Legislator Case Law & Legislation
I PKN 308/99 AI generated

Misuse of sick leave constitutes serious breach only if attributable to gross negligence under Labor Code.

Case Number I PKN 308/99
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding an employee's dismissal for misusing sick leave. The court found that while the employee violated basic duties by traveling abroad during her medical leave, the law requires proof of gross negligence to justify termination without notice. Consequently, the dismissal was ruled invalid because the employee's fault did not meet the threshold of 'serious' required by the Labor Code.

Legislator headnote

AI generated

Art. 18 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; Art. 52 § 1 pkt 1 KP: Misuse of sick leave constitutes a serious breach of basic employee duties only if attributable to gross negligence.

Keywords

AI generated
misuse of sick leave gross negligence standard serious breach of duty termination without notice Labor Code provisions employee fault assessment social insurance misuse

Cited Legislation

AI generated
Art. 18 of the Act of 17 December 1974 on social insurance benefits in the event of illness and maternity
Wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem (art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r.
Art. 52 § 1 point 1 of the Labor Code
umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP tylko
Art. 9 § 2 of the Labor Code
mogą być mniej korzystne dla pracowników od przepisów Kodeksu pracy (art. 9 § 2
Art. 393 § 12 of the Code of Civil Procedure
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Wyrok z dnia 21 października 1999 r.

I PKN 308/99

Wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem (art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jednolity tekst:

Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.) może być naruszeniem podstawowych

obowiązków pracowniczych i stanowić uzasadnioną przyczynę rozwiązania

umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP tylko

wtedy, gdy pracownikowi można przypisać winę, co najmniej w postaci rażącego niedbalstwa.

Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Walerian Sanetra,

Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 października 1999 r. sprawy z powództwa Haliny W. przeciwko Spółdzielni Pracy Handlowo-Produkcyjnej „S.Ch.” w

N.M.L. o uchylenie uchwały o wykluczeniu i przywrócenie do pracy, na skutek kasacji

strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 1999 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 lutego 1999 r. [...] oddalił

apelację Spółdzielni Pracy Handlowo-Produkcyjnej „S.Ch.” w N.M.L. od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 16 października 1998 r. [...], uchylającego uchwałę Rady Nadzorczej [...] z dnia 12 marca

1998 r. w przedmiocie wykluczenia Haliny W. ze Spółdzielni oraz przywracającego ją

w tejże Spółdzielni do pracy na poprzednich warunkach.

Powódka była zatrudniona u strony pozwanej od 1973 r., od 1 lipca 1991 r. na

stanowisku kierownika Domu Towarowego. Od 30 października 1997 r. chorowała

„na chorobę wrzodową żołądka, kręgosłup, wrzód dwunastnicy i depresję i złożyła 7

zaświadczeń o swojej niezdolności do pracy, na zaświadczeniach nie było zaznaczone czy pacjentka może chodzić, czy powinna leżeć”. Przeprowadzona w dniu 19 lutego 1998 r. kontrola sposobu wykorzystywania przez Halinę W. zwolnienia lekarskiego wykazała, że w dniach od 19 do 23 lutego 1998 r. przebywała z pielgrzymką na

wycieczce we Włoszech. Pismem z dnia 3 marca 1998 r. Zarząd Spółdzielni zwrócił

się do Rady Nadzorczej o wykluczenie powódki ze Spółdzielni z powodu ciężkiego

naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, a to wykorzystywania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem. W dniu 12 marca 1998 r. powódka została prawidłowo powiadomiona o posiedzeniu Rady Nadzorczej. Pozytywną opinię w

kwestii wykluczenia ze Spółdzielni wyraził związek zawodowy. Rada Nadzorcza

podjęła uchwałę o wykluczeniu Haliny W. na podstawie art. 193 § 1 Prawa spółdzielczego oraz § 33 pkt 1 statutu pozwanej Spółdzielni.

Sąd Apelacyjny, odmiennie niż Sąd pierwszej instancji przyjął, że powódka

udając się na wycieczkę zagraniczną w okresie zwolnienia lekarskiego naruszyła

podstawowe obowiązki pracownicze. Czyn ten, stanowiący „nadużycie korzystania

ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego”, wobec zmiany treści art. 52 § 1 pkt 1

KP, de lege lata nie jest jednak normatywnie kwalifikowany jako ciężkie naruszenie

podstawowych obowiązków pracowniczych, będzie zatem uzasadniony jedynie wówczas, gdy pracownikowi można postawić obok zarzutu naganności zachowania w

płaszczyźnie przedmiotowej (bezprawności) także zarzut wadliwości podmiotowej

(winy) i to w odpowiednio wysokim stopniu natężenia – „ciężkiej” winy rozumianej

jako wina umyślna lub rażące niedbalstwo. Halinie W. nie można przypisać winy w

postaci co najmniej rażącego niedbalstwa. Zasięgnęła bowiem opinii lekarza i uzyskała jego zgodę na wyjazd. Pomimo zatem błędnego uzasadnienia wyrok zaskarżony

apelacją odpowiada prawu.

