Legislator Case Law & Legislation
I PKN 295/99 AI generated

Long litigation duration alone does not justify impossibility of reinstating an employee under Polish Labor Code.

Case Number I PKN 295/99
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court partially allowed the cassation appeal, quashing the lower court's decision on reinstatement costs while dismissing the main claim. The court found the second-instance judge failed to provide concrete evidence for the workers' alleged abuse of rights, preventing a substantive review of the damages award. Furthermore, the court ruled that the four-year procedural delay itself does not constitute an objective impossibility or futility for reinstating the employees to their previous positions.

Legislator headnote

AI generated

art. 45 § 2 Kodeksu pracy; art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych; Long duration of proceedings does not independently justify impossibility of reinstatement; specific evidence of abuse of rights is required to deny reinstatement claims for union functionaries.

Keywords

AI generated
labor code reinstatement procedural delay justification union functionaries protection abuse of rights claim objective impossibility standard

Cited Legislation

AI generated
art. 45 § 2 Kodeksu pracy
niemożliwości lub niecelowości przywrócenia pracownika do pracy (art. 45 § 2
art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych
którzy korzystali ze wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy z uwagi na pełnione funkcje w zakładowej strukturze związkowej „Solidarności 80” (art. 32 ustawy z
art. 41 § 1 Kodeksu pracy
niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy z reguły nie jest dopuszczalne, z wyjątkiem przypadków ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 41 1
art. 4771 Kodeksu postępowania cywilnego
386 § 1 KPC w związku z art. 4771 KPC zmienił wyrok Sądu Rejonowego i stosownie
art. 8 Kodeksu pracy
zachowania powodów nakazywały uwzględnić regułę zawartą w art. 8 KP, która modyfikuje wzmożoną ochronę trwałości stosunku pracy z uwagi na funkcje związkowe
art. 328 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego
Uznając kasacyjny zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC, którego uchybienie
art. 393 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
na podstawie art. 39313 KPC.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Wyrok z dnia 15 października 1999 r.

I PKN 295/99

Długotrwałość postępowania sądowego samodzielnie nie uzasadnia

niemożliwości lub niecelowości przywrócenia pracownika do pracy (art. 45 § 2

KP).

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef

Iwulski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 października 1999 r. sprawy z powództwa Mirosławy J. i Jana M. przeciwko Politechnice W. w W. o przywrócenie do

pracy, na skutek kasacji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 1998 r. [...]

1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok w punkcie I i w tym zakresie przekazał

sprawę Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego,

2. o d r z u c i ł kasację w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 grudnia 1998 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego-Sądu

Pracy dla Wrocławia-Śródmieścia z dnia 7 lutego 1997 r., przywracający powodów

Mirosławę J. i Jana M. do pracy w pozwanej Politechnice W., w jego pkt 1 w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 3485,50 zł i na rzecz

powoda kwotę 3687 zł oraz oddalił dalej idące powództwa, a także uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 2 kwietnia 1997 r. o wykładni jego wyroku z dnia 7

lutego 1997 r. przywracającego powodów do pracy. W sprawie tej ustalono, że powódka pracowała u strony pozwanej na różnych stanowiskach pracy, ostatnio na

stanowisku specjalisty ds. ppoż. w Inspektoracie BHP, Ochrony Przeciwpożarowej i

Radiologicznej. Natomiast powód ostatnio był zatrudniony na stanowisku kierownika

działu bhp. Zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1992 r. w sprawie

służb bhp strona pozwana musiała zreorganizować te służby, tworząc z nich odrębne

struktury organizacyjne. W dniu 17 marca 1994 r. Rektor Politechniki W. wydał stosowne zarządzenie wewnętrzne [...], na mocy którego zlikwidowano Inspektorat

