Supreme Court dismissed appeal; employer lawfully terminated employee for economic reasons using fair selection criteria.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a union leader seeking reinstatement after his contract was terminated. The employer argued the dismissal resulted from economic necessity and organizational changes, utilizing objective criteria to select among 15 nurses for redundancy. The court found no evidence of discrimination or procedural errors, noting the protective period for union officials had expired and the employee's poor performance justified the selection.
Legislator headnote
AI generatedArt. 94 pkt 9 KP; Art. 45 § 1 KP; Art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy o związkach zawodowych; When an employer dismisses staff due to economic reasons, they may select employees using objective criteria, and the protective period for union officials does not apply if the dismissal occurs after its expiration.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 19 grudnia 1997 r.
I PKN 442/97
Jeżeli na skutek zmian organizacyjnych występuje konieczność zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych, pracodawcy przysługuje
uprawnienie do wyboru pracowników zakwalifikowanych do zwolnienia z
pracy, przy zastosowaniu obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników i wyników ich pracy (art. 94 pkt 9 KP).
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Adam
Józefowicz (sprawozdawca), Kazimierz Jaśkowski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 1997 r. sprawy z powództwa Czesława M. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Zakładów
Opieki Zdrowotnej w K.P. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od
wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie
z dnia 28 maja 1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Powód Czesław M. wystąpił z powództwem przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej w K.P. o przywrócenie do pracy na
stanowisku sanitariusza, twierdząc, że wypowiedzenie mu umowy o pracę było karą
za jego działalność związkową i szykaną za głoszone poglądy oraz krytyczny stosunek wobec przełożonych.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Według pozwanego przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę były zmiany organizacyjne i trudności ekonomiczne, które spowodowały konieczność zmniejszenia zatrudnienia. Podstawą
zakwalifikowania powoda do wypowiedzenia umowy o pracę spośród 15 sanitariuszy
był fakt, iż powód miał lekceważący stosunek do pracy, nie wykonywał poleceń
- 2 przełożonych, zachowywał się wobec nich niewłaściwie, a jego współpracownicy byli
mu niechętni.
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Świnoujściu wyrokiem z dnia 12 marca 1997 r.
[...] oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanego na stanowisku sanitariusza w Oddziale Pomocy Doraźnej od 4 maja 1987 r. Od 1989 r. do
stycznia 1995 r. Czesław M. był członkiem Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność",
a od stycznia 1995 r. do 14 lipca 1995 r. pełnił funkcję przewodniczącego tej Komisji.
W okresie, gdy powód był członkiem Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność",
a w szczególności jej przewodniczącym dochodziło do konfliktów między nim a dyrektorem pozwanego, skutkiem czego było wystąpienie dyrektora i 28 pracowników
do Komisji Zakładowej z zarzutami wobec powoda. Konflikt między powodem a dyrektorem pozwanego był znany władzom Regionu i Podregionu NSZZ "Solidarność"
oraz tematem publikacji prasowych. W dniu 30 maja 1995 r. powód był ukarany karą
upomnienia za niewywiązywanie się z powierzonych obowiązków służbowych na
skutek pozostawienia po dyżurze brudnej karetki, a w dniu 26 lipca 1995 r. karą nagany za odmowę wykonania polecenia umycia walizki wyjazdowej w dniach 19 lipca i
21 lipca 1996 r. W dniu 14 stycznia 1996 r. po dyżurze nie posprzątał karetki, a 16
stycznia 1996 r. spóźnił się 35 minut do pracy. Pismem z dnia 18 stycznia 1996 r.
dyrektor przestrzegł powoda, iż powtórzenie się podobnych sytuacji spowoduje konsekwencje służbowe do rozwiązania umowy o pracę włącznie. W dniu 27 lutego
1996 r. udzielono powodowi nagany za niestawienie się do pracy, którą to karę dyrektor złagodził stosując karę zmniejszenia premii. Sąd Rejonowy ustalił także, że
między powodem a pielęgniarką oddziałową dochodziło do scysji na tle stawianych
powodowi wymagań. Lekarze, z którymi powód pracował byli niezadowoleni ze
współpracy z nim, a współpracownicy dwukrotnie występowali do kierownika Oddziału Pomocy Doraźnej, że nie chcą z powodem pracować, bo muszą za niego
sprzątać. Ponadto Sąd Rejonowy ustalił, że na skutek uzyskania osobowości prawnej i zmian w finansowaniu działalności, pozwany zmienił organizację i ograniczył
zatrudnienie o 2 sanitariuszy i 5 lekarzy, a przy wyborze osób do zwolnienia kierował
się kwalifikacjami do wykonywania zawodu. Wypowiadając powodowi umowę o
pracę miał na uwadze, że był on niezdyscyplinowanym i konfliktowym pracownikiem,
a inni sanitariusze posiadali wyższe kwalifikacje. Sąd Rejonowy uznał, że spór po-
- 3 woda z dyrektorem pozwanego nie przekroczył granic wyznaczonych sporom między
pracodawcą, a działaczem związkowym. Jednakże powód był konfliktowy, niezaangażowany w pracy, a ze współpracy z nim byli niezadowoleni lekarze i inni sanitariusze. Fakty te potwierdzili świadkowie i przyznał je powód. Zdaniem Sądu Rejonowego brak jest podstaw do przyjęcia, że rzeczywistą przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę są szykany za działalność związkowąłac, a nie uzasadniona
krytyczna ocena jego pracy i zmniejszenie zatrudnienia. W ocenie Sądu Rejonowego
wypowiedzenie powodowi umowy (jednemu spośród 16 sanitariuszy), nie narusza
prawa, jeśli weźmie się pod uwagę naruszanie przez niego dyscypliny, jego stosunek
do obowiązków, współpracowników i przełożonych oraz porównanie kwalifikacji z
innymi sanitariuszami. Nie znalazły potwierdzenia w zebranych dowodach twierdzenia powoda, że przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę była szykana za działalność związkową. Dlatego Sąd Rejonowy oddalił powództwo.
