Dismissed: Teacher director dismissed from post without termination of employment is entitled only to 3 months' functional allowance compensation.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a teacher director who was removed from his position due to alleged budgetary violations. The lower court ruled that the dismissal was ineffective and awarded compensation based on the Code of Labour Relations rather than the Education Act. The Supreme Court agreed, holding that since the employment relationship remained intact, compensation is limited to the functional allowance for up to three months.
Legislator headnote
AI generatedArt. 38 ust. 2 ustawy o systemie oświaty; Art. 50 § 3 i § 4 Kodeksu pracy: A teacher director removed from office without termination of employment is entitled to compensation covering only the functional allowance for a period not exceeding three months.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Wyrok z dnia 9 maja 1997 r.
I PKN 138/97
Nauczycielowi mianowanemu, odwołanemu z funkcji dyrektora szkoły z
naruszeniem art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
(jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), przysługuje wyłącznie
odszkodowanie, obejmujące dodatek funkcyjny za czas do upływu którego pełnienie funkcji miało trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Adam Józefowicz
(sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 1997 r. sprawy z powództwa
Józefa P. przeciwko Kuratorium Oświaty w K. o uznanie za bezskuteczne odwołania z
funkcji dyrektora i zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 22 listopada 1996 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Powód Józef P. wystąpił z powództwem przeciwko Kuratorium Oświaty w K.,
żądając uznania za bezskuteczne odwołania go z funkcji dyrektora Zespołu Szkół
Chemicznych w J. i przywrócenia go do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku,
a w razie utrzymania w mocy decyzji o odwołaniu z funkcji dyrektora zasądzenia tytułem
odszkodowania na jego rzecz kwoty 2600 zł zgodnie z art. 70 § 2 i art. 50 § 4 KP.
Pozwane Kuratorium Oświaty w K. wniosło o oddalenie powództwa.
Sąd Rejonowy w Jaśle wyrokiem z dnia 25 lipca 1996 r. [...] oddalił powództwo i
koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie zniósł. Sąd Rejonowy ustalił, że na
podstawie decyzji Kuratorium Oświaty z dnia 5 lipca 1994 r. powód był zatrudniony w
Zespole Szkół Chemicznych na stanowisku dyrektora na czas określony od 1 września
1994 r. do 31 sierpnia 1999 r. Decyzją z dnia 1 września 1995 r. Kurator Oświaty w K. w
związku z rażącym naruszeniem dyscypliny budżetowej i zasad gospodarowania przy
realizacji ciepłociągu, odwołał go z tej funkcji za trzymiesięcznym okresem
wypowiedzenia, tj. z dniem 31 grudnia 1995 r. Powyższą decyzję powód otrzymał we
wrześniu 1995 r. w czasie pobytu na zwolnieniu lekarskim do 29 września 1995 r., a
zatem Sąd przyjął, że bieg wypowiedzenia rozpoczął się z dniem 1 października 1995 r.
i upłynął w dniu 31 grudnia tego roku. Po upływie okresu wypowiedzenia powód nadal
pracuje w Zespole Szkół Chemicznych w J. w charakterze nauczyciela mianowanego.
Sąd Rejonowy uznał, że odwołanie z funkcji kierowniczej jest tylko odwołaniem z
funkcji i nie powoduje rozwiązania stosunku pracy. Powołując się na orzecznictwo Sądu
Najwyższego Sąd ten stwierdził, że w przypadku odwołania z funkcji dyrektora szkoły
nie można skutecznie domagać się uznania takiej decyzji za bezskuteczną, względnie
przywrócenia do pracy na poprzednie stanowisko. W razie niezgodnego z przepisami
prawa odwołania można domagać się tylko na podstawie art. 50 § 3 i 4 KP stosownego
odszkodowania, nie więcej niż za 3 miesiące. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi
na pytanie, czy odwołanie było uzasadnione i zachowano przepisy prawne. Zdaniem
Sądu Rejonowego żądanie pozwu nie zasługuje na uwzględnienie.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Jaśle, z dnia 8 maja 1996 r. [...] zostało umorzone postępowanie w stosunku do Józefa P. o popełnienie zarzucanych mu
przestępstw z powodu znikomego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu i
nieznacznego stopień winy Józefa P. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy uznał, ze zaistniał
uzasadniony przypadek odwołania powoda ze stanowiska ze względu na naruszenie
dyscypliny budżetowej i zasad gospodarowania środkami finansowymi przez powoda w
związku z prowadzeniem budowy ciepłociągu, co przejawiło się wydatkowaniem
środków finansowych poza księgowością szkoły, [...]. Uniemożliwiło to głównej księgowej Kuratorium Oświaty kontrolę, pomimo iż dyrektor P. dopuścił się szeregu nieprawidłowości przy realizacji inwestycji. Dlatego Sąd oddalił powództwo.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie po rozpoznaniu apelacji powoda od powyższego wyroku Sądu I instancji, wyrokiem z dnia 22
listopada 1996 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 813 zł z odsetkami, a w pozostałej części powództwo i
apelację powoda oddalił oraz zniósł koszty procesu za dwie instancje.
