Employer's mistaken belief about contract basis does not prevent termination of appointed public employee.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Wanda M., a public employee, who sought reinstatement or severance pay after her employment contract was terminated. The employer argued that organizational changes necessitated the termination, while the employee contended that her appointment remained the legal basis for her employment despite the employer's error. The court ruled that the employer's mistaken belief regarding the contractual nature of the relationship did not negate the legal effect of the termination notice issued for valid statutory reasons.
Legislator headnote
AI generatedUstawa o pracownikach samorządowych; Kodeks cywilny: An employer's mistaken belief that an appointed public employee's relationship is contractual does not prevent the termination of the relationship if the termination is based on statutory grounds applicable to appointed employees.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 21 września 2001 r.
I PKN 653/00
Oświadczenie woli złożone mianowanemu pracownikowi samorządowemu powoduje skutek rozwiązujący, jeżeli wypowiedzenie nastąpiło z przyczyn
uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy z nominacji, choćby pracodawca
pozostawał w błędnym przekonaniu o umownej podstawie stosunku pracy.
Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN:
Katarzyna Gonera, Zbigniew Myszka (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2001 r. sprawy z powództwa Wandy M. przeciwko Urzędowi Gminy w R. o przywrócenie do pracy albo o
zasądzenie odprawy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2000 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Powódka Wanda M. domagała się przywrócenia do pracy w pozwanym Urzędzie Gminy w R. albo zasądzenia odprawy dla zwalnianych pracowników samorządowych. W sprawie tej ustalono, że powódka była zatrudniona na podstawie umowy
o pracę na czas nie określony w pozwanym Urzędzie od 1 lipca 1975 r., a z dniem 1
czerwca 1991 r. uzyskała mianowanie na stanowisko inspektora. W związku z podjęciem przez Radę Gminy w R. w dniu 23 marca 1993 r. uchwały zmieniającej statut tej
Gminy, pozwany poinformował powódkę, iż jej stosunek pracy z mianowania przekształca się w umowny stosunek pracy. W końcowym okresie zatrudnienia powódka
zajmowała w pozwanym Urzędzie samodzielne stanowisko do spraw kultury i zdrowia. W dniu 18 marca 1999 r. Rada Gminy podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia
regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy, w którym nie przewidziano już stanowiska do spraw kultury i zdrowia, a zadania realizowane przez powódkę zostały przyporządkowane do stanowiska pracy do spraw społecznych i gospodarczych. Na
skutek przeprowadzonych zmian organizacyjnych nastąpiło zmniejszenie zatrudnienia w pozwanym Urzędzie z 31 osób zatrudnionych na dzień 31 grudnia 1998 r. do
22 pracowników na dzień 30 września 1999 r. W dniu 31 marca 1999 r. powódce
wypowiedziano umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął w dniu 30 czerwca 1999 r. Pozwany Urząd jako przyczynę
wypowiedzenia podał zmiany organizacyjne prowadzące do zmniejszenia zatrudnienia.
