Court dismissed appeal; appointment to enforcement role does not create employment relationship under Labor Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a bailiff against the State Treasury regarding the existence of an employment relationship. The plaintiff argued that his dismissal was illegal, but the court found the initial employment was based on a labor contract from 1980, not an appointment. The court ruled that being appointed to perform enforcement functions does not transform the legal basis of the employment relationship into one based on appointment.
Legislator headnote
AI generatedUstawa o pracownikach urzędów państwowych; Kodeks pracy: powołanie do pełnienia funkcji organu egzekucyjnego nie powoduje nawiązania stosunku pracy na podstawie mianowania.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 19 maja 1997 r.
I PKN 153/97
Powołanie do pełnienia funkcji organu egzekucyjnego nie powoduje nawiązania z komornikiem stosunku pracy na podstawie mianowania bądź powołania w rozumieniu Kodeksu pracy.
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie
SN: Janusz Łętowski, Walerian Sanetra.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 1997 r. sprawy z powództwa
Marka D. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Wojewódzkiego w K. o ustalenie istnienia stosunku pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 28 stycznia 1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Marek D. pozywając Skarb Państwa - Prezesa Sądu Wojewódzkiego w K.
domagał się ustalenia istnienia stosunku pracy. Twierdził, że pozwany wypowiadając
mu (jako komornikowi) umowę o pracę dokonał czynności prawnej nie przewidzianej
obowiązującymi przepisami i czynność ta nie mogła wywrzeć żadnych skutków
prawnych w zakresie stosunku pracy. Wniósł o umożliwienie mu świadczenia pracy na
stanowisku komornika.
Strona pozwana nie uznała powództwa.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Krakowie wyrokiem z
26 czerwca 1996 r. oddalił powództwo. Sąd ten ustalił, że powód zatrudniony był
początkowo (od 20 maja 1980 r.) na stanowisku referenta p.o. komornika Rewiru [...]
Sądu Rejonowego dla K.-Ś. W dniu12 stycznia 1982 r. po zdaniu przez niego egzaminu
komorniczego, Prezes Sądu Wojewódzkiego na podstawie § 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1960 r. o komornikach (Dz. U. Nr 13, poz. 66) i §
2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 1973 r. o uposażeniu
pracowników sądów powszechnych, sądów ubezpieczeń społecznych i państwowych
biur notarialnych (Dz. U. Nr 26, poz. 148) powołał go na stanowisko komornika tego
samego rewiru. Strona pozwana w piśmie z 26 lipca 1993 r. z powołaniem się na art. 34
ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych udzieliła powodowi upomnienia za
stwierdzone uchybienia w pracy. Natomiast w piśmie z 2 lutego 1995 r. na podstawie
art. 108 § 1 pkt 2 KP udzielona została powodowi nagana w związku ze sporządzeniem
przez niego protokołu czynności z 14 września 1994 r., w którym to protokole stwierdził
fakt niezgodny z prawdą. Powód stwierdził mianowicie, że tego dnia przeprowadził
rozmowę z dłużnikiem Januszem S. w jego miejscu zamieszkania i uzyskał na tej
podstawie informacje o jego sytuacji majątkowej, gdy tymczasem dłużnik zmarł 1
września 1994 r. W dniu 2 lutego 1995 r. strona pozwana zawiadomiła Ogólnopolski
Związek Zawodowy Komorników o zamiarze wypowiedzenia powodowi umowy o pracę.
Organizacja związkowa wyraziła sprzeciw w piśmie z 6 lutego 1995 r. Strona pozwana 9
lutego 1995 r. wypowiedziała powodowi umowę o pracę, a następnie - 20 lutego 1995 r.
- oświadczenie to anulowała powołując się na art. 38 § 3 KP. Po wyczerpaniu trybu
konsultacji z organizacją związkową strona pozwana ponownie wypowiedziała
powodowi umowę o pracę 31 marca 1995 r.
Sąd Rejonowy w Myślenicach wyrokiem z 11 października 1995 r. uznał oskarżonego Marka D. winnym tego, że dnia 14 września 1994 r. w K., jako komornik Sądu
Rejonowego dla K.-Ś. Rewiru [...], poświadczył nieprawdę w protokole czynności
komorniczych odnośnie do stanu majątkowego i sytuacji życiowej Janusza S. w ten
sposób, że powołał się na oświadczenie co do tych okoliczności złożone przez dłużnika,
podczas gdy w dniu 1 września 1994 r. dłużnik zmarł i w dniu spisywania protokołu już
nie żył - tj. czynu przestępnego określonego w art. 266 § 1 KK. Skazał go na karę 8
miesięcy pozbawienia wolności z zawieszeniem na 2 lata oraz karę grzywny. Wyrok ten
został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 19 grudnia
1995 r.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozważywszy stan
prawny odnoszący się do stosunku pracy komorników ustalił, że powód zatrudniony był
na podstawie umowy o pracę i stosunek ten nie przekształcił się na stosunek z
mianowania. Przepis art. 13 ustawy o pracownikach urzędów państwowych nie miał
więc do powoda zastosowania. Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadnione roszczenie o
ustalenie istnienia stosunku pracy i umożliwienie świadczenia pracy, jak i o przywrócenie do pracy.
Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 28 stycznia 1997 r. oddalił rewizję powoda od omówionego wyroku. Sąd ten podzielił stanowisko Sądu I instancji co do tego,
że powód zatrudniony był na podstawie umowy o pracę. Po wejściu w życie ustawy o
pracownikach urzędów państwowych, tj. po 1 stycznia 1983 r., powód nie został
mianowany, a zatem w chwili dokonania wypowiedzenia nie był mianowanym urzędnikiem państwowym, lecz zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Dokonane wypowiedzenie nastąpiło z zachowaniem przepisów Kodeksu pracy i było uzasadnione, co
potwierdził później skazujący wyrok.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego powód wniósł kasację. Zarzucił naruszenie prawa
materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 22 i następnych KP oraz
45 KP, jak i niezastosowanie do powoda ustawy z dnia 16 września 1982 r. o
pracownikach urzędów państwowych, a także naruszenie przepisów postępowania, w
szczególności art. 11 KPC, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i polegało
na pominięciu postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem pracy w
kwestii okoliczności, w jakich nastąpiło ustalenie stanu majątkowego dłużnika oraz czy
powyższe ustalenie było prawdziwe. W konkluzji kasacji powód wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego
w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu
w Krakowie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie jest uzasadniona.
Wbrew twierdzeniom kasacji Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że podstawą
zatrudnienia powoda była umowa o pracę. Rozumowanie Sądu Apelacyjnego na tle
analizy zmieniających się przepisów prawnych dotyczących komorników jest całkowicie
poprawne i przekonująco uargumentowane. Stosunek pracy łączący powoda z Sądem
nawiązany został przez zawarcie umowy o pracę z 20 maja 1980 r. Stosunek ten nie
przekształcił się w stosunek pracy z mianowania. Powód nie otrzymał nigdy aktu
(decyzji) o mianowaniu. Sformułowanie o powołaniu na stanowisko komornika zawarte
w piśmie Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z 12 stycznia 1982 r.
adresowanym do powoda zostało prawidłowo zinterpretowane w zaskarżonym orzeczeniu. Nie odnosi się ono do podstawy stosunku pracy, lecz do powierzenia powodowi
funkcji organu egzekucyjnego. Trafnie podkreślił Sąd Apelacyjny, że sformułowanie to
ma związek z treścią § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 grudnia 1960 r.
o komornikach (Dz. U. z 1961 r. Nr 13, poz. 66 ze zm.), w którym mowa jest o
komorniku jako pracowniku państwowym powołanym do pełnienia czynności
egzekucyjnych. Komornik jest organem egzekucyjnym w rozumieniu księgi drugiej
Kodeksu postępowania cywilnego i powołanie do pełnienia funkcji organu nie jest
równoznaczne z nawiązaniem stosunku pracy na podstawie powołania.
Wbrew twierdzeniom kasacji Sąd Apelacyjny zastosował do powoda ustawę z
dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214
ze zm.). Prawidłowo ustalił natomiast, że powód nie był urzędnikiem państwowym
mianowanym. Żaden z przepisów ustawy nie daje podstawy do przyjęcia, że
mianowanie urzędnika państwowego może nastąpić z mocy prawa (na skutek przekształcenia stosunku nawiązanego na innej podstawie). Ustawodawstwo polskie znało
przypadek mianowania z mocy prawa. Przepis art. 10 ust. 2 pkt 7 Karty Nauczyciela zawierał taką konstrukcję odnoszącą się do nauczycieli. Natomiast w kasacji nie wskazano przepisu prawa, z którego treści można by wyprowadzić wniosek o tym, że stosunek pracy powoda nawiązał się na podstawie mianowania lub przekształcił w
stosunek pracy z mianowania. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 11 KPC.
Przepis ten został prawidłowo zastosowany w zaskarżonym orzeczeniu. Sąd przyjął
bowiem, że przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę (podana związkowi zawodowemu) potwierdzona została wydanym później wyrokiem skazującym. Zgodnie z treścią
art. 11 KPC ustalenia wyroku skazującego wydanego w postępowaniu karnym wiążą
sąd w postępowaniu cywilnym (a więc i w rozpoznawanej sprawie) co do popełnienia
przestępstwa.
Sąd nie mógł zatem przyjąć wbrew ustaleniom wyroku skazującego, że powód
nie poświadczył nieprawdy przez powołanie się na oświadczenie dłużnika, który w dacie
protokołu już nie żył. Wbrew twierdzeniom kasacji nie narusza art. 11 KPC nieprzeprowadzenie dowodu na okoliczność trafności oceny stanu majątkowego dłużnika i
prawidłowości odstąpienia od egzekucji.
Wobec powyższego kasację należało oddalić jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 KPC).