Misuse of sick leave constitutes serious breach only if attributable to gross negligence under Labor Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding an employee's dismissal for misusing sick leave. The court found that while the employee violated basic duties by traveling abroad during her medical leave, the law requires proof of gross negligence to justify termination without notice. Consequently, the dismissal was ruled invalid because the employee's fault did not meet the threshold of 'serious' required by the Labor Code.
Legislator headnote
AI generatedArt. 18 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; Art. 52 § 1 pkt 1 KP: Misuse of sick leave constitutes a serious breach of basic employee duties only if attributable to gross negligence.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 21 października 1999 r.
I PKN 308/99
Wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem (art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z
ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jednolity tekst:
Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.) może być naruszeniem podstawowych
obowiązków pracowniczych i stanowić uzasadnioną przyczynę rozwiązania
umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP tylko
wtedy, gdy pracownikowi można przypisać winę, co najmniej w postaci rażącego niedbalstwa.
Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Walerian Sanetra,
Barbara Wagner (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 października 1999 r. sprawy z powództwa Haliny W. przeciwko Spółdzielni Pracy Handlowo-Produkcyjnej „S.Ch.” w
N.M.L. o uchylenie uchwały o wykluczeniu i przywrócenie do pracy, na skutek kasacji
strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 1999 r.
[...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 lutego 1999 r. [...] oddalił
apelację Spółdzielni Pracy Handlowo-Produkcyjnej „S.Ch.” w N.M.L. od wyroku Sądu
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 16 października 1998 r. [...], uchylającego uchwałę Rady Nadzorczej [...] z dnia 12 marca
1998 r. w przedmiocie wykluczenia Haliny W. ze Spółdzielni oraz przywracającego ją
w tejże Spółdzielni do pracy na poprzednich warunkach.
Powódka była zatrudniona u strony pozwanej od 1973 r., od 1 lipca 1991 r. na
stanowisku kierownika Domu Towarowego. Od 30 października 1997 r. chorowała
„na chorobę wrzodową żołądka, kręgosłup, wrzód dwunastnicy i depresję i złożyła 7
zaświadczeń o swojej niezdolności do pracy, na zaświadczeniach nie było zaznaczone czy pacjentka może chodzić, czy powinna leżeć”. Przeprowadzona w dniu 19 lutego 1998 r. kontrola sposobu wykorzystywania przez Halinę W. zwolnienia lekarskiego wykazała, że w dniach od 19 do 23 lutego 1998 r. przebywała z pielgrzymką na
wycieczce we Włoszech. Pismem z dnia 3 marca 1998 r. Zarząd Spółdzielni zwrócił
się do Rady Nadzorczej o wykluczenie powódki ze Spółdzielni z powodu ciężkiego
naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, a to wykorzystywania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem. W dniu 12 marca 1998 r. powódka została prawidłowo powiadomiona o posiedzeniu Rady Nadzorczej. Pozytywną opinię w
kwestii wykluczenia ze Spółdzielni wyraził związek zawodowy. Rada Nadzorcza
podjęła uchwałę o wykluczeniu Haliny W. na podstawie art. 193 § 1 Prawa spółdzielczego oraz § 33 pkt 1 statutu pozwanej Spółdzielni.
Sąd Apelacyjny, odmiennie niż Sąd pierwszej instancji przyjął, że powódka
udając się na wycieczkę zagraniczną w okresie zwolnienia lekarskiego naruszyła
podstawowe obowiązki pracownicze. Czyn ten, stanowiący „nadużycie korzystania
ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego”, wobec zmiany treści art. 52 § 1 pkt 1
KP, de lege lata nie jest jednak normatywnie kwalifikowany jako ciężkie naruszenie
podstawowych obowiązków pracowniczych, będzie zatem uzasadniony jedynie wówczas, gdy pracownikowi można postawić obok zarzutu naganności zachowania w
płaszczyźnie przedmiotowej (bezprawności) także zarzut wadliwości podmiotowej
(winy) i to w odpowiednio wysokim stopniu natężenia – „ciężkiej” winy rozumianej
jako wina umyślna lub rażące niedbalstwo. Halinie W. nie można przypisać winy w
postaci co najmniej rażącego niedbalstwa. Zasięgnęła bowiem opinii lekarza i uzyskała jego zgodę na wyjazd. Pomimo zatem błędnego uzasadnienia wyrok zaskarżony
apelacją odpowiada prawu.
