Employer's failure to state dismissal grounds violates Art. 30 § 4 KP, making dismissal void under Art. 45 § 1 KP.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the employer's cassation appeal, upholding the lower court's finding that the employer's dismissal was void. The employer failed to state a valid reason for termination as required by law, and the court rejected the argument that ongoing labor disputes prevented reinstatement. Consequently, the employee's claim for return to work was granted because the dismissal lacked legal basis.
Legislator headnote
AI generatedArt. 30 § 4 Kodeksu pracy; Art. 45 § 1 Kodeksu pracy: The employer is obligated to state a valid reason for dismissal; failure to do so renders the dismissal void, and labor disputes do not preclude reinstatement.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 19 maja 1997 r.
I PKN 173/97
1. Pracodawca ma w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę
obowiązek wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie (art. 30 § 4 KP).
Niewykonanie tego obowiązku jest naruszeniem przepisów o wypowiadaniu
umów o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 KP.
2. Konflikt między pracodawcą a pracownikiem w związku z procesem
sądowym nie przesądza o niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy
(art. 45 § 2 KP).
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie
SN: Janusz Łętowski, Walerian Sanetra.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 1997 r. sprawy z powództwa
Jana K. przeciwko Gospodarstwu Rolnemu "C." Spółka z o.o. w C. o przywrócenie do
pracy, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 13 lutego 1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Jan K. domagał się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę.
Pozwane Gospodarstwo Rolne "C." sp. z o.o. w C. wniosło o oddalenie powództwa.
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Brodnicy wyrokiem z 29 listopada 1996 r. uznał za
bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę dokonane w dniu 23 sierpnia 1996 r.
przez dyrektora Gospodarstwa Rolnego "C." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
w C. doręczone Janowi K. 27 sierpnia 1996 r. Sąd ten ustalił, że powód był członkiem
zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "C." w C. Był zastępcą dyrektora, zaś
Zbigniew F. był dyrektorem spółki. Spółka ta zawarła umowę dzierżawy nieruchomości
rolnych z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa. Dzierżawca - Spółka "C."
zobowiązała się zatrudnić co najmniej 37 pracowników spośród zatrudnionych w
Gospodarstwie Rolnym Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wykaz
pracowników przejętych stanowił załącznik do umowy dzierżawy. W wykazie tym ujęty
był też powód, zatrudniony ostatnio na stanowisku specjalisty do spraw mechanizacji magazyniera. Takie czynności wykonywał też w pozwanej spółce, a nadto zajmował się
sprawami bhp. Z poglądem powoda w przedmiocie sposobu napraw sprzętu nie
zgadzał się niekiedy dyrektor spółki Zbigniew F. Przed kampanią żniwną cały sprzęt był
sprawny, ale w trakcie żniw miały miejsce awarie. Powód wydawał czasem klucze od
magazynu traktorzystom, którzy sami pobierali nawóz. Mimo tego nie stwierdzono w
magazynie niedoboru, ani nadmiernego zużycia nawozów. Zdarzało się, że powód
przychodził do pracy później niż powinien. Powód dokonał poprawek na liście
obecności: w miejsce zapisu "urlop wypoczynkowy" wpisał "wolna sobota" i poprawił
zapis o nie usprawiedliwionej nieobecności.
Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zarówno członkiem zarządu spółki, jak i jej
pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nie określony. Dyrektor spółki mógł wypowiedzieć powodowi umowę o pracę. Powinien był jednak wskazać
przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie, czego nie uczynił. Sąd Rejonowy uznał, że
pracodawca naruszył przepis art. 30 § 4 KP oraz art. 45 KP bowiem wypowiedział
umowę o pracę bezzasadnie.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń w Toruniu wyrokiem z 13 lutego 1997
r. oddalił apelację pozwanego od omówionego wyroku. Zdaniem tego Sądu niedopełnienie przez pozwanego ustawowego obowiązku z art. 30 § 4 KP (w brzmieniu
obowiązującym od 2 czerwca 1996 r.), czyli wskazania w oświadczeniu woli z 23
sierpnia 1996 r. o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem przyczyny uzasadniającej to wypowiedzenie, było wystarczającą przesłanką do uwzględnienia dochodzonego roszczenia - wybranego przez pracownika w ramach art. 45 KP. Sąd II
instancji uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował art. 231 KP przyjmując, iż
powód został przejęty przez pozwanego, a także poczynił niewadliwe ustalenia i wysnuł
z nich prawidłowe wnioski, nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów z art.
