Teacher's vacation time calculated in calendar weeks, not work days, under Teacher's Card Act.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the teacher's appeal regarding her unused vacation entitlement. The lower courts incorrectly applied Labor Code provisions to split vacation into work days, ignoring the Teacher's Card Act's specific rule. The Court ruled that the Act's clear provision for calendar weeks precludes using Labor Code rules to grant additional days without employer consent.
Legislator headnote
AI generatedart. 64 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela; art. 162 Kodeksu pracy: The Teacher's Card Act specifically governs vacation duration in calendar weeks for teachers, excluding the application of Labor Code provisions to split vacation into work days without employer agreement.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 9 grudnia 1998 r.
I PKN 504/98
Wymiar urlopu wypoczynkowego nauczyciela zatrudnionego w szkole, w
której nie są przewidziane ferie szkolne określa się w tygodniach kalendarzowych, a nie dniach roboczych (art. 64 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.
- Karta Nauczyciela, jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Brak
jest podstaw do udzielenia w takiej sytuacji części urlopu w dniach roboczych
przy zastosowaniu art. 162 KP.
Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman
Kuczyński (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1998 r. sprawy z powództwa
Barbary S. przeciwko Prezydentowi Miasta R. o ustalenie, na skutek kasacji strony
pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach - Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 5 marca 1998 r. [...]
z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że wyrok Sądu RejonowegoSądu Pracy w Rybniku z dnia 22 października 1997 r. [...] zmienił i powództwo oddalił.
Uzasadnienie
Powódka Barbara S. dnia 19 września 1997 r. wystąpiła z pozwem przeciwko
Wydziałowi Edukacji reprezentowanemu przez Prezydenta Miasta R. o ustalenie, że
za rok 1997 pozostało jej 12 dni nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego.
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie
od powódki kosztów postępowania.
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rybniku wyrokiem z dnia 22 października 1997 r.
ustalił, iż powódce przysługuje w roku 1997 tydzień i 5 dni nie wykorzystanego urlopu
wypoczynkowego. W toku postępowania Sąd Rejonowy ponadto ustalił, że powódka
jest od 11 lat dyrektorem Przedszkola [...] w R., które należy do placówek „nieferyj-
nych”, a we wszystkich pismach wyrażających zgodę na urlop, wydanych powódce w
1997 r. przez Prezydenta Miasta R., wpisane były szczegółowe daty - w oparciu o
art. 64 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 50, poz.
357). Po kolejnym zwróceniu się przez powódkę o udzielenie jej urlopu wypoczynkowego w dniach od 18 sierpnia 1997 r. do 29 sierpnia 1997 r. (12 dni), udzielono jej,
powołując się na art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, urlopu wypoczynkowego w dniach
od 18 sierpnia 1997 r. do 1 września 1997 r. (2 tygodnie - wliczając ostatnią sobotę i
niedzielę).
Zdaniem Sądu Rejonowego ze względu na fakt, iż zasady dotyczące udzielania urlopów wypoczynkowych nie są uregulowane w ustawie Karta Nauczyciela, należy w tym zakresie - zgodnie z treścią art. 91c ust. 1 tejże ustawy - stosować przepisy Kodeksu pracy. W tej sytuacji Sąd Rejonowy wywnioskował, iż zgodnie z treścią
art. 64 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela urlop pracowników placówek „nieferyjnych”
może być dzielony i ma do tej grupy pracowników zastosowanie art. 162 KP. Pracodawca zatem, zdaniem Sądu, nie miał prawa wbrew woli powódki przedłużyć jej
urlopu, a powódka miała prawo skorzystać z urlopu w wymiarze przez siebie określonym.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r. oddalił apelację strony
pozwanej. Sąd drugiej instancji poparł w całości stanowisko zajęte przez Sąd Rejonowy uznając, że Sąd ten dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych wyprowadzając
z nich trafne wnioski poparte przekonującą argumentacją.
Od powyższego wyroku strona pozwana wniosła kasację, w której zarzuciła
naruszenie przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego przez błędną wykładnię i
niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Karta Nauczyciela (art. 64 ust. 3 i 4)
przez przyjęcie zasady udzielania urlopu nauczycielskiego w dniach, a nie w tygodniach. Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do
ponownego rozpatrzenia Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rybniku lub Sądowi Rejonowemu w Rybniku.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Kasacja jest uzasadniona. Poza sporem jest, iż powódka była pracownikiem nauczycielem zatrudnionym w placówce, w której nie są przewidziane ferie szkolne.