Sad Wojewódzki uznał, że apelacja jest częściowo uzasadniona. Odwołanie
powoda z funkcji dyrektora szkoły odbyło się z naruszeniem art. 38 ustawy z dnia 7
lipca 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425 ze zm.). Lakoniczne stwierdzenie w akcie odwołującym powoda z funkcji dyrektora, iż nastąpiło to z powodu
"rażącego naruszenia dyscypliny budżetowej i zasad gospodarowania środkami
finansowymi" nie może być uznane za przedstawienie powodowi negatywnej oceny w
rozumieniu art. 38 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Postępowanie przed sądem
karnym, a następnie przed sądem pracy w wyniku pozwu, nie może prowadzić do
negatywnej oceny. Wyniki procesu karnego mogły być podstawą do wydania dyrektorowi negatywnej oceny pracy przez Kuratorium Oświaty, a nie Sąd Pracy. Zdaniem
Sądu Wojewódzkiego pozwany pominął procedurę zobowiązującą go do wszczęcia
wewnętrznego postępowania dla oceny pracy powoda jako dyrektora szkoły. W
konsekwencji odwołanie powoda z funkcji dyrektora szkoły jest sprzeczne z art. 38
ustawy o systemie oświaty. Jednakże uznanie odwołania za bezskuteczne przy błędach
formalnych pozwanego, Sąd Wojewódzki uznał za niecelowe z braku wzajemnego
zaufania między stronami.
Odwołanie z funkcji z naruszeniem art. 38 ustawy o systemie oświaty - zdaniem
Sądu Wojewódzkiego - uzasadnia roszczenie powoda o odszkodowanie w wysokości
wynagrodzenia za czas, do upływu którego miało trwać pełnienie powierzonej funkcji,
nie więcej niż za 3 miesiące. Powodowi należy się jedynie odszkodowanie w wysokości
co najwyżej dodatku funkcyjnego za okres 3 miesięcy, a nie 3 miesięcznego
wynagrodzenia. Z uwagi na to, że powód pobierał dodatek funkcyjny w kwocie 271 zł
miesięcznie, Sąd II instancji zmieniając wyrok, zasądził na podstawie art. 50 § 3 i 4 KP
od pozwanego na rzecz powoda dodatek funkcyjny za 3 miesiące w kwocie 813 zł z
ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu.
Od powyższego wyroku, pełnomocnik powoda będący adwokatem wniósł
kasację, w której zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, to jest art. 38
ustawy o systemie oświaty i art. 50 § 3 i § 4 KP przez przyjęcie, że powodowi
przysługuje odszkodowanie w wysokości 3 dodatków funkcyjnych, gdy w istocie
przysługuje mu odszkodowanie w wysokości 3 miesięcznego wynagrodzenia oraz
dodatków funkcyjnych do końca kadencji w łącznej kwocie 14.721 zł. Ponadto wnoszący kasację zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 38 ustawy o systemie
oświaty przez przyjęcie, że powodowi nie przysługuje powrót na stanowisko dyrektora
szkoły.
Skarżący wniósł o zmianę wyroków obu instancji i uwzględnienie roszczeń
powoda, ewentualnie o uchylenie tych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi I instancji
do ponownego rozpoznania.
Rozpatrując kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:
Z powołanej w kasacji uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1993 r., I PZP
71/92 (OSNCP 1993 z.9 poz. 144) wynika, że nauczycielowi wykonującemu funkcję
dyrektora, szkoły odwołanemu z funkcji z naruszeniem art. 38 ustawy z dnia 7 września
1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425), przysługuje roszczenie o
odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego miało trwać
pełnienie powierzonej funkcji, nie więcej niż za trzy miesiące. W uzasadnieniu tej
uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że z uwagi na brak uregulowań prawnych w ustawie
o systemie oświaty co do dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych z
odwołaniem z funkcji dyrektora szkoły z naruszeniem wymienionych wyżej przepisów,
powinny mieć przez art. 5 KP zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. Najbardziej
zbliżony charakter mają unormowania dotyczące umowy na czas określony, zawarte w
art. 50 § 3 i 4 KP. Jednakże w niniejszej sprawie przepisy te nie mogą być wprost
stosowane, gdyż dotyczą rozwiązania stosunku pracy, a z powodem nie rozwiązano
stosunku pracy. Powód pomimo odwołania ze stanowiska dyrektora, pozostaje nadal w
stosunku pracy jako nauczyciel mianowany i otrzymuje wynagrodzenie za pracę,
pomniejszone jedynie o dodatek funkcyjny. W związku z odwołaniem nie utracił
wynagrodzenia. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował przepis art. 38
ustawy o systemie oświaty w związku z art. 50 § 3 i 4 KP uznając, że odwołanie
powoda nastąpiło jedynie z naruszeniem formalno-prawnych wymogów art. 38 ustawy o
systemie oświaty, chociaż wyniki procesu karnego mogły stanowić podstawę do
wydania powodowi negatywnej oceny pracy, a następnie odwołania z funkcji dyrektora.
Trafnie też Sąd Wojewódzki przyjął, że w tej sytuacji powodowi przysługuje
odszkodowanie obejmujące tylko dodatek funkcyjny nie więcej jednak niż za 3
miesiące, a nie całe wynagrodzenie za ten czas. Przewidziana w art. 50 § 3 i 4 KP
sankcja odszkodowawcza jest więc adekwatna do występującej w sprawie sytuacji
faktycznej i prawnej. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w niepublikowanym
dotychczas wyroku z dnia 14 listopada 1996 r., I PKN 17/96 w odniesieniu do dyrektora
przedszkola wadliwie odwołanego z funkcji bez rozwiązania stosunku pracy.
W tym świetle okazuje się, że brak jest uzasadnionych podstaw kasacji w
niniejszej sprawie. Dlatego Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39312 KPC orzekł, jak w
sentencji.