Pozwana Spółdzielnia zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego, a to: art. 193 § 1 pkt 1 Prawa spółdzielczego

oraz § 43 pkt 12 regulaminu pracy „przez przyjęcie, iż powódce nie można przypisać

winy jako pracownikowi pozwanej, że powódka nie dopuściła się rażącego niedbalstwa udając się na wycieczkę zagraniczną w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego,

nadużywając i naruszając przepis art. 18 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

(Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 140 z późn. zm.)”, wniosła o zmianę zaskarżonego wyro-

ku i oddalenie powództwa lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej

instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocniczka strony pozwanej podjęła polemikę z oceną dowodów dokonaną przez Sąd,

przedstawiając własne stanowisko w tej materii. „Zdaniem pozwanej już sam fakt

udania się na wycieczkę w czasie trwania zwolnienia lekarskiego i nie powiadomienie

o tym pozwanej, dyskwalifikuje powódkę jako pracownika i to pracownika na stanowisku kierowniczym (...). Dwudziestopięcioletni staż pracy powódki, wysoki stopień

świadomości w żaden sposób nie pozwala na zakwalifikowanie jej postępku jako lekkomyślności lub też zwykłego niedbalstwa”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Strona skarżąca nie wskazała jako podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów

postępowania. W tym stanie rzeczy ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uważać za niewadliwe. Jest

nimi związany także Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu kasacji.

Zgodnie z art. 193 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.), wykluczenie

członka ze spółdzielni może nastąpić z przyczyn uzasadniających według przepisów

prawa pracy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Jako podstawę wykluczenia powódki ze Spółdzielni strona pozwana wskazała art. 52

§ 1 pkt 1 KP. Według tego przepisu rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

uzasadnia ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Sąd ustalił, że powódka wykorzystując zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego

celem naruszyła wprawdzie podstawowe obowiązki pracownicze, ale stopień jej winy

nie usprawiedliwia kwalifikacji tego naruszenia jako „ciężkiego”. W kontekście tego

ustalenia, niezakwestionowanego skutecznie przez stronę skarżącą wobec braku

podstawy procesowej skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 193 § 1 pkt 1 Prawa

spółdzielczego nie jest usprawiedliwiony. W istocie, zmianie art. 52 § 1 pkt 1 KP

wprowadzonej ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz

o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), polegającej na skreśleniu

przykładowo wyliczonych przypadków ciężkich naruszeń podstawowych obowiązków

pracowniczych, należy przypisać takie znaczenie, iż w każdej konkretnej sprawie

konieczne jest badanie zarówno aspektu przedmiotowego jak i podmiotowego zawi-

nienia uchybienia obowiązkom pracowniczym. W zmienionym stanie prawnym, na co

trafnie zwrócił uwagę Sąd drugiej instancji, stwierdzenie naruszenia art. 18 ustawy z

dnia 17 grudnia 1974 r., a nawet wyciągnięcie względem pracownika wynikających z

tego przepisu konsekwencji w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego,

samo przez się nie stanowi o ciężkim naruszeniu obowiązku wykorzystywania zwolnienia lekarskiego zgodnie z jego celem.

Przepisy wiążą z naruszeniem obowiązków pracowniczych rozmaite skutki

prawne, także w sferze stosunku pracy, różnicując je nie tylko według rodzaju obowiązku (podstawowy – jakikolwiek), któremu pracownik uchybił, ale niekiedy również

wedle stopnia zawinienia (umyślność – nieumyślność). Tak dzieje się np. w zakresie

odpowiedzialności materialnej (art. art. 114, 118 i 122 KP) i tak jest w odniesieniu do

przyczyn rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia. Skoro bowiem wśród

przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy

pracownika tylko w odniesieniu do naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wymaga się „winy ciężkiej”, to nie można temu sformułowaniu odmawiać

szczególnego znaczenia prawnego.

Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w § 43 pkt 2 regulaminu pracy obowiązującego u strony pozwanej „nadużycie w zakresie korzystania ze świadczeń z

ubezpieczenia społecznego” zostało zakwalifikowane jako „szczególnie rażące naruszenie ustalonego porządku i dyscypliny pracy”. Postanowienia regulaminu pracy nie

mogą być mniej korzystne dla pracowników od przepisów Kodeksu pracy (art. 9 § 2

KP). Proponowane przez skarżącą rozumienie § 43 pkt 12, inne niż art. 52 § 1 pkt 1

KP, prowadziłoby do rozszerzenia dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę

bez wypowiedzenia o wszystkie przypadki bezprawnych zachowań pracownika polegających na naruszeniu podstawowych obowiązków pracowniczych, w oderwaniu od

stopnia ich zawinienia.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,

orzekł jak w sentencji.