BHP, Ochrony Przeciwpożarowej i Radiologicznej oraz utworzono wyodrębnioną w

administracji centralnej uczelni komórkę organizacyjną o nazwie Centralna Służba

BHP, podległą bezpośrednio dyrektorowi administracyjnemu, która stanowi integralną część Służby BHP w Politechnice W. Centralną Służbą BHP kieruje główny specjalista ds bhp. Na mocy tego zarządzenia utworzono jednoosobowe stanowisko inżynieryjno-techniczne ds. ochrony przeciwpożarowej, podległe bezpośrednio dyrektorowi administracyjnemu. Zarządzeniem rektora [...] utworzono stanowisko pełnomocnika rektora ds. ochrony radiologicznej. W związku z przeprowadzoną reorganizacją, w tym likwidacją Inspektoratu, wszyscy jego pracownicy otrzymali wypowiedzenia zmieniające warunki pracy i płacy. Nowych warunków zatrudnienia nie przyjęli

tylko powodowie, którzy otrzymali wypowiedzenia zmieniające w dniu 9 maja 1994 r.

i zgodnie z ich treścią od 1 września 1994 r. mieli pełnić funkcje specjalistów ds.

administracji. Na te stanowiska, które zostały specjalnie dla nich utworzone, powodowie zostali skierowani już w okresie biegnących wypowiedzeń warunków pracy i

płacy. Odmowa przyjęcia zmienionych warunków zatrudnienia spowodowała rozwiązanie z powodami stosunków pracy z dniem 31 sierpnia 1994 r. Po zwolnieniu

powodów stanowiska ds. administracji nie istnieją dalej w strukturze pozwanej.

Na tle takich ustaleń Sąd Rejonowy, po powtórnym rozpoznaniu sprawy,

przywrócił powodów do pracy u strony pozwanej, uznając, że w przypadku powodów,

którzy korzystali ze wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy z uwagi na pełnione funkcje w zakładowej strukturze związkowej „Solidarności 80” (art. 32 ustawy z

dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), nie

wystąpił brak możliwości ich zatrudniania na dotychczasowych stanowiskach pracy,

przez co pozwana nie mogła zastosować wobec nich wypowiedzeń zmieniających w

trybie art. 6 i 10 ust. 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). W ocenie tego Sądu

wprowadzone zmiany reorganizacyjne nie uniemożliwiały zatrudnienia powodów na

stanowiskach równorzędnych lub bardzo zbliżonych w nowo powołanych strukturach

organizacyjnych, skoro w ochronie przeciwpożarowej w miejsce powódki zatrudniono

dwóch oficerów straży pożarnej, a powodowi nie zaproponowano stanowiska specjalisty ds. ochrony radiologicznej. Dlatego Sąd Rejonowy uznał, że wypowiedzenie powodom warunków pracy nie zostało dokonane zgodnie z przepisami prawa, a w konsekwencji uwzględnił ich roszczenia z uwagi na objęcie ich stosunków pracy szczególną ochroną z powodu pełnienia funkcji związkowych. Oceny takiej nie mógł zmienić trudny charakter powodów, czy ich konfliktowość w stosunkach z innymi pracownikami.

Sąd drugiej instancji, po uzupełnieniu postępowania dowodowego, uznał, że

instytucja wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy z uwagi na pełnione funkcje

związkowe nie może chronić powodów, którzy nie wykonywali swoich podstawowych

obowiązków pracowniczych i odmawiali wykonywania poleceń kierownika Inspektoratu, swoim zachowaniem doprowadzali do powstawania sporów służbowych i kompetencyjnych prowadzących do paraliżowania funkcjonowania Inspektoratu. Takie

zachowania powodów nakazywały uwzględnić regułę zawartą w art. 8 KP, która modyfikuje wzmożoną ochronę trwałości stosunku pracy z uwagi na funkcje związkowe

pełnione przez powodów, którzy naruszali swoje podstawowe obowiązki pracownicze. W tak ustalonych okolicznościach sprawy Sąd drugiej instancji na podstawie art.