Pozwana Spółdzielnia zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego, a to: art. 193 § 1 pkt 1 Prawa spółdzielczego
oraz § 43 pkt 12 regulaminu pracy „przez przyjęcie, iż powódce nie można przypisać
winy jako pracownikowi pozwanej, że powódka nie dopuściła się rażącego niedbalstwa udając się na wycieczkę zagraniczną w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego,
nadużywając i naruszając przepis art. 18 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
(Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 140 z późn. zm.)”, wniosła o zmianę zaskarżonego wyro-
ku i oddalenie powództwa lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej
instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocniczka strony pozwanej podjęła polemikę z oceną dowodów dokonaną przez Sąd,
przedstawiając własne stanowisko w tej materii. „Zdaniem pozwanej już sam fakt
udania się na wycieczkę w czasie trwania zwolnienia lekarskiego i nie powiadomienie
o tym pozwanej, dyskwalifikuje powódkę jako pracownika i to pracownika na stanowisku kierowniczym (...). Dwudziestopięcioletni staż pracy powódki, wysoki stopień
świadomości w żaden sposób nie pozwala na zakwalifikowanie jej postępku jako lekkomyślności lub też zwykłego niedbalstwa”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Strona skarżąca nie wskazała jako podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów
postępowania. W tym stanie rzeczy ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uważać za niewadliwe. Jest
nimi związany także Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu kasacji.
Zgodnie z art. 193 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.), wykluczenie
członka ze spółdzielni może nastąpić z przyczyn uzasadniających według przepisów
prawa pracy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Jako podstawę wykluczenia powódki ze Spółdzielni strona pozwana wskazała art. 52
§ 1 pkt 1 KP. Według tego przepisu rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia
uzasadnia ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.
Sąd ustalił, że powódka wykorzystując zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego
celem naruszyła wprawdzie podstawowe obowiązki pracownicze, ale stopień jej winy
nie usprawiedliwia kwalifikacji tego naruszenia jako „ciężkiego”. W kontekście tego
ustalenia, niezakwestionowanego skutecznie przez stronę skarżącą wobec braku
podstawy procesowej skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 193 § 1 pkt 1 Prawa
spółdzielczego nie jest usprawiedliwiony. W istocie, zmianie art. 52 § 1 pkt 1 KP
wprowadzonej ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz
o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), polegającej na skreśleniu
przykładowo wyliczonych przypadków ciężkich naruszeń podstawowych obowiązków
pracowniczych, należy przypisać takie znaczenie, iż w każdej konkretnej sprawie
konieczne jest badanie zarówno aspektu przedmiotowego jak i podmiotowego zawi-
nienia uchybienia obowiązkom pracowniczym. W zmienionym stanie prawnym, na co
trafnie zwrócił uwagę Sąd drugiej instancji, stwierdzenie naruszenia art. 18 ustawy z
dnia 17 grudnia 1974 r., a nawet wyciągnięcie względem pracownika wynikających z
tego przepisu konsekwencji w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego,
samo przez się nie stanowi o ciężkim naruszeniu obowiązku wykorzystywania zwolnienia lekarskiego zgodnie z jego celem.
Przepisy wiążą z naruszeniem obowiązków pracowniczych rozmaite skutki
prawne, także w sferze stosunku pracy, różnicując je nie tylko według rodzaju obowiązku (podstawowy – jakikolwiek), któremu pracownik uchybił, ale niekiedy również
wedle stopnia zawinienia (umyślność – nieumyślność). Tak dzieje się np. w zakresie
odpowiedzialności materialnej (art. art. 114, 118 i 122 KP) i tak jest w odniesieniu do
przyczyn rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia. Skoro bowiem wśród
przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy
pracownika tylko w odniesieniu do naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wymaga się „winy ciężkiej”, to nie można temu sformułowaniu odmawiać
szczególnego znaczenia prawnego.
Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w § 43 pkt 2 regulaminu pracy obowiązującego u strony pozwanej „nadużycie w zakresie korzystania ze świadczeń z
ubezpieczenia społecznego” zostało zakwalifikowane jako „szczególnie rażące naruszenie ustalonego porządku i dyscypliny pracy”. Postanowienia regulaminu pracy nie
mogą być mniej korzystne dla pracowników od przepisów Kodeksu pracy (art. 9 § 2
KP). Proponowane przez skarżącą rozumienie § 43 pkt 12, inne niż art. 52 § 1 pkt 1
KP, prowadziłoby do rozszerzenia dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę
bez wypowiedzenia o wszystkie przypadki bezprawnych zachowań pracownika polegających na naruszeniu podstawowych obowiązków pracowniczych, w oderwaniu od
stopnia ich zawinienia.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,
orzekł jak w sentencji.