Wyrokiem z dnia 9 listopada 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Chełmie zasądził na rzecz powódki od pozwanego kwotę 4.192,41 zł z odsetkami tytułem wynagrodzenia za trzymiesięczny okres pozostawania bez pracy. Sąd ten przyjął, iż
zmiana statutu Gminy w zakresie zmniejszenia liczby stanowisk pracy, na których
zatrudnienie następuje na podstawie mianowania, nie doprowadziła do przekształcenia nominacji powódki w umowny stosunek pracy, gdyż nie wystąpiły jakiekolwiek
ustawowe okoliczności prowadzące do ustania stosunku pracy powódki opartego na
mianowaniu w ujęciu przepisów ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.). W konsekwencji podstawą zatrudnienia powódki w pozwanym Urzędzie była nominacja. Równocześnie w ocenie tego
Sądu w pozwanym Urzędzie doszło do zmian organizacyjnych, które polegały na
likwidacji niektórych referatów, w miejsce których utworzono samodzielne stanowiska
pracy. Następnie zmiany te doprowadziły do likwidacji zajmowanego przez powódkę
samodzielnego stanowiska do spraw kultury i zdrowia, a obowiązki przyporządkowane do tego stanowiska zostały rozdzielone pomiędzy innych pracowników. Prowadziło to do przyjęcia, iż w pozwanym Urzędzie wystąpiły zmiany organizacyjne powodujące zmniejszenie zatrudnienie, które mogły stanowić przyczynę rozwiązania
stosunku pracy z pracownikiem samorządowym w trybie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o
pracownikach samorządowych wskutek likwidacji lub reorganizacji pozwanego
Urzędu Gminy połączonej ze zmniejszeniem zatrudnienia. W konsekwencji doszło do
skutecznego rozwiązania z powódką stosunku pracy z mianowania, gdyż błędne odniesienie tego rozwiązania do umownego stosunku pracy, w którym powódka nie
pozostawała, nie rodziło jej roszczenia o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie z
art. 45 KP. Natomiast Sąd Pracy zasądził na rzecz powódki odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, przyjmując, że powódce jako zwolnionemu
pracownikowi samorządowemu przysługiwało 6-miesięczne wynagrodzenie z tytułu
pozostawania bez pracy (art. 10 ust. 3 ustawy o pracownikach samorządowych), na
poczet którego należało zaliczyć wypłaconą jej odprawę dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy w wysokości trzymiesięcznego
wynagrodzenia, która nie przysługiwała jej w świetle regulacji art. 17 ustawy z dnia
28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
(Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).
Wyrok Sądu Pracy zaskarżyły apelacjami obie strony. Sąd Okręgowy-Sąd
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił częściowo apelację pozwanego i zmienił zaskarżony wyrok Sądu Pracy w pkt I, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3.508,88 zł z ustawowymi odsetkami (od trzech kwot) w łącznej wysokości 683,53 zł. Sąd Okręgowy uznał, że zasądzone na rzecz powódki wynagrodzenie należało pomniejszyć o wypłacone jej zasiłki chorobowe w okresach korzystania
przez nią ze zwolnień lekarskich od 25 czerwca 1999 r. do 21 grudnia 1999 r. Z informacji uzyskanych od organu ubezpieczeń społecznych wynikało, że powódka za
ten okres niezdolności do pracy pobrała zasiłek chorobowy w kwocie 6.637,20 zł. W
konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął, że „należne powódce wynagrodzenie za czas
pozostawania bez pracy za okres od 1 lipca do 30 września 1999 r. równa się kwocie
683,53 zł” i przyznał się do omyłkowego wpisania w sentencji wydanego przez siebie
wyroku kwoty 3.508,88 zł. W tym zakresie Sąd ten na posiedzeniu niejawnym w dniu
15 maja 2000 r. wydał postanowienie o sprostowaniu „oczywistej omyłki rachunkowej” w pkt I wyroku z dnia 27 kwietnia 2000 r. w ten sposób, że w miejsce kwoty
„3508,88 zł ” wpisał kwotę „683,53 zł”. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia Sądu
Pracy, że błędne określenie przez pozwanego podstawy rozwiązanego z powódką
stosunku pracy nie przesądzało o wadliwości jego rozwiązania, skoro wystąpiły określone w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych przesłanki do
rozwiązania stosunków pracy z pracownikami mianowanymi, a w pozwanym Urzędzie miały miejsce zmiany organizacyjne, które doprowadziły do zmniejszenia zatrudnienia.
W kasacji powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej
jej apelację, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 368 KPC
w związku z art. 378 § 1 KPC - „przez brak rozpoznania wszystkich zarzutów i wniosków apelacji”, a także art. 316 § 1 KPC w związku z art. 328 § 2 KPC - przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia
sprawy, a w szczególności braku ustaleń faktycznych o przejęciu obowiązków po-
wódki przez pracownicę przeniesioną z innego zakładu pracy. Ponadto powódka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 65 § 1 KC w związku z art.
300 KP oraz art. 31 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych - przez przyjęcie,
że stosunek pracy powódki z mianowania został skutecznie rozwiązany w drodze
oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umownego stosunku pracy, w którym powódka nie pozostawała, zwłaszcza że w zawinionym błędzie co do podstawy stosunku pracy był pozwany pracodawca (art. 84 § 1 KC); a ponadto naruszenie art. 10 ust.