Po rozpoznaniu apelacji powoda od powyższego wyroku, Sąd WojewódzkiSąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 maja 1997
r. [...] oddalił ją. Sąd Wojewódzki uznał, że Sąd I instancji należycie ustalił i ocenił
stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo przyjął, że w pozwanym zakładzie nastąpiły
zmiany organizacyjne, trudności ekonomiczne i konieczność zmniejszenia zatrudnienia. Stanowiło to - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - podstawę wypowiedzenia powodowi umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Sąd II instancji uznał
za nietrafny zarzut powoda, iż pozwany przy zwolnieniu go z pracy kierował się
względami pozamerytorycznymi, bowiem jednym z kryteriów przy wyborze powoda
do zwolnienia była jego postawa i kwalifikacje. Kryteria wyboru osób do zwolnienia
były obiektywne i uzasadnione. Powód nie dostrzega swoich realnych uchybień, pomimo iż w miejscu pracy ma opinię negatywną, zarówno wśród przełożonych, jak
również współpracowników. Twierdzenia powoda o szykanach Sąd Wojewódzki
uznał za nieuzasadnione.
Od powyższego wyroku wniósł kasację pełnomocnik powoda - radca prawny
Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność". Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi
naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie
art. 45 KP w związku z art. 94 ust. 9 KP, art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja
1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1
- 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie
niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Ponadto wnoszący kasację
zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czy wypowiedzenie powodowi umowy o pracę, jako
wieloletniemu działaczowi związkowemu, było aktem dyskryminacji w rozumieniu art.
35 ust. 1 pkt 3 ustawy o związkach zawodowych, a także czy było wywołane
obiektywnymi przyczynami ekonomicznymi, wykraczającymi poza normatywną treść
art. 6 ust. 1 wymienionej ustawy z 28 grudnia 1989 r. Ponadto w kasacji zarzucono
błędne przyjęcie, że drobne uchybienia obowiązkom pracowniczym , za które powód
został ukarany mogły skutkować wypowiedzenie stosunku pracy. Skarżący wniósł o
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi II lub I instancji z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie może być uwzględniona, gdyż zawarte w niej zarzuty są nieuzasadnione. W ustalonym przez Sąd Rejonowy stanie faktycznym sprawy (znajdującym
oparcie w zebranym materiale dowodowym), zaaprobowanym przez Sąd Wojewódzki w ramach kontroli apelacyjnej, brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony
wyrok narusza prawo materialne. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się, aby wypowiedzenie powodowi umowy o pracę w ustalonych okolicznościach sprawy było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę i zakazie dyskryminacji
pracowników w związku z pełnioną funkcją w związkach zawodowych (art. 45 § 1 KP
i art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy o związkach zawodowych). Z pisma pozwanego zakładu
pracy z dnia 28 listopada 1996 r. i ustaleń Sądów obu instancji wynika, że rozwiązanie z powodem umowy o pracę nastąpiło rzeczywiście na skutek zmian organizacyjnych i konieczności zmniejszenia zatrudnienia w Oddziale Pomocy Doraźnej w K.P. z
przyczyn ekonomicznych, a nie z innych powodów. W takiej sytuacji zakładowi pracy
przysługuje uprawnienie do wyboru pracowników zakwalifikowanych do zwolnienia z
pracy przy zastosowaniu obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny i wyników
- 5 ich pracy. W świetle ustalonych uchybień powoda w pracy nie można dopatrzyć się,
aby pracodawca naruszył art. 94 pkt 9 KP lub szykanował powoda. Rozwiązanie z
powodem stosunku pracy nastąpiło po upływie okresu ochronnego przewidzianego
dla pracowników pełniących funkcje związkowe (art. 32 ust.1 i 3 ustawy o związkach
zawodowych). W związku z tym nie było warunków do zastosowania przepisu art. 6
ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. i pracodawca nie naruszył tego
przepisu, rozwiązując z powodem stosunek pracy.
Sąd Rejonowy przeprowadził bardzo starannie i prawidłowo postępowanie
dowodowe i wnikliwie ocenił zebrany materiał dowodowy. Na podstawie tego materiału Sąd Wojewódzki uznał, że powód Czesław M. demonstrował negatywną postawę wobec przełożonych i obowiązków pracowniczych. W tej sytuacji wobec wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy,
bezpodstawny jest zarzut kasacji niewyjaśnienia sprawy i nieprzeprowadzenia
wszechstronnego postępowania dowodowego, tym bardziej, że powód nie wskazał
naruszenia przez Sądy obu instancji żadnego konkretnego przepisu postępowania,
który usprawiedliwiałby zarzut kasacji wymieniony w art. 3931 pkt 2 KPC. Sąd Najwyższy rozpoznając sprawę zgodnie z art. 39311 KPC w granicach kasacji nie jest
uprawniony do wzruszenia ustaleń sądów I i II instancji, gdy nie stwierdzi zarzucanych w kasacji konkretnych uchybień procesowych lub błędów w postępowaniu tych
sądów, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że
brak jest w sprawie usprawiedliwionych podstaw kasacji i dlatego należy na zasadzie
art. 39312 KPC orzec, jak w sentencji.