Supreme Court dismisses cassation, ruling contract name irrelevant if employment relationship lacks subordination under Labor Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Stanisław L. against a lower court's decision in a dispute between Mariusz F. and Stanisław L. regarding the nature of their contractual relationship. The plaintiff argued that the written contract of mandate should be disregarded in favor of a presumed employment relationship, while the defendant maintained the contract's validity. The court held that the name of the contract is only disregarded if the actual relationship exhibits the specific characteristics of an employment relationship defined in the Labor Code, specifically subordination, which was absent in this case.
Legislator headnote
AI generatedArt. 22 § 1, § 11 KP; Art. 393 § 12 KPC: The designation of a contract does not alter the legal nature of the relationship unless the actual circumstances fulfill the statutory requirements for an employment relationship, particularly subordination.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 7 kwietnia 1999 r.
I PKN 642/98
Nazwa umowy nie ma znaczenia jeżeli nawiązany stosunek prawny ma
wskazane w art. 22 § 1 KP.
Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Maria Mańkowska, Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 1999 r. sprawy z powództwa Mariusza F. przeciwko Stanisławowi L. o ustalenie, na skutek kasacji powoda od
wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu
z dnia 2 czerwca 1998 r. [...]
o d d a l i ł kasację i nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
W imieniu powoda Stanisława L. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 2
czerwca 1998 r. [...], którym Sąd ten oddalił apelację od wyroku Sądu RejonowegoSądu Pracy w Oleśnicy z dnia 10 grudnia 1997 r. [...].
Z ustaleń Sądu Pracy wynika, że Mariusz F. i Stanisław L. (Przedsiębiorstwo
Produkcyjno-Handlowe „P.” w T.) zawarli w dniu 10 kwietnia 1995 r. umowę zlecenia,
zgodnie z którą w okresie od dnia 10 kwietnia 1995 r. do 30 kwietnia 1995 r. powód
miał pomagać przy sortowaniu tworzywa, a po wykonaniu zleconej pracy otrzymać
wynagrodzenie w wysokości 100,00 złotych. Powód wcześniej kilkakrotnie pracował
u innych pracodawców na podstawie analogicznych umów. Razem z powodem w
tym samym charakterze pracował K. R. Do ich zadań należało sortowanie tworzyw w
hali i wokół hali. Tworzywa należało posortować, pociąć w hali i powrzucać do odpowiednich pojemników według ich grubości. Bezpośrednim przełożonym powoda był
pozwany, który zlecał wykonanie konkretnych prac. Powód przyjeżdżał do pracy z
reguły z kolegami z tej samej miejscowości na pierwszą zmianę rozpoczynającą się o
godz. 6oo , nie podpisywał przy tym listy obecności. Nie miał ustalonej normy pracy.
Pozwany zatrudnił w kwietniu 1995 r. w czasie nasilonego okresu produkcyjnego około 30 osób, w tym 10 osób na podstawie umów zlecenia zawartych podobnie jak w wypadku powoda, na okres od 10 kwietnia 1995 r. do 28 kwietnia 1995 r.
(piątek). W maju liczba zatrudnionych osób na podstawie umów zlecenia zmalała
właściwie do 3, po zakończeniu prac sezonowych związanych z sortowaniem, płukaniem i szykowaniem tworzywa do produkcji. W związku z zatrudnieniem osób na
umowach zlecenia pozwany odprowadzał wymagane 20% składki od wynagrodzenia
na rzecz ZUS-u. W dniu 27 kwietnia 1995 r. około godz. 21oo powód, pracujący tego
dnia od godz. 6oo, uległ wypadkowi w czasie przycinania na pile rur PCV. Powód tego
dnia po raz pierwszy został dłużej w pracy na prośbę pozwanego w celu rozładowania z innym pracownikiem samochodu, którym przywieziono worki z tworzywem
sztucznym. Po zakończeniu tej pracy pomagał brygadziście drugiej zmiany przy cięciu tworzywa. W wyniku wypadku utracił połowę przedramienia lewej ręki. Decyzją
OKiZ-u w O. z dnia 17 sierpnia 1995 r. ustalony został 50% uszczerbek na zdrowiu
powoda, spowodowany skutkami wypadku w pracy w dniu 27 kwietnia 1995 r. Decyzją WKiZ-u z dnia 16 listopada 1995 r. powód został zaliczony tylko do III grupy
inwalidzkiej. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Inspektorat w O.)
decyzją z dnia 29 listopada 1995 r. odmówił przyznania mu renty inwalidzkiej. Natomiast wcześniej decyzją z dnia 5 września 1995 r. przyznał mu jednorazowe odszkodowanie z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu, w kwocie 7.805,00 zł. Następnie
ZUS wystąpił przeciwko pozwanemu o zwrot wypłaconej powodowi kwoty „tytułem
regresu”. Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 1996 r. w sprawie toczącej się przed Sądem
Rejonowym w T. [...] powództwo to zostało oddalone. Na podstawie tych ustaleń Sąd
Pracy przyjął, że pomiędzy stronami w dniu 10 kwietnia 1995 r. zawarta została
umowa zlecenia, na podstawie której powód wykonywał proste czynności polegające
na sortowaniu tworzyw i w związku z tym oddalił jego powództwo o ustalenie istnienia
stosunku pracy.
