Legislator Case Law & Legislation
I PKN 60/98 AI generated

Employer salary increase offer deemed contract modification accepted by employee's silence.

Case Number I PKN 60/98
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the employee's cassation appeal regarding her claim to reinstatement and salary. The court found that the employer's offer of a salary increase constituted a modification of the employment contract, which the employee accepted tacitly by returning to work. Consequently, the employee's subsequent lawsuit to restore her to the previous position was legally unfounded.

Legislator headnote

AI generated

art. 29 ust. 3 k.p.; art. 52 ust. 1 pkt 1 k.p.; art. 393 ust. 12 k.p.c.: An employer's offer of a salary increase is a modification of the employment contract accepted by the employee's tacit conduct, rendering a subsequent claim for reinstatement on old terms inadmissible.

Keywords

AI generated
employment contract modification tacit acceptance of offer salary increase offer reinstatement claim inadmissible employer remuneration discretion

Cited Legislation

AI generated
art. 29 ust. 3 k.p.
art. 52 ust. 1 pkt 1 k.p.
art. 393 ust. 12 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
I PRN 51/76
września 1976 r., I PRN 51/76, OSPiKA 1978 z.1, poz.16; uchwała z dnia 5 maja
I PZP 5/78
1978 r., I PZP 5/78, OSNCP 1978 z.11, poz.200; wyrok z dnia 4 października 1979 r,
I PRN 117/79
I PRN 117/79, OSNCP 1980 z.3, poz.61; wyrok z dnia 3 sierpnia 1983 r, I PRN
I PRN 103/83

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Wyrok z dnia 7 maja 1998 r.

I PKN 60/98

Oświadczenie pracodawcy co do skonkretyzowanej podwyżki wynagrodzenia za pracę jest w świetle powszechnie obowiązujących przepisów płacowych w państwowej sferze budżetowej ofertą zmiany treści stosunku pracy,

którą pracownik przyjmuje zazwyczaj w dorozumiany sposób.

Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 1998 r. sprawy z powództwa

Alicji Z.-L. przeciwko 1. Zakładowi Lecznictwa Zamkniętego w S., 2. Zakładowi Lecznictwa Ambulatoryjnego w S. o ustalenie stosunku pracy, sprostowanie świadectwa

pracy i opinii o pracy oraz wynagrodzenie, na skutek kasacji powódki od wyroku

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia

16 września 1997 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację

2. odstąpił od obciążenia powódki kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Sosnowcu wyrokiem z dnia 3 kwietnia 1997 r. [...]

oddalił powództwo Alicji Z.-L. przeciwko Zakładowi Lecznictwa Zamkniętego w S.

oraz Zakładowi Lecznictwa Ambulatoryjnego w S. o ustalenie trwania stosunku

pracy, sprostowanie świadectwa pracy i opinii o pracy oraz o wynagrodzenie za

pracę, zasądzając od powódki na rzecz każdego z pozwanych kwotę po 100 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd

Rejonowy powołał się na następujące ustalenia faktyczne.

Powódka Alicja Z.-L. była w pozwanym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w S. zatrudniona od dnia 16 sierpnia 1963 r. na stanowisku lekarza w Przychodni Rejonowej

nr 4 w S. W dniu 26 maja 1992 r. pozwany wypowiedział powódce dotychczasowe

warunki pracy w części dotyczącej miejsca pracy. Po okresie wypowiedzenia powódka miałaby od dnia 1 września 1992 r. podjąć pracę w Przychodni Rejonowej nr 16 w

S. Powódka złożyła oświadczenie o odmowie przyjęcia proponowanych warunków

pracy i w dniu 8 czerwca 1992 r. wniosła odwołanie do Sądu Pracy w Sosnowcu,

który wyrokiem zaocznym z dnia 23 lipca 1992 r. uznał to wypowiedzenie za bezzasadne. Po upływie okresu wypowiedzenia i pomimo toczącego się - po sprzeciwie

strony pozwanej - postępowania sądowego powódka nie podjęła pracy w Przychodni

nr 16. Natomiast w dniu 1 października 1992 r. stawiła się ponownie w Przychodni nr

4, wobec czego jej kierownik odsunął ją od wykonywania pracy i polecił podjęcie

pracy w Przychodni nr 16.

