszczenie powoda o
odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę
umowy o pracę bez wypowiedzenia. Powód był nieobecny w pracy w dniach 17, 18 i
19 kwietnia 1990 r., a także w okresie od 24 kwietnia 1990 r. do dnia rozwiązania
umowy o pracę, tj. do 16 maja 1990 r. Nieobecności tych nie usprawiedliwił. W ocenie Sądu pierwszej instancji stanowi to ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę
zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 KP.
Wobec reorganizacji strukturalnej KPKS kompetencje nadzorcze Dyrekcji Naczelnej KPKS przekazano poszczególnym Oddziałom, w tym PKPS w Z.G. Z tego
względu Sąd oddalił powództwo przeciwko Dyrekcji Naczelnej KPKS w W.
Po rozpoznaniu apelacji powoda od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny-Sąd
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 listopada 1997 r.
[...] oddalił apelację. Zdaniem tego Sądu ustalenia Sądu pierwszej instancji nie budzą wątpliwości, gdyż nie przekraczając granic swobodnej oceny wykazał, że nie
można dać wiary twierdzeniom powoda. Sąd pierwszej instancji w sposób logiczny i
racjonalny ustosunkował się do twierdzeń powoda, który wielokrotnie mijał się z
prawdą co do okoliczności zdarzenia z 8 lutego 1990 r. W świetle prawidłowych
ustaleń Sądu pierwszej instancji powód nie wykazał ani faktu zaistnienia wypadku
przy pracy, ani uszczerbku na zdrowiu, który byłby następstwem zdarzenia z 8 lutego
1990 r., uzasadniającym stosownie do art. 1 ustawy z 12 czerwca 1975 r. o
świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst:
Dz. U. z 1983 r, Nr 30, poz. 144 ze zm.) przyznanie świadczeń z tego tytułu.
Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się także nieprawidłowości ustaleń Sądu pierwszej instancji co do zasadności rozwiązania z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu i wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 8 maja
1997 r. powód wniósł kasację, opartą na podstawie naruszenia prawa materialnego
(art. 3911 pkt 1 KPC). Skarżący zarzucił w kasacji naruszenie art. 52 § 1 pkt 1 KP
przez błędne przyjęcie, iż zaszły ważne przesłanki tego przepisu a zwłaszcza, że
ciężko naruszył podstawowe obowiązki pracownicze, skoro po wyczerpaniu długotrwałego zwolnienia lekarskiego nie stawił się do pracy i usprawiedliwił swoją nieobecność wnosząc o przyznanie mu dnia niepłatnego.
Wnoszący kasację zarzucił także rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia
12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz wszystkich przepisów wykonawczych do tej ustawy w przedmiocie powoływania zespołów do spraw ustalania wypadków przy pracy i komisji lekarskiej. Skarżący nie oparł swojej kasacji na podstawie wymienionej w art. 393 1 pkt 2 KPC pomimo, iż ogólnikowo zarzucił: pozbawienie pracownika obrony praw przed Sądem
pierwszej instancji, gdy był pozbawiony wolności, brak badania powoda przez lekarzy, błędne ustalenia i brak ustaleń Sądów w przedmiocie wypadku przy pracy, brak
wnikliwej analizy akt sprawy i oceny zdarzeń oraz naruszenie Konwencji Praw Obywatelskich bez wskazania naruszenia konkretnych przepisów. Powód wniósł w kasacji o uchylenie wyroków Sądów pierwszej i drugiej instancji oraz zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania za wszystkie instancje.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przedstawiona do rozpoznania Sądowi Najwyższemu kasacja wniesiona przez
pełnomocnika powoda nie może być uwzględniona.
Stosownie do przepisu art. 392 § 1 KPC kasacja przysługuje stronie od wyroku wydanego przez Sąd drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie.
Wnoszący kasację nieprawidłowo zaskarżył kasacją także wyrok Sądu pierwszej instancji, co jest prawnie niedopuszczalne i nie może odnieść skutku.
Jeśli chodzi o zarzuty kasacji dotyczące wyroku Sądu drugiej instancji, to są
one - zdaniem Sądu Najwyższego - bezpodstawne , gdyż Sąd ten nie dopuścił się
naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa materialnego, ani uchybień
przepisom prawa procesowego, których skarżący nawet nie wymienił. Powołanie w
kasacji naruszenia prawa materialnego ma ten skutek, że Sąd Najwyższy rozpoznaje
powołany zarzut na podstawie i w granicach stanu faktycznego ustalonego lub przyjętego przez Sąd drugiej instancji, a ustalonego przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji został oparty w niniejszej sprawie na ustaleniach Sądu pierwszej instancji, które Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe w świetle
analizy i oceny zebranego materiału dowodowego. Z ustaleń tych wynika, że nie
zaistniał wypadek przy pracy, ani uszczerbek na zdrowiu powoda, który byłby następstwem zdarzenia z dnia 8 lutego 1990 r. w pozwanym zakładzie pracy. W związku
z tym zarzut rażącego naruszenia ogólnikowo powołanych w kasacji przepisów
ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i
chorób zawodowych nie może być rozpatrywany, ponieważ przytoczenie podstawy
kasacji w rozumieniu art. 3933 KPC musi polegać na wskazaniu konkretnego przepisu a nie całego aktu prawnego.