1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych - przez błędne przyjęcie, że w pozwanym Urzędzie miała miejsce reorganizacja, która uzasadniała rozwiązanie stosunku pracy z powódką, podczas gdy miało miejsce zastąpienie (zamiana) powódki
przez przyjętą z innego zakładu pracy pracownicę. Na tych podstawach powódka
domagała się zmiany zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i
przywrócenia jej do pracy na poprzednie stanowisko pracy mianowanego inspektora
pozwanego Urzędu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę w granicach kasacji, które wytyczały wskazane w niej podstawy oraz ich uzasadnienie. Kasacyjny zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 368 KPC w związku z art. 378 § 1
KPC jest oczywiście chybiony. Pierwsza z powołanych norm określa wymagania formalne apelacji, którą sporządził pełnomocnik powódki, a zatem już racjonalnie rzecz
ujmując nie mógł jej naruszyć Sąd drugiej instancji nie będący autorem apelacji.
Istotnie obowiązkiem tego Sądu było rozpoznanie apelacji w granicach jej wniosków
(art. 378 § 1 KPC), które zgodnie z art. 368 KPC obejmowały wniosek o zmianę lub
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy nie uchybił
temu przepisowi, albowiem rozstrzygnął o wnioskach apelacyjnych powódki, tyle że
negatywnie - oddalając w całości jej apelację. Negatywne orzeczenie o wnioskach
apelacji wcale nie godziło zatem w istotę tego środka zaskarżenia, jak bezzasadnie
wywodził skarżący w uzasadnieniu kasacji. Natomiast zarzut braku rozpoznania zarzutów apelacji nie mieścił się w powołanym przez skarżącego brzmieniu art. 378 § 1
KPC (sprzed nowelizacji procedury cywilnej ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie
ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze
zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - Dz.U. Nr 48, poz. 554). Jednakże skarżący uzasadniał ten zarzut także niewyjaśnieniem przed Sąd drugiej instancji wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności tego,
„u jakiego pracodawcy przez reorganizacją Urzędu Gminy w R. była zatrudniona Maria S. i w konsekwencji tego, czy likwidacja stanowiska pracy powódki była związana
ze zmniejszeniem się stanu zatrudnienia, co stanowi obrazę art. 316 § 1 w związku z
art. 328 § 2 KPC”. Istotnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie zajął się
kwestią zatrudnienia pracownicy Marii S., ale takie postępowanie pozostawało bez
wpływu na wynik sprawy, albowiem zmiany kadrowe, dokonywane - w bliżej nieoznaczonym przez skarżącego czasie, ale przed dokonaniem zmian organizacyjnych pozwanego - nie mogły wpływać na prawną ocenę później przeprowadzonych zmian
organizacyjnych, prowadzących do niekwestionowanego zmniejszenia zatrudnienia
w pozwanym Urzędzie. Jedynie incydentalnie Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że zadania wykonywane na zlikwidowanym stanowisku pracy powódki przejęli inni pracownicy pozwanego - Maria N. i Robert C.i (pismo procesowe pozwanego z dnia 6
lipca 1999 r.), natomiast Maria S., która była pracownikiem pozwanego Urzędu, oddelegowanym do pracy w Ośrodku Pomocy Społecznej w R., przejęła obowiązki po
Marii N. Mając ponadto na uwadze, że zadaniem postępowania kasacyjnego nie jest
badanie faktów lub dowodów, które mogły być przedmiotem postępowania apelacyjnego, a biorący udział w rozprawie w dniu 13 kwietnia 2000 r. pełnomocnik powódki
ograniczył się do popierania apelacji powódki i nie zgłaszał wniosków dowodowych,
Sąd Najwyższy uznał za nieuzasadnione zarzuty niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 316 KPC w związku z art.
328 § 2 KPC).