Od dnia 2 października 1992 r. powódka zaprzestała świadczenia pracy, co

było przyczyną rozwiązania w dniu 27 października 1992 r. umowy bez wypowiedzenia w trybie art.52 KP. W tej sytuacji powódka w toczącej się jeszcze sprawie sądowej rozszerzyła żądanie pozwu, domagając się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. W celu przedłożenia potrzebnego Sądowi

zaświadczenia o wysokości zarobków, powódka stawiła się w dniu 30 grudnia 1992 r.

w dziale pracowniczym pozwanego Zakładu Opieki Zdrowotnej, gdzie Zofia A.,

pracownica działu, wręczyła jej nowy angaż - umowę o pracę, datowaną w dniu 1

czerwca 1992 r. Dokument ten został sporządzony na druku „umowa o pracę”, a z

jego treści wynikało, że z dniem 1 czerwca 1992 r. pozwany powierzył powódce stanowisko starszego asystenta w Przychodni Rejonowej nr 4 w S. na czas nie określony z zastrzeżeniem „zmiana angażu”. Z dokumentu tego wynikał też wymiar czasu

pracy powódki oraz wysokość należnego jej wynagrodzenia zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 2 lipca 1992 r. (Dz.U. Nr 55,

poz.273 ze zm.). Dokument podpisany przez dyrektora pozwanego zakładu pracy,

powódka złożyła w dniu 31 grudnia 1992 r. do akt sprawy [...].

Powołane rozporządzenie płacowe weszło w życie z mocą obowiązującą od

dnia 1 czerwca 1992 r., powodując konieczność zmiany treści umów o pracę dla

około 3.500 pracowników pozwanego. Na przełomie września i października 1992 r.

dokonano zmiany angaży, wykorzystując w tym celu typowe druki umowy o pracę.

Od listopada 1992 r. tak zmienione angaże doręczano zainteresowanym pracownikom. Powódka w tym czasie nie była już pracownikiem pozwanego, więc nowy angaż

nie zostaje jej przekazany, lecz po zgłoszeniu się do działu kadr z żądaniem zaś-

wiadczenia o wysokości wynagrodzenia, wspomniany angaż miał spełnić funkcję

zaświadczenia. Również powódka nie łączy wówczas z treścią tego dokumentu

żadnych innych skutków, a w szczególności nie wywodzi zeń woli pozwanego co do

zawarcia nowej, czy też kontynuowania dotychczasowej umowy o pracę.

W dniu 11 stycznia 1993 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Sosnowcu przywrócił

powódkę do pracy na dotychczasowych warunkach. Powódka zgłosiła więc w dniu

18 stycznia 1993 r. gotowość niezwłocznego podjęcia pracy, lecz pozwany nie dopuścił jej do pracy i wyrok zaskarżył rewizją, którą uwzględnił Sąd Wojewódzki - Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, uchylając kwestionowane orzeczenie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 17 listopada

1993 r. Sąd Pracy w Sosnowcu oddalił powództwo, a Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach utrzymał ten wyrok w mocy w dniu 17 lutego 1994 r. W

toku pozostał jeszcze spór przed Sądem Rejonowym - Sądem Pracy o Sosnowcu o

sprostowanie świadectwa pracy i opinii oraz o odszkodowanie.

W dniu 29 marca 1995 r. powódka składa skargę o wznowienie postępowania

w sprawie o przywrócenie do pracy, podnosząc, że wyrok został oparty na sfałszowanym sprzeciwie od wyroku zaocznego. Postępowanie przygotowawcze w sprawie

o sfałszowanie podpisów dyrektora pozwanego Zespołu prowadził Prokurator Rejonowy w S. i umorzył je w dniu 30 maja 1996 r., a Prokurator Wojewódzki w K. nie

znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia powódki. Z doniesień powódki toczą się

obecnie również postępowania karne przeciwko trzem pracownikom pozwanych Zespołów o złośliwe i uporczywe naruszenie jej pracowniczych uprawnień.

Przeglądając w 1995 r. - w związku ze skargą o wznowienie postępowania akta sprawy o przywrócenie do pracy, powódka „ponownie odkrywa” wręczony jej w

dniu 30 grudnia 1992 r. przez pracownicę kadr pozwanego Zespołu dokument datowany 1 czerwca 1992 r., stwierdzając, że z jego treści wynika, iż po wypowiedzeniu

zmieniającym z dnia 26 maja 1992 r. strony zawarły nową umowę o pracę, kształtującą treść stosunku pracy zgodnie z wolą powódki. W oparciu o ten dokument powódka wnipsła powództwo w niniejszej sprawie, a poza tym wskazała ten dokument

jako nowy dowód w sprawie toczącej się ze skargi o wznowienie postępowania. Powódka wniosła również skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, która zmiany angażu

na druku umowy o pracę zakwalifikowała jako ewidentny błąd pozwanego i zaleciła

zaprzestanie podobnych praktyk w przyszłości.

