Employee liable for employer loss via intentional damage under Art. 122 KP, not Art. 124 KP.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court partially dismissed the employee's cassation appeal, overturning the lower court's rejection of the employer's claim for 921.57 PLN while upholding the liability for other damages. The employee, a former manager, unilaterally deducted advance payments and misused company funds after being fired, causing intentional harm to the employer. The court ruled that liability for intentional damage falls under Article 122 of the Labor Code, whereas Article 124 applies only to negligence regarding entrusted property.
Legislator headnote
AI generatedArt. 122 Kodeksu pracy; Art. 124 Kodeksu pracy: An employee who intentionally causes damage to the employer is liable under Article 122 of the Labor Code, whereas Article 124 applies only to liability arising from negligence regarding entrusted property.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 19 marca 1998 r.
I PKN 557/97
Za szkodę wyrządzoną pracodawcy wskutek samowolnego pobrania
przez pracownika zaliczki na zabezpieczenie przyszłych roszczeń o zapłatę
wynagrodzenia, pracownik odpowiada na podstawie art. 122 KP.
Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski,
Zbigniew Myszka (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 1998 r. sprawy z powództwa
Spółdzielni Inwalidów „P.” w P. przeciwko Piotrowi T. o zapłatę, na skutek kasacji
pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Warszawie z dnia 12 czerwca 1997 r. [...]
1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok w części oddalającej apelację pozwanego co
do kwoty 921,57 zł (dziewięćset dwadzieścia jeden złotych i 57/100) oraz poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Warszawie z dnia 3 grudnia 1996 r. [...], w części zasądzającej tę kwotę, w ten sposób, że oddalił powództwo w tym przedmiocie,
2. o d d a l i ł kasację w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił
apelację pozwanego Piotra T. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 3 grudnia 1996 r. [...] oraz sprostował
oczywistą omyłkę w pkt 1 tego wyroku. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i
konstatacje prawne Sądu pierwszej instancji - uznając za zasadne roszczenia powodowej Spółdzielni Inwalidów „P.” w P. związane ze spółdzielczym stosunkiem pracy
pozwanego, byłego Prezesa Zarządu strony powodowej. Zasądzone przez Sąd
pierwszej instancji roszczenia w łącznej kwocie 10.862,87 zł (po sprostowaniu)
obejmowały: zwrot zaliczki w kwocie 9000 zł, bezprawnie pobranej przez pozwanego
na poczet jego przyszłego wynagrodzenia już po odwołaniu go z funkcji Prezesa i
wypowiedzeniu mu stosunku pracy; zwrot kwoty 921,57 zł wydatkowej bez uzgodnienia z Radą Nadzorczą powodowej Spółdzielni jako zaliczki na poczet udziału pozwanego w szkoleniu zagranicznym; zwrot kwoty 719,80 zł, stanowiącej wartość zakupionej na rzecz pracodawcy drukarki „Panasonic”, z której pozwany nie rozliczył
się; zwrot kwoty 221,50 zł stanowiącej koszt naprawy prywatnego samochodu pozwanego.
W kasacji pozwanego podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego
przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 124 KP i § 6 Statutu powodowej Spółdzielni. Zdaniem skarżącego, polemizującego z ustaleniami faktycznymi Sądu Apelacyjnego, Sąd ten zastosował art. 124 KP „bez sprecyzowania podstawy zastosowania, w tym wskazania, czy istniała pomiędzy stronami umowa o odpowiedzialności materialnej, ewentualnie klauzula o jej obowiązywaniu, jak również
nie istnienia przesłanek z art. 124 § 3 KP” oraz nie wykazał przesłanek odpowiedzialności materialnej pracownika za szkodę wyrządzoną w mieniu pracodawcy.
Równocześnie skarżący określił jako „rażące nieporozumienie, nawet nie oczywistą
omyłkę” powołanie § 6 Statutu Spółdzielni, jako podstawy prawnej uznania zasadności roszczeń strony powodowej w zakresie zwrotu wydatkowanej zaliczki na poczet
zagranicznego szkolenia oraz kosztów naprawy prywatnego samochodu pozwanego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest uzasadniona jedynie w przedmiocie bezpodstawnego zobowiązania pozwanego do zwrotu kwoty 921,57 zł z tytułu równowartości zaliczkowej
wpłaty na pokrycie kosztów jego udziału w zagranicznej sesji gospodarczej. Decyzja
podjęta w tej kwestii należała bowiem do zakresu kierowania bieżącą działalnością
powodowej Spółdzielni, co pozostawało w gestii pozwanego - jako Prezesa Zarządu
- zgodnie z postanowieniami § 57 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i § 63 Statutu pozwanej. W tych
ramach mieściły się działania skierowane na poszukiwanie nowych kontaktów lub
partnerów handlowych podczas organizowanej pod patronatem Krajowej Izby Gospodarczo-Rehabilitacyjnej zagranicznej sesji gospodarczej. Nadto zasadnie wskazano, że po odwołaniu pozwanego ze stanowiska Prezesa istniała możliwość delegowania na sesję innego pracownika, która nie została wykorzystana przez Spółdziel-
nię. Oczywiście w zakresie kwalifikacji prawnej zasadności tego żądania nie miały
zastosowania dyspozycje błędnie powołanego postanowienia § 6 Statutu powodowej
Spółdzielni, którego treść nie pozostaje w jakimkolwiek związku prawnym lub
semantycznym ze sporną kwotą stanowiącą zaliczkę na udział pozwanego w zagranicznej sesji gospodarczej. Zaciąganie zobowiązań pieniężnych w imieniu Spółdzielni, powyżej których Zarząd powinien uzyskać uprzednią zgodę Rady Nadzorczej
pozwanej i bez określenia limitu kwotowego takich zobowiązań wynika bowiem z
postanowienia § 51 pkt 6 Statutu pozwanej, ale nie mogło to być zasadnie i racjonalnie odnoszone do spornej czynności z zakresu kierowania bieżącą działalnością
gospodarczą pozwanej w tym sensie, że podjęcie każdej czynności, związanej z
wydatkowaniem jakiejkolwiek kwoty wymagałoby zgody Rady Nadzorczej. Takie
pojmowanie sprawy przekreśliłoby przecież ustawowe i statutowe uprawnienie Zarządu do kierowania bieżącą działalnością gospodarczą Spółdzielni, która z natury
rzeczy i na ogół ma podłoże lub powiązanie finansowe, co wymagałoby zwoływania
Rady Nadzorczej Spółdzielni dla podejmowania wszelkich bieżących i zwykłych operatywno-finansowych czynności Zarządu. Odrzucając taką wykładnię w tym zakresie
Sąd Najwyższy wyrokował w tej części reformatoryjnie na podstawie art. 393 15 KPC.
