Supreme Court mandates court to verify employer informed teacher of termination grounds and offered inactive status option under Teacher's Charter.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal and remanded the case to the regional court for retrial. The plaintiff, a Russian language teacher, sued to reinstate her employment after her employer terminated her contract due to organizational changes. The lower court rejected her claim without verifying if the employer properly informed her of the termination grounds and offered her the option to transfer to an inactive status. The Supreme Court ruled that the court must ex officio determine whether the employer fulfilled its duty to inform the teacher and allow her to exercise her right to request inactive status before deciding on termination.
Legislator headnote
AI generatedArt. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela; The court must ex officio ascertain whether the employer informed the teacher of termination grounds and offered the option to transfer to inactive status before deciding on the termination.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 15 maja 1997 r.
I PKN 150/97
W postępowaniu sądowym dotyczącym zastosowania art. 20 ust. 1 ustawy
z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze zm. - w
brzmieniu obowiązującym do dnia 6 sierpnia 1996 r.), sąd powinien z urzędu dokonać ustaleń, czy pracodawca przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu stosunku
pracy poinformował nauczyciela o zaistnieniu przesłanek do tego rozwiązania i
czy w ten sposób umożliwił nauczycielowi złożenie wniosku o przeniesienie w
stan nieczynny.
Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN; Jadwiga SkibińskaAdamowicz, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 1997 r. sprawy z powództwa
Mirosławy S. przeciwko Zespołowi Szkół Zawodowych [..] w B. o przywrócenie do pracy,
na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Białymstoku z dnia 23 stycznia 1997 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania
Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Powódka - Mirosława S., zatrudniona na podstawie mianowania jako nauczycielka języka rosyjskiego od dnia 19 października 1980 r. w Zespole Szkół Zawodowych
[...] w B., otrzymała w dniu 3 czerwca 1996 r. pismo, którym pracodawca rozwiązał z nią
stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta
Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 1996 r. ze
względu na zmiany organizacyjne polegające na zmniejszeniu liczby godzin zajęć z
języka rosyjskiego, co uniemożliwiło dalsze zatrudnienie powódki na dotychczasowym
stanowisku.
Pozwem z dnia 10 czerwca 1996 r. przeciwko Zespołowi Szkół Zawodowych [...]
w B., powódka wniosła o przywrócenie do pracy. Następnie, niezależnie od wniesionego pozwu, pismem z dnia 13 czerwca 1996 r. powódka zwróciła się do pozwanego
z prośbą o przeniesienie jej w stan nieczynny z dniem 1 września 1996 r.
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białymstoku wyrokiem z dnia 31 października 1996
r. [...] oddalił powództwo. Rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy ustalił, że przyczyna
rozwiązania stosunku pracy z powódką miała charakter rzeczywisty, konkretny i prawdziwy oraz nie była przez powódkę kwestionowana. Powódka uważała wprawdzie, że
pracodawca mógł ją przenieść do pracy w bibliotece, czego nie uczynił, chociaż w tym
samym czasie zatrudnił w bibliotece pracownika z zewnątrz. Jednakże pozwany wyjaśnił, że powódka posiada wykształcenie w zakresie filologii rosyjskiej i nie miała kwalifikacji do wykonywania pracy w bibliotece. Kwalifikacje takie posiadała natomiast osoba,
którą zatrudniono. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy zwrócił także uwagę na to, że
pozwany proponował powódce pomoc w zatrudnieniu w innych szkołach w Białymstoku,
z czego jednak powódka nie chciała skorzystać.
Od powyższego wyroku powódka złożyła apelację, w której nie sprecyzowała
swoich zarzutów, ale podniosła, że pismem z dnia 13 czerwca 1996 r. zwróciła się do
powoda z wnioskiem o przeniesienie jej w stan nieczynny z dniem 1 września 1996 r.,
na co nie uzyskała odpowiedzi.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 23 stycznia 1997 r. [...] oddalił apelację. Rozpatrując apelację Sąd Wojewódzki przyjął, że powódka występuje z roszczeniem o przywrócenie do pracy, podkreślając równocześnie, że Sąd nie ma kompetencji do orzekania w kwestii wniosku
powódki o przeniesienie w stan nieczynny. Sąd Wojewódzki stwierdził, że Sąd Rejonowy prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy w sprawie.
