Employer's immediate dismissal for alleged theft is not a tort even if the theft was later proven false.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed Urszula D.'s cassation appeal against the dismissal of her civil claim for damages. The plaintiff alleged that the employer's immediate termination based on an accusation of theft constituted a tort under the Civil Code, but the court found no evidence that the employer publicly disseminated the criminal matter or damaged her reputation. The court ruled that the employer's statutory right to terminate the contract immediately for an alleged crime that hinders further employment excludes the action from being considered unlawful under the Civil Code, even if the alleged crime was later proven false.
Legislator headnote
AI generatedArt. 24 § 1 KC; Art. 52 § 1 pkt 2 KP: The employer's exercise of the right to terminate a labor contract immediately due to an alleged crime does not constitute an unlawful act under the Civil Code, even if the alleged crime is subsequently proven false.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 1 października 1998 r.
I PKN 353/98
Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia z
winy pracownika nie stanowi bezprawnego działania w rozumieniu art. 24 § 1
KC nawet wówczas, gdy jego przyczyna okazała się nieprawdziwa.
Przewodniczący: SSN Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Roman Kuczyński, Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 października 1998 r. sprawy z powództwa Urszuli D. przeciwko Przemysławowi R., Robertowi R., Krzysztofowi R. właścicielom Agencji Turystyczno-Ubezpieczeniowej „K.” S.C. w B. o zapłatę, na
skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Białymstoku z dnia 11 marca 1998 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Powódka Urszula D. po sprecyzowaniu powództwa w piśmie z 24 czerwca
1997 r. wniosła o zasądzenie od pozwanych Przemysława R., Roberta R. i Krzysztofa R. solidarnie, jako właścicieli Agencji Turystyczno-Ubezpieczeniowej „K.” s.c. w
B., w której była zatrudniona do 31 stycznia 1995 r., łącznej kwoty 36 254 zł w tym:
30 000 tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jej dóbr osobistych przez oskarżenie
o kradzież pieniędzy w piśmie rozwiązującym umowę o pracę, 1 800 zł kosztów
leczenia, 840 zł kosztów adwokackich w sprawie karnej i 3 600 zł z tytułu utraconych
zarobków.
Pozwani nie uznali powództwa i wnieśli o jego oddalenie.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 12 listopada 1997 r. oddalił powództwo i ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanym zakładzie od 1 września 1993 r. do 31 stycznia 1995 r. na stanowisku pracownika biurowego. Pozwani rozwiązali umowę o pracę w trybie art. 52 §
1 pkt 2 KP z powodu zagarnięcia przez powódkę kwoty 265 000 zł pobranych od
firmy „R.”. Roszczenia powódki dotyczące odszkodowania z tytułu bezpodstawnego
rozwiązania umowy o pracę i sprostowania świadectwa pracy zostały zasądzone
przez Sąd Pracy w Białymstoku. W dniu 2 stycznia 1995 r. powódka uległa wypadkowi przy pracy, doznając rozległych oparzeń II i III stopnia wskutek oblania jej roztworem wodorotlenku sodowego, jednak wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa,
postępowanie karne zostało umorzone przez Prokuratora Rejonowego. Jednorazowe
odszkodowanie z ubezpieczenia społecznego , jak i odszkodowanie majątkowe z
ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków również zostało powódce wypłacone .
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 1996 r. powódka
została uniewinniona od zarzucanego jej zagarnięcia w grudniu 1994 r. kwoty 605,80
zł. na szkodę firmy „K.”. Sąd Wojewódzki uznał, że zebrany materiał dowodowy nie
daje podstawy do ustalenia odpowiedzialności pozwanych z art. 24 KC, ponieważ nie
zostało udowodnione, iż pozwani rozgłaszali okoliczności związane ze sprawą karną
i naruszyli dobre imię powódki w miejscu jej zamieszkania. Wypadek przy pracy nie
został spowodowany postępowaniem ani zaniechaniem pozwanych, brak jest zatem
podstaw do przypisania im odpowiedzialności na podstawie art. 435 i 436 KC.
Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 11 marca 1998 r. oddalił apelację powódki i uznał za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji, że roszczenie powódki o zasądzenie zadośćuczynienia w związku z naruszeniem jej dóbr osobistych jest bezpodstawne. Pozwani,
jako pracodawcy byli uprawnieni do rozwiązania z powódką umowy o pracę, jak
również do powiadomienia Prokuratury o popełnieniu przestępstwa. Obie te czynności nie są bezprawne pomimo faktu, że powódka została uniewinniona od zarzucanego jej czynu i otrzymała odszkodowanie z tytułu niesłusznego rozwiązania stosunku pracy w trybie natychmiastowym. W tej sytuacji, nie ma zastosowania przepis art.
24 KC w związku z art. 300 KP, skoro przepisy prawa pracy (art. 56 i następne) wyczerpująco regulują uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia. Bezpodstawne są również roszczenia powódki o zwrot kosztów leczenia i z tytułu utraconych zarobków w
sytuacji, gdy nie została udowodniona wina umyślna lub niedbalstwo pozwanych i
związek przyczynowy między zawinionym postępowaniem pozwanych i poniesioną
przez powódkę szkodą. Koszty zastępstwa procesowego nie mogą być przedmiotem
rozpoznania w innym postępowaniu, niż w którym takie zastępstwo miało miejsce.