386 § 1 KPC w związku z art. 4771 KPC zmienił wyrok Sądu Rejonowego i stosownie

do treści art. 45 § 2 i 471 KP zasądził na rzecz powodów odszkodowania w wysokości 3 miesięcznego wynagrodzenia „z uwagi na fakt, iż od daty rozwiązania z nimi

umów o pracę upłynął okres ponad 4 lat.”

Wyrok Sądu drugiej instancji zaskarżyli obydwoje powodowie. W kasacji powódki podniesiono zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa materialnego:

1. art. 45 § 1 KP przez zaniechanie ustalenia, czy wypowiedzenie jej umowy o pracę

było uzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, 2. art. 45 §

2 i 3 KP w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodowych przez odmowę udzielenia przysługującej powódce wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy, 3. art. 8

KP przez arbitralne przyjęcie, że zachowanie się powódki stanowiło nadużycie

prawa, przez co nie powinna ona korzystać z ochrony wynikającej z art. 32 ustawy o

związkach zawodowych, 4. art. 10 i 113 KP wskutek błędnego przyjęcia, że zaproponowanie jej nieodpowiednich warunków zatrudnienia nie stanowiło szykany za jej

działalność związkową, co naruszało przepisy art. 2,7,8,10,12,24,38,45,94,95,100,

108-113, 218, 225 i 281 KP, 5. art. 42 § 1 i 2 KP przez zaniechanie stosowania tego

przepisu i niezbadanie dopełnienia przez pozwaną wymagań zawartych w art. 38 KP,

art. 32 ustawy o związkach zawodowych oraz art. 1,4 i 10 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami umów o pracę. W kasacji tej zarzucono również naruszenie art. 227, 232, 233 § 1, 236 i 328 § 2 KPC – przez zaniechanie

rozważenia lub dowolną ocenę zebranego materiału w sprawie, co potwierdziło niedostateczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku.

W kasacji powoda Jana M. podniesiono następujące zarzuty: naruszenie

przepisów postępowania - art. 227, 233 § 1 i 328 § 2 KPC - przez czynienie ustaleń

faktycznych w sposób dowolny i niepoparty żadnymi dowodami, jakoby powód naruszał swoje podstawowe obowiązki pracownicze, a nadto naruszenie art. 8 KP wskutek jego niewłaściwego zastosowania. W uzupełnieniu kasacji, które wpłynęło po

upływie miesięcznego terminu do jej wniesienia, powoływano zarzuty naruszenia art.

45 § 1 i 3 KP w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodowych.

W zbliżonych treściowo uzasadnieniach obu kasacji argumentowano, że Sąd

drugiej instancji bez wskazania jakichkolwiek dowodów przyjął, że powodowie naruszali swoje podstawowe obowiązki pracownicze, przez co nie mogli korzystać z pełnej ochrony prawnej przysługującej im na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych, który wyłącza dopuszczalność orzekania na podstawie art. 45 § 2 KP .

Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 45 § 1 KP, albowiem Sądy meriti

przyjęły, że wypowiedzenie powodom warunków pracy było nieuzasadnione w rozumieniu art. 6 i 10 ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.), oraz było dokonane bez ustawowo

wymaganej zgody zakładowej organizacji związkowej, w której powodowie pełnili

funkcje przewodniczącego i jego zastępcy (art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991

r. o związkach zawodowych - Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Znalazło to wyraz w

orzeczeniach obu tych Sądów, które uznały dokonane wypowiedzenia zmieniające

za nieuzasadnione, skoro Sąd Rejonowy przywrócił powodów do pracy, a Sąd drugiej instancji zasądził na ich rzecz alternatywne roszczenia odszkodowawcze, w

miejsce przywrócenia do pracy.

