Legislator Case Law & Legislation
I PKN 39/96 AI generated

Dismissal of appeal: employer termination during parental leave allowed if plant-related reasons exist.

Case Number I PKN 39/96
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by an employee against her dismissal during her first three months of parental leave. The court found that the employer's termination was lawful because it resulted from plant-related restructuring and the elimination of manual telephone exchanges. Consequently, the statutory protection for parental leave did not apply since the leave exceeded three months and the dismissal was justified by economic necessity. The court upheld the lower court's decision that the employer's actions were consistent with the law.

Legislator headnote

AI generated

Art. 1 ust. 1 and Art. 5 ust. 3 of the Act on Special Rules for Termination of Employment Contracts Due to Plant Reasons; The prohibition on terminating an employment contract during parental leave does not apply if the termination is based on plant-related reasons and the leave exceeds three months.

Keywords

AI generated
parental leave termination plant-related dismissal employment contract validity labor law protection economic restructuring cassation appeal dismissal statutory limitations

Cited Legislation

AI generated
Art. 1 ust. 1 and Art. 5 ust. 3 of the Act of December 28, 1989 on Special Rules for Termination of Employment Contracts Due to Plant Reasons and on Amending Certain Acts
nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy (art. 1 ust.
§ 4 ust. 5 of the Government Ordinance of July 17, 1981 on Parental Leave

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Wyrok z dnia 11 grudnia 1996 r.

I PKN 39/96

Wypowiedzenie umowy o pracę w okresie pierwszych trzech miesięcy

urlopu wychowawczego, w przypadku udzielenia pracownikowi tego urlopu na

okres dłuższy niż trzy miesiące jest dopuszczalne, jeżeli zwolnienie z pracy

nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy (art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 3 ustawy

z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw - Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm).

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie: SN Maria Mańkowska, SA

Mieczysław Bareja (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 1996 r. sprawy z powództwa

Elżbiety M. przeciwko Państwowemu Przedsiębiorstwu Użyteczności Publicznej "Poczta

Polska" - Rejonowemu Urzędowi Pocztowemu w B.B. o uznanie wypowiedzenia umowy

o pracę za bezskuteczne, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej z dnia 8 sierpnia 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 marca 1991 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Wadowicach

oddalił powództwo Elżbiety M. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za

bezskuteczne. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka od 20 czerwca 1988 r. była zatrudniona w Urzędzie Pocztowym w Z. na stanowisku telefonistki. Powódka była pracownicą

Przedsiębiorstwa Użyteczności Publicznej "Poczta Polska" - Rejonowego Urzędu

Poczty w B.B., zaś faktycznie jako telefonistka obsługująca ręczną centralę telefoniczną

w Z. świadczyła pracę na rzecz Telekomunikacji Polskiej SA, przy czym zgodnie z

porozumieniem pomiędzy zakładami pracy, Telekomunikacja Polska SA wynagrodzenie

powódki refundowała Rejonowemu Urzędowi Poczty. Sytuacja ta wiązała się z

wyodrębnieniem przedsiębiorstwa Telekomunikacja Polska SA ze struktury

Przedsiębiorstwa Użyteczności Publicznej "Poczta Polska" w 1992 r. Z końcem grudnia

1995 r. Telekomunikacja Polska SA zlikwidowała ręczne centrale telefoniczne w B. i Z.

podłączając sieć telefoniczną z tych obszarów do centrali automatycznej. W związku z

tym zakład pracy (Rejonowy Urząd Poczty w B.B.) wypowiedział i rozwiązał umowę o

pracę z 12 telefonistkami obsługującymi dotychczas ręczne centrale telefoniczne, w tym

i z powódką. Elżbieta M. pismo dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę z dniem 1

lutego 1996 r., z terminem rozwiązania umowy dnia 29 lutego 1996 r., otrzymała w dniu

30 stycznia 1996 r. Działające w pozwanym zakładzie pracy związki zawodowe nie

zgłosiły zastrzeżeń do tych wypowiedzeń. Sąd Pracy stwierdził zgodność

wypowiedzenia z prawem i zasadność tego wypowiedzenia. W szczególności,

powołując się na przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.),

uznał za dopuszczalne wypowiedzenie umowy o pracę w okresie urlopu

wychowawczego, z jakiego powódka korzystała od 2 stycznia 1996 r. W motywach

wyroku Sąd Pracy dodatkowo wskazał na uprawnienia powódki wynikające z

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów

wychowawczych (Dz. U. z 1990 r., Nr 76, poz. 454 ze zm., Dz. U. z 1992 r., Nr 41, poz.