Wobec braku skutecznych zarzutów proceduralnych Sąd Najwyższy był związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, z
których jednoznacznie wynikało, że w pozwanym Urzędzie w marcu 1999 r. zostały
wprowadzone zmiany organizacyjne prowadzące do zmniejszenia zatrudnienia, w
tym do likwidacji stanowiska pracy powódki - inspektora do spraw kultury i zdrowia,
którego zadania zostały przyporządkowane do stanowiska pracy do spraw społecznych i gospodarczych. Zmniejszenie liczby zatrudnionych u strony pozwanej, czego
skarżący nie kwestionuje, połączone z likwidacją stanowiska pracy powódki i przejęciem zadań realizowanych na tym stanowisku pracy przez innego pracownika - w
sposób oczywisty mieści się w ramach kwalifikacji prawnej z art. 10 ust. 1 pkt 2
ustawy o pracownikach samorządowych, skoro była to reorganizacja pozwanego
Urzędu połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. W tych okolicznościach
sprawy nie mogło być mowy o naruszeniu tego przepisu przez Sąd Okręgowy. W
szczególności zmiany kadrowe przeprowadzone przed zmianami organizacyjnymi
prowadzącymi do zmniejszenia zatrudnienia u strony pozwanej nie są objęte dyspozycjami powołanego przepisu, skoro w sprawie ustalono fakt reorganizacji pozwanego Urzędu połączonej ze zmniejszeniem się stanu zatrudnienia, a skarżący w kasacji
nie zakwestionował dokonanego przez stronę pozwaną wyboru powódki do zwolnienia z pracy.
Sąd Najwyższy nie podzielił również zarzutów naruszenia przez Sąd drugiej
instancji przepisów art. 65 § 1 KC w związku z art. 300 KP i art. 31 ust. 1 ustawy o
pracownikach samorządowych. W tej kwestii skarżący podzielił stanowisko Sądów
meriti, że podstawą zatrudnienia powódki był akt mianowania, ale zakwestionował
skuteczność rozwiązania tego stosunku pracy w drodze oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę dokonanego przez pozwanego pracodawcę, który pozostawał
w błędnym przekonaniu (art. 84 § 1 KC), że z dniem wejścia w życie uchwały Rady
Gminy w R. z dnia 23 marca 1993 r., zmieniającej uchwałę w sprawie statutu gminy
R.; stosunki pracy zawarte z pracownikami Urzędu Gminy na podstawie mianowania
przekształciły się w stosunki pracy na podstawie umowy o pracę. Pozostawanie pozwanego pracodawcy w błędzie co do podstawy prawnej stosunku pracy powódki nie
mogło być tłumaczone w ten sposób, że nie zmierzał on do rozwiązania stosunku
pracy, skoro wypowiedział powódce stosunek pracy - wskazując jako przyczynę
wypowiedzenia reorganizację Urzędu Gminy polegającą na zmniejszeniu zatrudnienia, która - zgodnie z dyspozycjami art. 10 § 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych - uzasadniała rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym pracownikiem
samorządowym. W ramach reguł wykładni oświadczeń woli określonych w art. 65 KC
w związku z art. 300 KP i art. 31 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych oświadczenie woli pozwanego pracodawcy zmierzającego do rozwiązania stosunku
pracy nie sposób przecież tłumaczyć jako wykluczającego założony skutek prawny w
postaci ustania stosunku pracy tylko dlatego, że pracodawca pozostawał w błędzie
co do podstawy wypowiedzianego stosunku pracy z ustawowych przyczyn uzasadniających jego ustanie z upływem okresu wypowiedzenia (art. 10 ustawy o pracownikach samorządowych). Żaden z określonych w art. 65 KC wyznaczników sposobu
interpretowania oświadczeń woli, tj. ani okoliczności złożenia oświadczenia pozwanego zmierzającego do rozwiązania stosunku pracy z powódką, ani zasady współżycia społecznego lub ustalone zwyczaje - nie pozwalały na przyjęcie, że pozwany nie
zmierzał do celu, jaki wprost wynikał z dokonanej czynności prawnej rozwiązującej z
powódką stosunek pracy z przyczyn uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy w
drodze wypowiedzenia z mianowanym pracownikiem samorządowym. Powyższe
oznacza zatem, że oświadczenie woli pracodawcy zmierzające do rozwiązania stosunku pracy z mianowanym pracownikiem samorządowym nie przekreśla skutku
rozwiązującego stosunek pracy tylko dlatego, że pracodawca pozostawał w błędzie
co do umownej podstawy prawnej stosunku pracy, który wypowiedział z przyczyn
uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy z mianowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.
39312 KPC.