Rozpoznając apelację Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że
Sąd pierwszej instancji przeprowadził w sprawie właściwe postępowanie dowodowe
wyjaśniając wszystkie istotne okoliczności sprawy i wydał wyrok, który nie narusza
prawa. Sąd drugiej instancji podzielił pogląd i motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do charakteru łączącego strony stosunku prawnego wynikają-
cego z umowy zlecenia na wykonanie czynności sortowania tworzywa. Zatrudnienie
takie wynikało ze specyfiki produkcji prowadzonej przez pozwanego i związane było
z sezonowością pracy większej liczby osób. Odmienny pogląd wyrażony w apelacji
stanowił w istocie niedopuszczalną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu Pracy, którego ocena nie była dowolna i mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów określonych w przepisie art. 233 § 1 KP.
W kasacji zaskarżonemu wyrokowi postawiono zarzut, iż narusza on art. 22 §
1 i § 11 KP, a także art. 382 KPC w związku z art. 233 KPC oraz art. 328 § 2 KPC.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego nie mogła zostać
uwzględniona. Zgodnie z art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, które wyznaczone są zwłaszcza przez to, w jaki sposób określone
zostały w niej jej podstawy (jakie powołane zostały w niej przepisy prawne, których
naruszenie zarzuca się zaskarżonemu wyrokowi) oraz jak ujęte zostało ich uzasadnienie. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC
przez to, iż Sąd drugiej instancji sformułował uzasadnienie wyroku „w sposób skrótowy i ogólny” nie może zostać uwzględniony, gdyż – nawet gdyby miało miejsce naruszenie tego przepisu - nie mogło to mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, czego
wymaga art. 3931 pkt 2 KPC. Od tego bowiem jak zostało sporządzone uzasadnienie
wyroku, a w szczególności, czy jego treść odpowiadała wymaganiom ujętym w art.
328 § 2 KPC, nie zależy bezpośrednio sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd,
zwłaszcza że uzasadnienie sporządzone jest po wydaniu wyroku, a więc ono samo
nie może mieć wpływu na decyzję sądu (jest ono jedynie lepszym lub gorszym jej
następstwem) i w konsekwencji trudno przyjąć, że wady uzasadnienia (jeżeli w ogóle
występują) mogą jako takie mieć wpływ – i to istotny – na to co zostało wcześniej już
rozstrzygnięte (na wynik sprawy).
Zarzut naruszenia art. 382 KPC jest chybiony, gdyż zgodnie z tym przepisem
sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, co oznacza, iż sąd
ten może ograniczyć się do wydania wyroku na podstawie materiału dowodowego
zebranego w pierwszej instancji, jeżeli ocenia, iż jest on wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznając za prawidłowe postę-
powanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd pierwszej instancji miał podstawę,
by nie przeprowadzać dodatkowego postępowania dowodowego, a tym samym nie
naruszył art. 382 KPC. Nie naruszył on również art. 233 KPC, uznając, że Sąd pierwszej instancji w granicach przysługującej mu swobody dowodów prawidłowo ocenił
zeznania świadków i inne dowody, zwłaszcza, że celem postępowania było ustalenie,
czy strony łączył stosunek zlecenia, czy też stosunek pracy, a to oznacza, iż tylko
dowody istotne z tego punktu widzenia powinny być przedmiotem osądu i kwalifikacji
prawnej.
W świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy niezasadny jest także zarzut
naruszenia art. 22 § 1 i § 11 KP. Strony zawarły bowiem umowę zlecenia, która odpowiadała ich woli i której znaczenie nie może być negliżowane przy wyprowadzaniu
konsekwencji z art. 22 § 11 KP. Z przepisu tego wynika, że nazwa umowy przyjęta
przez strony nie ma znaczenia tylko wtedy, gdy nawiązany stosunek prawny ma cechy wskazane w art. 22 § 1 KP, a to oznacza, że intencja stron wyrażająca się w
przyjęciu takiej lub innej nazwy umowy i określonego ujęcia jej postanowień nie może
być uważana za pozbawioną znaczenia w każdym przypadku stwierdzenia, że praca
jest wykonywana za wynagrodzeniem. Jeżeli bowiem brak jest istotnych dalszych
cech stosunku pracy, a w szczególności wykonywania pracy pod kierownictwem pracodawcy, to nie ma podstaw do stosowania art. 22 § 11 KP i przyjmowania, że strony
łączył stosunek pracy. Zawierając umowę zlecenia strony dają wyraz swojej woli, iż
praca nie będzie wykonywana w warunkach ścisłego podporządkowania i kooperacji
wymaganych w stosunkach pracy. Z ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonym
wyroku, które nie zostały skutecznie zakwestionowane, wynika, że właśnie w stosunku prawnym nawiązanym przez powoda brak było wymaganego w art. 22 § 1 KP
podporządkowania pracowniczego, a w każdym razie przyjęcie takiej tezy na tle tych
ustaleń – zdaniem Sądu Najwyższego – mieściło się w dopuszczonych przez prawo
granicach, zwłaszcza jeżeli uwzględnić istniejący w tym zakresie znaczny brak jednoznaczności kryteriów oceny formułowanych w dotychczasowym orzecznictwie sądowym i w doktrynie prawa pracy.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC orzekł
jak w sentencji wyroku.