Sąd drugiej instancji jako podstawę wyroku reformatoryjnego nie w pełni trafnie wskazał art. 386 § 1 w związku z art. 4771 KPC, a w szczególności art. 45 § 2 i

471 KP. Jednak wcześniej, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, uznał, że do powodów należało zastosować dyspozycje art. 8 KP, albowiem naruszali oni swoje podstawowe obowiązki pracownicze, przez co nie powinni

korzystać z ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 2 ustawy o z.z. Dlatego zgodzić należy się ze skarżącymi, że przepis art. 45 § 2 KP istotnie nie może być stosowany do

pracowników podlegających szczególnej ochronie przed rozwiązaniem stosunków

pracy, ponieważ zakaz jego stosowania wyraźnie wynika z art. 45 § 3 KP. Jednakże

w utrwalonej już judykaturze przyjmuje się, że zarzut nadużycia prawa do wzmożonej

ochrony trwałości stosunku pracy przez pracowników pełniących chronione funkcje

związkowe (art. 8 KP w opozycji do art. 32 ust. 2 ustawy o z.z.) może uzasadniać

uwzględnienie - na podstawie art. 4771 KPC - alternatywnego roszczenia odszkodowawczego w miejsce żądania przywrócenia do pracy (por. liczne orzeczenia Sądu

Najwyższego wskazane w notce, OSNAPiUS 1996 nr 16, poz. 476). Szczególna

ochrona stosunku pracy działaczy związkowych broni ich przed stosowaniem sankcji

prawa pracy z powodu pełnienia funkcji związkowych, ale równocześnie nie powinna

stwarzać parawanu ochronnego dla tych działaczy związkowych, którzy naruszają

swoje podstawowe powinności pracownicze. Jednakże zarzut nadużycia prawa (art.

8 KP) w odniesieniu do szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy przysługującej

pracownikom ze względu na pełnione funkcje związkowe (art. 32 ust. 2 ustawy o z.z.)

może stanowić podstawę do uwzględnienia alternatywnego roszczenia odszkodowawczego (art. 4771 KPC), w miejsce żądania przywrócenia do pracy, wyłącznie w

razie udowodnienia, że podłożem wypowiedzenia zmieniającego lub rozwiązania

stosunku pracy było niewykonywanie lub ignorowanie przez nich podstawowych

obowiązków pracowniczych. W przypadku powodów wymagało to uzasadnionego i

przekonującego wykazania, że z uwagi na naruszanie przez nich podstawowych powinności pracowniczych - nie zasługiwali na ochronę wynikającą z art. 32 ust. 2

ustawy o z.z.

W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji uznał wprawdzie, że powodowie odmawiali wykonywania poleceń przełożonych, doprowadzali do konfliktów służbowych i kompetencyjnych oraz angażowali instytucje publiczne do paraliżowania

funkcjonowania pozwanego pracodawcy, tyle że nie wskazał na jakiekolwiek konkretne dowody, które pozwalałyby w postępowaniu kasacyjnym sprawdzić trafność

tych ustaleń faktycznych, a to w konsekwencji przekreśliło możliwość merytorycznej

kontroli zaskarżonego orzeczenia co do prawidłowości zasądzenia na rzecz powodów odszkodowania w miejsce przywrócenia ich do pracy przez Sąd pierwszej instancji.

Dla porządku należało także podkreślić, że sama w sobie długotrwałość prowadzonego w sprawie postępowania sądowego (ponad 4 lata) nie stanowi o niemożliwości lub niecelowości przywrócenia pracownika do pracy na poprzednich warunkach, gdyż taka ocena jest uwarunkowana obiektywnym ustaleniem niemożliwości

lub niecelowości reaktywowania stosunku pracy. W odniesieniu do pracowników

podlegających wzmożonej ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy - uznanie

niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy z reguły nie jest dopuszczalne, z wyjątkiem przypadków ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 41 1

w związku z art. 45 § 3 in fine KP), lub w razie uwzględnienia zarzutu nadużycia

prawa przez pracownika (art. 8 KP w opozycji do art. 32 ust. 2 ustawy o z.z.).

Uznając kasacyjny zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC, którego uchybienie

mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd Najwyższy wyrokował kasatoryjnie

na podstawie art. 39313 KPC.