179). W rewizji pełnomocnik powódki zarzucił naruszenie prawa materialnego

polegające na błędnym zastosowaniu ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Twierdził, że

ustawa ma wyłączne zastosowanie do przedsiębiorstw podupadających i likwidowanych, tymczasem pozwany zakład pracy nie znajduje się w takiej sytuacji ekonomicznej.

Nadto powódka w dacie wypowiedzenia umowy o pracę, jak i jej rozwiązania nie

przebywała jeszcze na urlopie wychowawczym przez okres trzech miesięcy i zdaniem

rewizji z tej przyczyny przepis art. 5 ust. 3 wyżej wskazanej ustawy nie może być

stosowany wobec powódki. Powołując się na ukończenie przez powódkę dodatkowego

kursu, rewizja wywodzi, że była ona przygotowana zawodowo do wykonywania innej

pracy i taką inną pracę, niezależnie od obsługi centrali telefonicznej, wykonywała

obsługując okienko pocztowe. Okoliczności te nie zostały zaś zbadane i ocenione przez

Sąd Pracy pomimo zgłoszonych dowodów.

Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej oddalił rewizję. W motywach wyroku stwierdził, że

ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. ma zastosowanie, zgodnie z art. 1, nie tylko do

przedsiębiorstw słabych ekonomicznie, lecz także w przypadkach zakładów pracy

dokonujących zmian organizacyjnych, zmian w produkcji albo technologii, w tym także

w sytuacjach, gdy zmiany te następują w celu poprawy warunków pracy lub warunków

środowiska naturalnego. Likwidacja ręcznych central telefonicznych i zastąpienie ich

centralami automatycznymi jest taką zmianą organizacyjną. Konsekwencją

przeprowadzenia takiej zmiany jest zwolnienie z pracy zbędnych w nowej sytuacji

telefonistek obsługujących ręczne centrale telefoniczne. Skoro powódka nie ma zawodowego przygotowania do obsługi automatycznej centrali telefonicznej, to wypowiedzenie jej umowy o pracę było koniecznością organizacyjną i ekonomiczną.

Wskazując na treść dokumentów stosunku pracy (akta osobowe), w tym treść umów o

pracę i fakt w sprawie bezsporny, że powódka była zatrudniona przez cały okres pracy

od 1988 r. na etacie telefonistki i praca telefonistki stanowiła jej podstawowe obowiązki

pracownicze, Sąd Wojewódzki stwierdził, że ewentualne dodatkowe czynności, jakie

wykonywała, nie zmieniają sytuacji prawnej w sprawie. Dokonując szczegółowej analizy

przepisu art. 5 ust. 3 wyżej wskazanej ustawy Sąd Wojewódzki uznał dopuszczalność

wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy korzystającej z urlopu wychowawczego

również w trakcie trzech pierwszych miesięcy korzystania z tego urlopu, w sytuacji, w

której urlop wychowawczy udzielony został na okres trzech lat.

W kasacji pełnomocnik powódki, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art.

5 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.), wywodził, że przepis ten nie pozwala na

dokonanie wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy korzystającej z urlopu wychowawczego w okresie trzech pierwszych miesięcy korzystania z tego urlopu. W ogóle

kwestionował dopuszczalność wypowiedzenia umowy o pracę w okresie urlopu

wychowawczego twierdząc, że zakład pracy nie ma interesu w tym, aby dokonywać w

tego rodzaju sytuacji wypowiedzenia umowy o pracę, skoro będzie to mógł uczynić po

zakończeniu urlopu wychowawczego. Zarzucił również naruszenie prawa procesowego,

polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

okoliczności poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków na okoliczności związane

z zakresem obowiązków powódki. Powołując się na świadectwo dotyczące ukończenia

kursu zawodowego wywodził, że powódka ma przygotowanie zawodowe do

wykonywania innej pracy niż telefonistka w Urzędzie Pocztowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna.