Postępowanie w sprawie sprostowania świadectwa pracy i opinii o pracy zostało prawomocnie zakończone wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia

20 marca 1997 r., zaś postępowanie ze skargi o wznowienie jest na etapie nieprawomocnego postanowienia o jej odrzuceniu.

W świetle powyższych ustaleń faktycznych, Sąd Rejonowy z powołaniem się

na art.65 KC w związku z art.300 KP stwierdził, że dokument datowany w dniu 1

czerwca 1992 r. został przez pozwanego sporządzony w celu dostosowania treści

zawartej z powódką w dniu 16 sierpnia 1963 r. umowy o pracę do obowiązujących

właśnie od 1 czerwca 1992 r. nowych zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Z tą datą wynagrodzenie powódki uległo z mocy

prawa podwyższeniu. Zamiar stron co do zmiany umowy w tym zakresie był zgodny,

a stosowany odpowiednio przepis art.29 §3 KP nakładał na pozwanego obowiązek

pisemnego potwierdzenia nowych warunków płacowych. W tym celu został przez

pozwanego w późniejszym okresie sporządzony dokument, nie mający jednak formy

aneksu, tylko nowej umowy o pracę, gdyż taki druk zastosowano wobec wszystkich

pracowników, ponownie określając rodzaj umowy, stanowisko, miejsce i czas pracy

dnia 1 czerwca 1992 r. Ta nieprawidłowa praktyka była u strony pozwanej stosowana

zwyczajowo i nikt - przed powódką - nie wiązał z nią żadnych skutków prawnych.

Również powódka była przy otrzymaniu tego dokumentu w dniu 30 grudnia 1992 r.

przeświadczona, że został on sporządzony tylko na okoliczność uprzednio dokonanych zmian w zakresie zaszeregowania jej stanowiska i wysokości należnego wynagrodzenia. Okoliczności wręczenia wspomnianego dokumentu nie dawały żadnych

podstaw do przyjęcia, że pozwany zmienił swój wyrażony w wypowiedzeniu zmieniającym z dnia 26 maja 1992 r. zamiar przeniesienia powódki z Przychodni nr 4 do

Przychodni nr 16 w S. Zamiar ten manifestował bowiem w toku procesu o przywrócenie do pracy. Powódka była tego w pełni świadoma i inne znaczenie niż uprzednio

zamierzone przez obie strony zaczęła spornemu dokumentowi przypisywać prawie 3

lata po jego otrzymaniu. Sąd Rejonowy oddalił więc powództwo o ustalenie trwania

stosunku pracy, a w konsekwencji także żądanie sprostowania świadectwa pracy i

opinii o pracy oraz roszczenia o wynagrodzenie, w tym o 13 pensję za 1992 r.

Umowa o pracę została bowiem z powódką rozwiązana w trybie art.52 KP, a spór o

legalność tego rozwiązania został prawomocnie osądzony.

Apelację powódki od tego orzeczenia oddalił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 16 września 1997 r. [...],

podzielając w pełni ustalenia faktyczne i ich prawną kwalifikację dokonane w wyroku

pierwszoinstancyjnym. Sąd Wojewódzki podkreślił ponadto, że dopuszczenie powódki do pracy w dniach 29 i 30 września 1992 r. nie ma konstytuwnego charakteru i

nie tworzy nowego stanu prawnego, gdyż do rozwiązania stosunku pracy w trybie

art.52 §1 pkt 1 KP doszło ostatecznie w dniu 1 października 1992 r., po której to dacie powódki nie dopuszczono już do pracy. Bez znaczenia jest również zarzut, że

oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z powódką zostało w jej mniemaniu sfałszowane, a zwłaszcza, iż pochodzi od nieuprawnionej osoby, gdyż sprawa o przywrócenie do pracy została prawomocnie rozstrzygnięta. Bezsporny jest wreszcie fakt,

że tzw. zmianę angażu otrzymała powódka w dniu 30 grudnia 1992 r., a z pozwem o

ustalenie stosunku pracy wystąpiła w październiku 1995 r.