233 § 1 KPC.
Strona pozwana wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego, zarzucając
naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Zdaniem wnoszącego
kasację Sąd naruszył art. 30 § 4 KP "wskutek przyjęcia, że pozwany zobowiązany był
do podania w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę przyczynę uzasadniającą
wypowiedzenie pod rygorem nieważności wypowiedzenia umowy o pracę", a także art.
45 § 1 i 2 "przez uznanie, że naruszenie przez powoda dyscypliny pracy, przepisów o
odpowiedzialności materialnej pracowników oraz samowolne przerabianie dokumentów
nie są okolicznościami dającymi podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę".
Zdaniem wnoszącego kasację określenie z art. 30 § 4 KP "powinna być wskazana
przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie" nie może być "interpretowane jednoznacznie
jako obligatoryjny obowiązek podania w wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyny tego
wypowiedzenia". W okresie wypowiedzenia umowy o pracę powodowi nie było znane
stanowisko orzecznictwa ani literatury fachowej. Wnoszący kasację ocenił
sformułowanie art. 30 § 4 KP jako niejednoznaczne. Pozwany podniósł, że zarzuty
stawiane powodowi dawały podstawę do wypowiedzenia umowy, a ponadto Sąd
Wojewódzki bezpodstawnie nie uwzględnił zarzutu apelacji o niezastosowaniu przez
Sąd I instancji art. 45 § 2 KP.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie jest uzasadniona.
Ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie
niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 110) rozszerzono treść oświadczenia pracodawcy
o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie określony, wprowadzając w art.
30 § 4 obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia. Sformułowanie "powinna być
wskazana przyczyna" należy rozumieć jako ustanowienie obowiązku, a nie tylko jako
zalecenie. Przed tą zmianą pracodawca obowiązany był podać przyczynę tylko
organizacji związkowej (art. 38 KP). Rozumienie art. 30 § 4 KP jako zalecenia
podważałoby sens nowelizacji, skoro i przed nią nie było przeszkód prawnych dla
wskazania przyczyny. Zwrot "powinien" adresowany do pracodawcy w innych przepisach był już poprzednio rozumiany jako ustanowienie obowiązku. I tak, w uchwale z
dnia 17 września 1976 r., I PZP 48/75 (OSNCP 1977 z. 4 poz. 65) wyrażono pogląd, że
w art. 53 § 5 KP ("Pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić
pracownika") ustanowiono obowiązek pracodawcy nawiązania z byłym pracownikiem
stosunku pracy. Podkreślić należy, że w art. 53 § 5 KP użyto zwrotu "powinien w miarę
możliwości", co bardziej mogło uzasadniać inne jego rozumienie.
W uchwale z dnia 22 lutego 1994 r., I PZP 2/94 (OSNAPiUS 1994 nr 1 poz. 5)
Sąd Najwyższy podobnie zinterpretował zwrot "powinien" z art. 12 ustawy z dnia 28
grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków
pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z
1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).
Sformułowanie z art. 30 § 4 KP "powinna być wskazana przyczyna" nie może
być zatem inaczej rozumiane, jak "pracodawca ma obowiązek wskazać przyczynę".
Niewykonanie tego obowiązku skutkuje uznanie wypowiedzenia za naruszające przepisy o wypowiadaniu umów o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 KP. Przepisy te zostały
prawidłowo zinterpretowane w zaskarżonym wyroku. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 45 § 2 KP przez jego niezastosowanie. Słusznie przyjął Sąd Wojewódzki, że
w rozpoznawanej sprawie powinno być uwzględnione roszczenie wybrane przez
pracownika. Pracodawca nie wykazał, aby uwzględnienie żądania było niemożliwe lub
niecelowe. Konflikt między stronami nie może o tym przesądzać, jest to sytuacja
typowa, jeżeli dochodzi do procesu między pracownikiem a pracodawcą. Istnienie
konfliktu nie może być dostateczną przesłanką do orzeczenia o odszkodowaniu na
podstawie art. 45 § 2 KP zamiast o bezskuteczności wypowiedzenia. Słusznie też uznał
Sąd Wojewódzki, że stwierdzenie naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę
czyni zbędnym rozważania na temat istnienia przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie,
czyli drugiej przesłanki z art. 45 § 1 KP. Stanowisko takie nie może być uznane za
naruszające art. 45 § 1 KP.
Kasacja podlegała zatem oddaleniu, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw
(art. 39312 KPC).