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.) wprowadziła istotne zmiany w

polskim prawie pracy. W sytuacji głębokich przemian ustrojowych, obejmujących całość

życia gospodarczego, zaszła konieczność dokonania zmian w systemie prawnym i

umożliwienia podmiotom gospodarczym przekształceń nie tylko ekonomicznych, lecz

także organizacyjnych i technologicznych, przy zachowaniu uprawnień tak związków

zawodowych, jak i uprawnień pracowniczych w możliwych do utrzymania granicach. Art.

5 ust. 3 tej ustawy stworzył możliwość prawną rozwiązania umowy o pracę z

pracownikami, którzy korzystają z długotrwałego urlopu. Przepis ten ogranicza zakaz

wypowiadania umów o pracę zawarty w art. 41 KP. Nadal przepis art. 41 KP chroni

prawo do wypoczynku przysługujące pracownikowi nawet w sytuacji, w której po stronie

zakładu pracy istnieją podstawy do rozwiązania umowy o pracę określone w art. 1

powołanej wyżej ustawy. W takiej sytuacji ochrona dotyczy tylko urlopów trwających

krócej niż trzy miesiące. W pozostałych przypadkach, niezależnie od charakteru urlopu

[...] ustawodawca uznał, że nie zachodzi konieczność szczególnej ochrony prawa do

urlopu (do wypoczynku). W związku z tą ustawową zmianą uległy zmianie przepisy

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych (Dz. U. z 1990 r., Nr 76, poz. 454 ze zmianą w Dz. U. z 1992 r., Nr 41, poz.

179), obowiązującego w dacie rozwiązania umowy o pracę (obowiązującego do dnia 2

czerwca 1996 r.). Przepis § 4 ust. 5 tego rozporządzenia wprost stwierdza, że zakaz

wypowiadania umów o pracę pracownikom korzystającym z urlopu wychowawczego nie

ma zastosowania w sytuacji, w której stosowane są w zakładzie pracy zwolnienia z

pracy określone art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Twierdzenia zawarte w

kasacji, jakoby przepis art. 5 ust. 3 tej ustawy chronił przed wypowiedzeniem umowy o

pracę pracownika korzystającego z urlopu trwającego dłużej niż trzy miesiące w okresie

pierwszych trzech miesięcy trwania urlopu, jest sprzeczne z tym przepisem i to

niezależnie od tego, czy zastosuje się do niego wykładnię gramatyczną, logiczną czy

celowościową. Z tych względów zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w

kasacji nie jest zasadny.

Orzekające w sprawie Sądy dokonały szczegółowej analizy treści stosunku pracy

łączącego powódkę z pozwanym zakładem pracy. Ustalenia te są prawidłowe.

Powódka została zatrudniona jako telefonistka i przez cały okres pracy w pozwanym

zakładzie pracy, zgodnie z wszystkimi dokumentami stosunku pracy, była zatrudniona

jako telefonistka. Pracę tę faktycznie wykonywała zgodnie ze stanowiskiem służbowym.

Kwestia, że w ramach podziału obowiązków mogła wykonywać dodatkowo również inne

czynności, zasadnie oceniona została przez Sąd Wojewódzki jako nie mająca

znaczenia prawnego w sprawie. Jest bowiem zrozumiałe, że te ewentualne dodatkowe

czynności nie decydowały o zatrudnieniu powódki, o potrzebie i celowości

kontynuowania przez nią stosunku pracy. Podnoszona w kasacji kwestia przydatności

powódki do pracy w urzędzie pocztowym na innym stanowisku pracy wykracza poza

przedmiot sporu (poza ocenę prawną dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę).

Z tych wszystkich przyczyn uznając kasację za niezasadną, stosownie do art.

393 KPC orzeczono jak w sentencji.