Kasację od powyższego wyroku wniósł w imieniu powódki jej pełnomocnik,

zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art.42 §2 KP w związku z art.65 KC polegające na przyjęciu, że zaproponowane powódce w dokumencie datowanym dnia 1 czerwca 1992 r. nowe warunki pracy i płacy nie były wypowiedzeniem zmieniającym, skutkującym nowe

ukształtowanie stosunku pracy łączącego strony, jak też „sprzeczność istotnych

ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez stwierdzenie, że dokument z dnia 1 czerwca 1992 r. nie mógł stanowić podstawy do nawiązania stosunku

pracy z powodu braku zgodnych oświadczeń woli, podczas gdy strony pozostawały w

stosunku pracy, który w tej dacie trwał” i domagając się na tej podstawie uchylenia

kwestionowanego orzeczenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach lub Sądowi Rejonowemu w Sosnowcu, przy

uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W

uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że gdyby nawet oświadczenie z dnia 1

czerwca 1992 r. interpretować - za Sądami obu instancji - jako dążenie pozwanego

do nowego ukształtowania jedynie wysokości wynagrodzenia skarżącej, to „w sensie

prawnym było to kolejne wypowiedzenie zmieniające”. W tym zakresie w pełni aktualne są więc twierdzenia skarżącej zawarte w pismach z dnia 6 czerwca i 11 września 1997 r., do których Sąd Wojewódzki w ogóle się nie ustosunkował.

Taka jednostronnie korzystna dla pozwanego interpretacja jego oświadczenia

z 1 czerwca 1992 r. nie uwzględnia też - zdaniem skarżącej - faktu, że oświadczenie

to zostało złożone w lipcu 1992 r. po konsultacji ze związkami zawodowymi, gdy pozwany wiedział już o sporze wynikłym na tle wypowiedzenia zmieniającego z dnia 26

maja 1992 r. Kierując do skarżącej kolejne oświadczenie z nowymi warunkami pracy

i płacy powinien więc pracodawca dołożyć należytej staranności w ich formułowaniu,

zwłaszcza że tylko z tym lekarzem pozostawał w sporze sądowym dotyczącym stosunku pracy. Jeżeli zatem w nowych propozycjach wskazano na czas nie określony

poprzednie miejsce pracy, to uczyniono tak z pełną świadomością konsekwencji.

Propozycję tę realizowano zresztą przez cały wrzesień, gdyż w przeciwnym razie,

skarżąca nie powinna świadczyć pracy wskutek rozwiązania umowy. Z woli pozwanego stosunek pracy został więc od 1 czerwca 1992 r. ukształtowany w sposób

oczekiwany przez skarżącą, więc ona tego wypowiedzenia zmieniającego nie kwestionowała.

Obojętna dla sprawy jest też - zdaniem skarżącej - konstatacja Sądu drugiej

instancji, że oświadczenie z 1 czerwca 1992 r. nie doprowadziło do nawiązania stosunku pracy, gdyż to wymaga oświadczenia woli obu stron. Tymczasem we wspomnianej dacie strony łączyła już umowa o pracę, więc sporne oświadczenie nie zmierzało do nawiązania nowego stosunku pracy.

W odpowiedzi na kasację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi podniesiono, że postępowanie sądowe bezsprzecznie wykazało brak woli

strony pozwanej co do kontynuowania ze skarżącą po dniu 1 października 1992 r.

stosunku pracy rozwiązanego w trybie art.52 KP. Przedstawiona przez skarżącą interpretacja oświadczenia z 1 czerwca 1992 r. podważa zasadę swobody umów oraz

konieczności zgodnego oświadczenia woli obu stron.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu [...]. Sąd Najwyższy rozpoznaje

bowiem kasację w jej granicach, określonych zwłaszcza przez wskazanie podstaw

kasacyjnych oraz ich uzasadnienie, zaś z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art.3933 i art.39311 KPC). Tymczasem wnosząca kasację nie

stawia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu naruszenia przepisów postępowania

mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to powoduje, że Sąd Najwyższy

jest przy rozpoznawaniu skargi związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę wydania kwestionowanego orzeczenia (art.39315 KPC). Co prawda, w

petitum skargi zawarta jest sugestia zarzutu uchybienia przepisom postępowania, ale

nie ma to żadnego znaczenia wobec ukrycia jej pod ogólnikowym i szablonowym

zwrotem o „sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału”, a więc bez próby konkretyzacji zarzutu, polegającej na wskazaniu oznaczonych przepisów procedury, wyjaśnieniu na czym polegało ich naruszenie i pokazaniu

hipotetycznego związku między tymi naruszeniami a wynikiem sprawy. W tym

kontekście wywody uzasadnienia kasacji przedstawiają się głównie jako oderwana

od przepisów postępowania polemika z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez

Sąd pierwszej instancji i zaaprobowanymi przez Sąd Wojewódzki. Ta część kasacji

nie może więc odnieść żadnego skutku.