Jeśli chodzi o drugi zarzut kasacji, naruszenia art. 52 § 1 pkt 1 KP, to także
nie jest on trafny na tle ustaleń Sądów obu instancji, którymi Sąd Najwyższy jest
związany. W postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy zajmuje się tylko kontrolą
prawidłowości wykładni i zastosowania prawa w toku rozpatrywania zarzutów opar-
tych na podstawie art. 393 pkt 1 KPC. Z ustaleń Sądów obu instancji wynika, że
powód był nieobecny w pracy w dniach 17, 18 i 19 kwietnia 1990 r., a także w okresie od dnia 24 kwietnia 1990 r. do dnia rozwiązania stosunku pracy, to jest do dnia
16 maja 1990 r. i nieobecności tych nie usprawiedliwił. O przyczynie usprawiedliwiającej niestawienie się do pracy pracownik obowiązany jest zawiadomić pracodawcę w sposób przewidziany w regulaminie pracy (art. 1041 § 1 pkt 9 KP), poprzednio (do nowelizacji KP z 1996 r.) w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20
grudnia 1974 r. w sprawie regulaminów pracy oraz zasad usprawiedliwienia nieobecności w pracy i udzielania zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 49, poz. 299 ze zm.).
Dlatego samowolne niestawienie się do pracy bez zawiadomienia pracodawcy we
właściwym terminie o przyczynie nieobecności może być uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, stanowiące podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika, na zasadzie przewidzianej w art. 52 § 1 pkt 1 KP (por. J. Iwulski, Rozwiązanie stosunku pracy, Warszawa 1998, s. 97). W tym rozumieniu nie może być uznany za uzasadniony zarzut
kasacji naruszenia art. 52 § 1 pkt 1 KP przez Sąd drugiej instancji w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy.
Pełnomocnik powoda nie powołując się na podstawę kasacyjną z art. 393 1 pkt
2 KPC ogólnikowo zarzucił Sądowi drugiej instancji naruszenie elementarnych przepisów KPC. Jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że ogólnikowe powołanie się w
kasacji na naruszenie przepisów postępowania bez wskazania konkretnych przepisów, które Sąd drugiej instancji naruszył i określenia na czym miałoby polegać niewypełnienie przez ten Sąd swych zadań oraz wykazania że naruszenie to miało
wpływ na wynik sprawy, nie stanowi przytoczenia podstawy z art. 393 1 pkt 2 KPC
(por. wyrok SN z 20 grudnia 1996 r., III CKN 21/96, OSNC z 4/1997, poz. 45 i wyrok
SN z 12 marca 1997, III CKN 22/97, niepublikowany). Wśród wymienionych zarzutów
procesowych skarżący twierdził, że Sądy obu instancji pozbawiły powoda możności
obrony swych praw, gdy był pozbawiony wolności w innej sprawie. Zarzut taki, gdyby
był zasadny powodowałby nieważność postępowania i podlegałby uwzględnieniu z
urzędu zgodnie z art. 39311 KPC, pomimo niewskazania przez skarżącego
naruszenia przez Sąd drugiej instancji konkretnego przepisu procedury. Jednakże
Sąd Najwyższy nie dopatrzył się potwierdzenia tego zarzutu w sprawie. Powód jak
napisano w kasacji ma ukończone wyższe studia prawnicze, działał w sprawie bardzo aktywnie i przedstawiał w toku postępowania swoje stanowisko w osobistych
oświadczeniach i zeznaniach na rozprawie oraz w pismach procesowych. Ponadto
nie był on pozbawiony możności obrony swych praw oraz pisemnego uzasadniania
swych twierdzeń nawet w czasie pozbawienia wolności. Strona powodowa była powiadamiana o terminach posiedzeń sądowych i mogła składać na piśmie odpowiednie wnioski, zmierzające do merytorycznego wyjaśnienia sprawy. Powód był zastępowany i reprezentowany w sprawie przez pełnomocnika procesowego radcę prawnego Adama P. Dlatego zarzut kasacji o pozbawieniu powoda przez Sąd obrony
praw i praw człowieka jest bezpodstawny. Zebrany obszerny materiał dowodowy
wskazuje na to, że sprawa została należycie i wszechstronnie wyjaśniona i rozstrzygnięta zgodnie z prawem.
Mając to na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że kasacja nie
ma usprawiedliwionych podstaw. Dlatego na zasadzie art. 393 12 KPC Sąd Najwyższy
orzekł, jak w sentencji.