Pozostałe zarzuty kasacji są bezpodstawne. Wstępnie należało podkreślić, że
w skardze kasacyjnej sformułowane zostały wyłącznie zarzuty naruszenia prawa
materialnego, co powoduje, że spod kontroli kasacyjnej uchylają się ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wydania zaskarżonego wyroku przez Sąd Apelacyjny.
W takiej sytuacji dla oceny kasacji miarodajny jest stan faktyczny przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia. Z dokonanych ustaleń faktycznych tego
Sądu wynikało, iż pozwany - już po odwołaniu go z funkcji Prezesa oraz po wypowiedzeniu mu stosunku pracy - brał udział w podjęciu uchwały (którą należy uznać za
wadliwą) przez odwołany Zarząd powodowej Spółdzielni. Na podstawie tej uchwały
odwołany zarząd bezpodstawnie (bezprawnie) przyznał odwołanym członkom tego
gremium zaliczki na poczet przyszłych wynagrodzeń i to z kwoty przeznaczonej na
inny cel (wpłaty na rachunek bankowy powodowej Spółdzielni). Takie działanie było
również sprzeczne z dyspozycją art. 46 § 1 pkt 8 Prawa spółdzielczego i
postanowieniem § 51 pkt 11 Statutu Spółdzielni, kreujących wyłączną kompetencję
Rady Nadzorczej do podejmowania uchwał w sprawach czynności prawnych
dokonywanych między spółdzielnią a członkiem zarządu. Do takich czynności w
sferze prawa pracy należało przyznanie pozwanemu przez nieuprawnione gremium i
zrealizowanie „wypłaty” zaliczkowego wynagrodzenia za pracę, które było nadto
świadczeniem nienależnym w dacie podjęcia tych nieuprawnionych działań przez
odwołany zarząd, skoro - według ustaleń Sądu drugiej instancji - należne do dnia
rozwiązania stosunku pracy wynagrodzenie za pracę zostało pozwanemu wypłacone.
W takich okolicznościach nie mogło być kwestii, że na pozwanym ciążył obowiązek
zwrotu bezprawnie przyznanej i samowolnie pobranej kwoty zaliczki na zabezpieczenie jego ewentualnych przyszłych roszczeń o zapłatę wynagrodzenia. Odpowiedzialność taka wynikała z umyślnego wyrządzenia szkody pracodawcy i powinna być kwalifikowana według reguł art. 122 KP, a nie z art. 124 KP, tak jak przyjął
(za Sądem pierwszej instancji) Sąd Apelacyjny, ponieważ ta norma zakłada legalne
powierzenie pracownikowi mienia z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się. W
konsekwencji tych rozważań nie może być zatem wątpliwości, że zaskarżony wyrok
w tej części odpowiada prawu. Taka sama była natura prawna i konsekwencje
pokrycia kosztów naprawy prywatnego samochodu osobowego przez pozwanego,
który w tym celu samowolnie i bezprawnie wydatkował środki finansowe powodowej
Spółdzielni, przez co z winy umyślnej wyrządził szkodę i był zobowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości (art. 122 KP).
W końcu, według wiążących ustaleń faktycznych Sądu Apelacyjnego, pozwany -pomimo wezwań pracodawcy - nie zwrócił drukarki „Panasonic”, którą pobrał w
dniu 19 listopada 1995 r. W tym zakresie obowiązek zwrotu powierzonego mienia
wynikał z treści art. 124 § 1 pkt 2 KP, który kreował odpowiedzialność pozwanego
pracownika za szkodę wynikającą z nierozliczenia się z powierzonego mu mienia
(drukarki, której nie zwrócił). Wbrew twierdzeniom kasacji odpowiedzialność z art.
124 KP opiera się na zasadzie domniemania winy pracownika, a ponadto nie zawsze
wymaga zawarcia umowy o odpowiedzialności materialnej. W przypadku pozwanego, jego odpowiedzialność wynikała z niezwrócenia pracodawcy pobranej (zakupionej) przezeń drukarki. Samo umorzenie postępowania karnego w tym zakresie
z powodu niewykrycia sprawców, nie ekskulpowało pozwanego, który nie rozliczył się
z powierzonego mu mienia mimo żądania pracodawcy.
Mając powyższe na uwadze, we wskazanych wyżej zakresach kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312 KPC.