Zbliżony poziom prawniczego warsztatu przedstawia zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Jakkolwiek skarżąca wskazuje, że w tym wypadku chodzi

o przepis art.42 §2 KP w związku z art.65 KC naruszony przez błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie, lecz w uzasadnieniu skargi nie tłumaczy na czym polegała rzekomo błędna interpretacja art.42 KP (w związku z art.65 KC) i jaka powinna

być prawidłowa wykładnia tego (tych) przepisu (przepisów). Skarżąca zarzuca więc w

istocie „tylko” niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a precyzyjniej rzecz ujmując

- ich niezastosowanie w sprawie, której stan faktyczny w pełni to - jej mniemaniem uzasadniał. Jednakże ustalenia faktyczne zawarte w wyroku pierwszoinstancyjnym i

przyjęte przez Sąd drugiej instancji, a tylko one mają - z braku zarzutów

proceduralnych - doniosłość przy rozpoznawaniu niniejszej kasacji, mniemania takiego nie usprawiedliwiają. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, a Sąd Wojewódzki

ocenę tę słusznie podzielił, że zmiana treści umownego stosunku pracy powódki w

dniu 1 czerwca 1992 r. dotyczyła jedynie wzrostu wynagrodzenia za pracę. Wątpliwa

jest jedynie teza, że podwyżka ta nastąpiła ex lege, a pracodawca potwierdził to następnie w pisemnej formie, do czego obowiązany był na podstawie stosowanego odpowiednio przepisu art.29 § 3 KP. Zauważyć bowiem trzeba, że nawet przepisy płacowe mające - jak np. w publicznej służbie zdrowia - powszechnie obowiązujący charakter, pozostawiają pracodawcy pewien margines swobody w kształtowaniu wysokości wynagrodzenia poszczególnych pracowników. Ich uprawnienia płacowe, także

do podwyżek wynagrodzenia, podlegają więc w tych granicach konkretyzacji ze

strony pracodawcy, który w tym celu stosuje ofertę porozumienia zmieniającego,

przyjmowaną przez zainteresowanego najczęściej w dorozumiany sposób.

Prawny mechanizm spornej „zmiany angażu” skarżącej nie daje się natomiast

objaśnić w kategoriach - sugerowanego w kasacji - wypowiedzenia zmieniającego. Z

kolei pogląd o konieczności stosowania wypowiedzenia przy każdej zmianie treści

stosunku pracy, wyrażony w pismach procesowych z dnia 6 czerwca i 11 września

1997 r. (do których to pism kasacja próbuje Sąd Najwyższy w niedopuszczalny sposób „odesłać”), jest oczywiście błędny. To samo dotyczy poglądu skarżącej, że wystąpienie na drogę sądową o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach jest

równoznaczne z odmową przyjęcia oferty nowych warunków pracy zamieszczonej w

wypowiedzeniu zmieniającym. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego jest w tej

kwestii wyraźnie inne, głosząc, że zaskarżenie wypowiedzenia zmieniającego nie

powoduje samo przez się rozwiązania stosunku pracy (por. np. wyrok z dnia 22

września 1976 r., I PRN 51/76, OSPiKA 1978 z.1, poz.16; uchwała z dnia 5 maja

1978 r., I PZP 5/78, OSNCP 1978 z.11, poz.200; wyrok z dnia 4 października 1979 r,

I PRN 117/79, OSNCP 1980 z.3, poz.61; wyrok z dnia 3 sierpnia 1983 r, I PRN

103/83, OSNCP 1984 z.4, poz.156).

Należy jednak podkreślić, że przedmiotem żądania skarżącej było w niniejszej

sprawie ustalenie trwania stosunku pracy. Opieranie tego żądania na tzw. zmianie

angażu datowanej 1 czerwca 1992 r. musi być po rozwiązaniu stosunku pracy w dniu

1 października 1992 r. (a więc po upływie 4 miesięcy) na podstawie art.52 § 1 pkt1

KP i po prawomocnym oddaleniu roszczenia o przywrócenie do pracy, oceniane jako

oczywiście bezzasadne. Mimo to w okolicznościach sprawy istnieją przesłanki do

odstąpienia od obciążenia skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego.

Z wyżej wskazanych względów Sąd Najwyższy na podstawie art.393 12 KPC

orzekł jak w sentencji.