Pismem z dnia 13 marca 1997 r. powódka wniosła kasację od wyroku Sądu
Wojewódzkiego w Białymstoku, zarzucając naruszenie prawa materialnego polegające
na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 4771 KPC przez ustalenie, że
przedmiotem pozwu jest roszczenie o przywrócenie do pracy, a nie roszczenie o przeniesienie w stan nieczynny na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.
- Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 6
sierpnia 1996 r.). Kasacja zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, bowiem
Sąd nie przeprowadził z urzędu postępowania dowodowego na okoliczność, czy pracodawca przed rozwiązaniem stosunku pracy poinformował powódkę o zaistnieniu przesłanek do rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, aby
w ten sposób umożliwić jej złożenie wniosku o przeniesienie w stan nieczynny oraz na
okoliczność, czy w dniu 13 czerwca 1996 r. strony wzajemnie uzgodniły przejście powódki w stan nieczynny, co powinno skutkować anulowanie wcześniejszej decyzji pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3,
poz. 19 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 sierpnia 1996 r.) stanowił, że w
wypadku, gdy z określonych w tym przepisie przyczyn powstanie sytuacja uniemożliwiająca dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć ?dyrektor szkoły
może rozwiązać z nauczycielem stosunek pracy lub na wniosek nauczyciela przenieść
w stan nieczynny@. Tym samym dyspozycja art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela
przesądzała o dwóch możliwych rozwiązaniach prawnych w zaistniałej sytuacji, które
polegać miały albo na rozwiązaniu stosunku pracy z nauczycielem, albo na
przeniesieniu nauczyciela w stan nieczynny. Należy zauważyć, że każde ze wskazanych rozwiązań prawnych wywołuje odmienne skutki prawne, przede wszystkim z
punktu widzenia sytuacji prawnej nauczyciela. Dlatego na szczególną uwagę zasługuje
okoliczność, że art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela równocześnie gwarantował nauczycielowi prawo do zgłoszenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, a tym samym w konkretnej sytuacji faktycznej - prawo wpływu na wybór jednego ze wskazanych
tym przepisem rozwiązań prawnych. Oznaczało to, że w celu umożliwienia realnego
korzystania przez nauczyciela z uprawnienia przyznanego mu w art. 20 ust. 1 Karty
Nauczyciela, w sytuacji w której spełnione zostały przesłanki zastosowania tego
przepisu, dyrektor szkoły powinien naprzód poinformować zainteresowanego o
zaistniałej sytuacji oraz o przysługującym mu prawie złożenia wniosku o przeniesienie w
stan nieczynny, a dopiero w wypadku braku stosownego wniosku, powinien podjąć
decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy. W konsekwencji, w postępowaniu sądowym
mającym na celu rozstrzygnięcie sporu dotyczącego trybu stosowania art. 20 ust. 1
Karty Nauczyciela, sąd rozpoznający sprawę powinien z urzędu dokonać ustaleń na
okoliczność, czy pracodawca przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy
poinformował nauczyciela o zaistnieniu przesłanek rozwiązania stosunku pracy na
podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela i czy w ten sposób umożliwił nauczycielowi
złożenie wniosku o przeniesienie w stan nieczynny.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny nie przeprowadził postępowania
dowodowego ani na okoliczność, czy pracodawca przed rozwiązaniem stosunku pracy
z powódką poinformował ją o zaistnieniu przesłanek uzasadniających zastosowanie art.
20 ust. 1 Karty Nauczyciela, aby w ten sposób umożliwić jej złożenie wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, ani też na okoliczność, czy w dniu 13 czerwca 1996 r. strony
uzgodniły przejście powódki w stan nieczynny, co skutkować powinno anulowanie
wcześniejszej decyzji pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy.
W tej sytuacji, Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną i na podstawie art.
393 § 1 KPC orzekł jak w sentencji.
Notka
Odmienny pogląd co do zasad rozwiązywania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym w
trybie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 sierpnia 1996 r. wynika z
uzasadnień uchwały z dnia 2 marca 1993 r., I PZP 6/93 (OSNCP 1993 z. 11 poz. 193) i uchwały z dnia
25 czerwca 1993 r., I PZP 25/93 (PiZS 1994 nr 1 s. 59).