Supreme Court quashes civil proceedings due to judge participation violation of Art. 48 § 3 KPC.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court quashed the lower court's decision to dismiss a retrial request because two judges who participated in the original judgment also sat on the retrial panel. The plaintiff argued his signature was forged and he was underpaid, while the lower court rejected the claim citing procedural defects and missed deadlines. The court ruled that the violation of the judge composition ban under Article 48 § 3 of the Civil Procedure Code rendered the entire proceeding void, necessitating a retrial before a different court.
Legislator headnote
AI generatedArt. 48 § 3 KPC; Art. 393 § 1 KPC: Participation of judges from the original judgment in a retrial proceeding violates the principle of impartiality, rendering the proceedings void and requiring a new trial before a different court.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Postanowienie z dnia 17 stycznia 1997 r.
I PKN 60/96
Orzekanie w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania przez sędziego,
który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą stanowi naruszenie art.
48 § 3 KPC powodujące nieważność postępowania i uchylenie orzeczenia (art.
39313 § 1 KPC w związku z art. 386 § 2 KPC i 39319 KPC).
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie
SN: Józef Iwulski, Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia
1997 r. sprawy z powództwa Seweryna D. przeciwko Zakładowi Energetycznemu w S.K. o zapłatę, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od postanowienia Sądu
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 13
października 1995 r. [...]
postanowił:
u c h y l i ć zaskarżone postanowienie, znieść postępowanie i przekazać sprawę
do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach.
Uzasadnienie
Seweryn D. w dniu 15 września 1995 r. złożył w Sądzie Wojewódzkim w Kielcach
pismo zatytułowane "pozew". Wskazał siebie jako powoda, a Bożenę J. i Jarosława C.
jako pozwanych. Napisał, że wnosi "o uchylenie w całości wyroku prawomocnego [...]
Sądu Rejonowego-Sądu Pracy oraz [...] Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy Kielce. Art.
474 § 1 pkt 1 KPK Art. 194 § 1 KPC Art. 403 § 1 pkt 1 KPC".
Sąd Wojewódzki w Kielcach potraktował to pismo jako skargę o wznowienie
postępowania i 13 października 1995 r. wydał na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odrzuceniu skargi.
W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki podał, że powód twierdzi (powołując się na art.
403 § 1 pkt 1 KPC), iż jego podpis na dołączonej do skargi liście wypłat został
podrobiony i nie otrzymał wymienionego w niej wynagrodzenia. Ta lista była przedmiotem rozpatrzenia przez Sądy I i II instancji w sprawach [...]. Wówczas powód twierdził,
że wynikająca z niej należność została jedynie zaniżona i nie wywodził, że jej nie
otrzymał i że jego podpis został podrobiony. A zatem już w tamtym czasie winna być mu
znana podstawa wznowienia. Sąd Wojewódzki przyjął, że skarżący uchybił terminowi z
art. 407 KPC. Natomiast "pozostałe powołane w skardze okoliczności nie stanowią
podstaw - zdaniem Sądu - wznowienia wymienionych enumeratywnie w art. 401 i 403
KPC, co skutkowało odrzucenie na podstawie art. 410 § 1 KPC".
Minister Sprawiedliwości wniósł kasację od tego postanowienia. Minister powołał
się na przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu
postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo
upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) i zarzucił opisanemu postanowieniu rażące naruszenie
art. 48 § 3 i 413 KPC oraz art. 369 pkt 4 KPC w brzmieniu obowiązującym do 1 lipca
1996 r., a także naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej i wniósł o uchylenie
zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy ze skargi o wznowienie
postępowania do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie i zniesienie
postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością.
W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia
uczestniczyli dwaj sędziowie, którzy byli członkami składu orzekającego w sprawie [...]
Sądu Wojewódzkiego w Kielcach, co skutkuje nieważność postępowania. Orzekanie z
naruszeniem przepisów o właściwym składzie sądu narusza też - zdaniem Ministra interes Rzeczypospolitej Polskiej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Końskich wyrokiem z dnia 16 lutego 1994 r. [...]
oddalił powództwo Seweryna D. przeciwko Zakładowi Energetycznemu w S.K. o wynagrodzenie za wykrycie i likwidację nadużycia taryfowego.
Sąd Wojewódzki w Kielcach oddalił rewizję powoda od tego wyroku. W składzie
orzekającym uczestniczyło dwóch sędziów, którzy następnie wydali zaskarżone
postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Doszło zatem do naruszenia zakazu z art. 48 § 3 KPC, a w konsekwencji do nieważności postępowania
(art. 369 pkt 4 KPC w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 1 marca
1996 r.). Skutkuje to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i zniesienie
postępowania. W kasacji słusznie również podniesiono, że orzekanie przez skład sądu
sprzeczny z przepisami prawa powinno być uznane za naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd Najwyższy przyjął zatem, że kasacja wniesiona została w
terminie przewidzianym dla rewizji nadzwyczajnej (dotychczasowy art. 421 § 2 KPC w
związku z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie KPC).
Stosując przepisy o postępowaniu kasacyjnym Sad Najwyższy rozpoznał kasację
na posiedzeniu niejawnym (art. 3938 § 2 KPC) i orzekł jak w postanowieniu na
podstawie art. 39313 § 1 KPC. Zgodnie z treścią tego przepisu Sąd Najwyższy może
przekazać sprawę (w razie uwzględnienia kasacji) tylko sądowi, który wydał zaskarżone
orzeczenie. Sąd Wojewódzki w Kielcach zważy jednakże, że obecnie do rozpoznania
skargi o wznowienie właściwy jest sąd, który rozpoznawał sprawę merytorycznie (art.
405 KPC - czyli w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy). Sąd Najwyższy zauważa też, że
tytuł pisma inicjującego postępowanie oraz oznaczenie stron pozostaje w sprzeczności
z art. 403 § 1 pkt 1 KPC przytoczonym jako jedna z podstaw prawnych. Sprzeczność ta
wymagać będzie wyjaśnienia.