Powódka zaskarżyła kasacją powyższy wyrok zarzucając nieważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 3 KPC, polegającą na ponownym rozpoznaniu
spraw wcześniej prawomocnie rozstrzygniętych , naruszenie prawa materialnego art. 23 i 24 KC w związku z art. 300 KP przez uznanie, że odpowiedzialność pozwanych kształtuje się na zasadzie winy w rozumieniu art. 415 KC oraz naruszenie
prawa procesowego - art. 201 w związku z art. 217 KPC przez nieuwzględnienie
wniosku o przekazanie sprawy Sądowi rzeczowo właściwemu, co miało istotny wpływ
na wynik sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje :
Kasacja nie jest zasadna. W przedmiotowej sprawie nie zaszła nieważność
postępowania, o której mowa w art. 379 pkt 3 KPC, ponieważ Sądy pierwszej i drugiej instancji rozpoznawały roszczenie powódki o odszkodowanie z art. 24 KC, które
w sprawach między stronami nie stanowiło dotąd przedmiotu rozpoznania ani prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego.
Roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 24 KC powódka wywodzi z
faktu, iż strona pozwana rozwiązując z nią umowę o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 2
KP dopuściła się bezprawnego naruszenia jej dóbr osobistych. Słusznie zatem Sądy
obu instancji uznały, że sprawa jest z zakresu prawa pracy na podstawie art. 476 § 1
pkt 1 KPC i nie było podstaw do uwzględnienia wniosku powódki o przekazanie
sprawy sądowi cywilnemu na podstawie art. 17 i 201 KPC.
Niezasadny jest również zarzut kasacji naruszenia art. 24 KC. Stosownie do §
1 tego przepisu - ten, czyje dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone cudzym
działaniem, może domagać się ochrony zagrożonego lub naruszonego dobra, chyba
że działanie nie jest bezprawne. To domniemanie bezprawności działania wyłącza
działanie w ramach porządku prawnego, jak i wykonywanie prawa podmiotowego.
Kodeks pracy w art. 52 § 1 pkt 2 stanowi, że pracodawca może rozwiązać umowę o
pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie popełnienia przez pracownika w
czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie
go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało
stwierdzone prawomocnym wyrokiem. Wynikające z tego przepisu podmiotowe
prawo pracodawcy do natychmiastowego rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem, z przyczyn wyżej wskazanych, wyłącza bezprawność postępowania pracodawcy w aspekcie art. 24 § 1 KC także wówczas, gdy następnie okaże się w wyniku postępowania karnego, że przestępstwo nie zostało popełnione. Podobnie rozstrzygnął
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 1994 r., III PZP 9/94 (OSNAPIUS 1994 nr
2, poz. 26), w której stwierdził, że „ Prowadzenie przez zakład pracy samodzielnego
postępowania w celu wyjaśnienia, czy zachowanie pracownika nosi znamiona
oczywistości przestępstwa, o którym mowa w art. 52 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy samo
przez się nie przesądza o bezprawności takiego działania w rozumieniu art. 24 § 1
kodeksu cywilnego także wówczas, gdy przypisywane pracownikowi przestępstwo
nie zostało przez niego popełnione”, a także w wyroku z dnia 23 września 1997 r., I
PKN 287/97 (OSNAPIUS 1998 nr 14, poz. 419), w którym przyjęto, iż „Nie stanowi
działania bezprawnego w rozumieniu art. 24 § 1 KC podanie w piśmie do zarządu
zakładowej organizacji związkowej ( art. 38 KP ), jako przyczyny zamierzonego wypowiedzenia umowy o pracę, zachowania pracownika ocenionego jako naruszające
obowiązki pracownicze, czy też wskazanie jego nieprzydatności do pracy na zajmowanym stanowisku, bez względu na to, czy oceny i stwierdzenia sformułowane przez
pracodawcę odpowiadają rzeczywistości.” Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela powyższy pogląd, że wykonanie przez pracodawcę jego prawa do rozwiązania
z pracownikiem umowy o pracę nie stanowi bezprawnego działania nawet wówczas,
jeżeli przyczyna tego rozwiązania okazała się nieprawdziwa. Sądy obu instancji prawidłowo przyjęły, że odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o
pracę z pracownikiem zostało wyczerpująco unormowane w przepisach Kodeksu
pracy, nie mają zatem zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego stosowane do stosunku pracy na podstawie art. 300 KP, to jest jedynie w sprawach nie unormowanych
przepisami prawa pracy.
Ponieważ w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie zostało potwierdzone,
że pozwani bezprawnie rozgłaszali okoliczności związane ze sprawą karną powódki
albo naruszyli jej dobre imię w miejscu zamieszkania, brak jest podstaw do zastosowania art. 24 w związku z art. 23 KC .
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39312 KPC Sąd Najwyższy
orzekł, jak w sentencji.