Wymiar urlopu takiego nauczyciela określony został przepisem art. 64 ust. 3 ustawy z
dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56,
poz. 357 ze zm.). Według tego przepisu wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 7
tygodni w czasie ustalonym w planie urlopów. Jednocześnie przepis art. 64 ust. 4
stanowi, iż w ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu wypoczynkowego nauczyciel ma prawo do nieprzerwanego, co najmniej czterotygodniowego, urlopu wypoczynkowego. Z takiej redakcji przepisu art. 64 ust. 3 i 4 wynika, że podstawową jednostką urlopową dla nauczyciela zatrudnionego w placówce, w której nie są przewidziane ferie szkolne, jest tydzień i to tydzień kalendarzowy, a nie dzień. Z użycia
przez ustawodawcę sformułowania „w ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu
wypoczynkowego” należy wywieść wniosek, że skoro taki nauczyciel ma prawo do
nieprzerwanego co najmniej czterotygodniowego urlopu wypoczynkowego - pozostała, nie wykorzystana część urlopu wypoczynkowego w ilości trzech tygodni może
być dzielona, ale na odcinki liczone w tygodniach kalendarzowych. Okoliczność, iż
występują przypadki - także wobec samej powódki w okresie wcześniejszym udzielenia nie wykorzystanej części urlopu w jednostkach innych niż tygodnie kalendarzowe może tylko uprawniać do wniosku, że przy obopólnej woli stron praktyka
taka, jako bardziej korzystna dla pracownika, jest dopuszczalna, zgodnie z klauzulą
wynikającą z art. 18 KP. Brak jest jednak podstaw do wyprowadzenia wniosku, że
nauczyciel, o którym mowa w art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, może mieć roszczenie
o wykorzystywanie dalszej niż nieprzerwana czterotygodniowa część urlopu wypoczynkowego w jednostkach innych niż tygodniowe (tygodnie kalendarzowe), a w
szczególności w dniach - i to roboczych. Prowadziłoby to bowiem do naruszenia
określonego w art. 64 ust. 3 i 4 wymiaru urlopu, gdyż ustawodawca przewidując w
ust. 4 możliwość dzielenia urlopu wypoczynkowego dopuszcza taki podział tylko „w
ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu”. Uznanie, że pozostała do wykorzystania trzytygodniowa ilość urlopu mogłaby być wykorzystana - i to bez aprobaty pracodawcy - w dniach roboczych, z doliczeniem dodatkowych dni wolnych od pracy,
niedziel i świąt, powodowałoby, że nauczyciel mógłby, po nieprzerwanym wykorzystaniu czterotygodniowego urlopu wypoczynkowego, tak manipulować pozostałymi
trzema tygodniami (21 dniami), że wykorzystując je w zestawieniu z dniami ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy uzyskiwałby, nie zamierzone przez ustawodawcę,
nadmierne uprzywilejowanie. Należy bowiem zauważyć, że Karta Nauczyciela jako
lex specialis w stosunku do Kodeksu pracy przewiduje w zakresie czasu pracy,
prawa do wypoczynku, ochrony trwałości stosunku pracy oraz zaopatrzenia emerytalnego szereg przywilejów, jakie nie są znane powszechnemu ustawodawstwu pracy
i ubezpieczeń społecznych, obejmującemu przeważającą część pracowników.
Dlatego też nie jest możliwe wybiórcze stosowanie niektórych rozwiązań z różnych
regulacji prawnych, przy czym należy - z uwagi na powołane sformułowanie art. 64
Karty Nauczyciela - stwierdzić, że przepis ten przejrzyście reguluje kwestie wymiaru i
prawa do urlopu oraz sposobu jego udzielania, przeto w tym zakresie nie zachodzi
potrzeba sięgania do przepisów Kodeksu pracy poprzez art. 91 c ust. 1 Karty Nauczyciela.
Z powyższych względów nie jest możliwe zaakceptowanie stanowiska zajętego przez Sądy obu instancji, iż dopuszczalne jest dzielenie nie wykorzystanego
urlopu pracownika - nauczyciela w placówce tzw. nieferyjnej na dowolne części i
udzielanie go wyłącznie w sposób wygodny dla pracownika, w połączeniu z dniami
ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy, przy zastosowaniu art. 162 KP. Z zestawienia bowiem przepisów art. 64 ust. 3 i 4 Karty Nauczyciela i art. 162 KP wynika, że
okres nieprzerwanego urlopu pracownika - 14 kolejnych dni kalendarzowych (a nie
roboczych) czyli 2 tygodni - jest ewidentnie krótszy od 4 tygodni przysługujących nauczycielowi. Intencją ustawodawcy było zatem uprzywilejowanie nauczyciela i uregulowania z art. 64 Karty Nauczyciela należy uznać jako wyczerpujące i nie dopuszczające - oczywiście bez aprobaty pracodawcy - sięgania poprzez art. 91 c ust. 1
Karty Nauczyciela do art. 162 KP w taki sposób, by dopuścić do wykorzystywania
części nie wykorzystanego urlopu nauczycielskiego nie w tygodniach, a w dniach
roboczych w połączeniu z dniami ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy. Takie
dodatkowe uprzywilejowanie nauczyciela mogłoby wchodzić w rachubę wyłącznie za
wyraźną zgodą świadomego tego stanu rzeczy pracodawcy, co w niniejszej sprawie
nie miało miejsca.
W tym stanie rzeczy, skoro pracodawca nie zgodził się udzielić powódce 12
dni kalendarzowych urlopu w połączeniu z dwoma dniami ustawowo i dodatkowo
wolnymi od pracy, a udzielił jej dwa tygodnie urlopu z doliczeniem tych dni wolnych
do okresu urlopowego, nie nastąpiło naruszenie przepisu art. 64 ust. 3 i 4 Karty Nauczyciela. Obraza tego przepisu wystąpiła, przy niekwestionowanym stanie faktycznym i braku naruszenia przepisów postępowania w wyroku Sądu Rejonowego i akceptującym go wyroku Sądu Wojewódzkiego, przeto zachodziła sytuacja przewi-
dziana przepisem art. 39315 KPC, co uzasadnia uwzględnienie kasacji przez oddalenie powództwa. [...].
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.