Legislator Case Law & Legislation
I PKN 111/99 AI generated

Early miner's pension rights do not justify dismissal but allow priority selection in economic layoffs.

Case Number I PKN 111/99
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the appeal against a labor court ruling that allowed an employer to terminate a miner's contract upon his acquisition of early pension rights. The court found that while the statutory provision granting early retirement after 25 years of underground work did not create an automatic right for the employer to dismiss the employee, it could serve as a valid criterion for selecting which workers to lay off first during a mining crisis. Consequently, the dismissal was upheld as a legitimate economic measure rather than an unlawful termination based solely on the employee's age or pension eligibility.

Legislator headnote

AI generated

Art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin; Art. 45 Kodeksu postępowania pracy: The statutory right to early miner's pension does not constitute an independent ground for terminating an employment contract but may serve as a justified criterion for prioritizing dismissal in cases of economic necessity.

Keywords

AI generated
miner's pension rights early retirement entitlement economic dismissal labor contract termination priority selection criteria mining industry crisis employment law interpretation

Cited Legislation

AI generated
Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin
Norma art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U.
Art. 45 Kodeksu postępowania pracy
W kasacji powoda podniesiono zarzut naruszenia art. 45 KP przez błędną jego

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Wyrok z dnia 15 października 1999 r.

I PKN 111/99

Spełnienie przesłanek nabycia prawa do wcześniejszej emerytury górniczej samoistnie nie uzasadnia wypowiedzenia umowy o pracę, ale może stanowić kryterium wyboru pracownika do zwolnienia w pierwszej kolejności z

przyczyn dotyczących pracodawcy w kryzysowej sytuacji górnictwa wymagającej ograniczenia produkcji i zatrudnienia.

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef

Iwulski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 października 1999 r. sprawy z powództwa Władysława J. przeciwko R. Spółce Węglowej S.A. Kopalni Węgla Kamiennego „M.” w R. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 15 października 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodkowi Zamiejscowemu w

Rybniku do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 15 października 1998 r. oddalił apelację powoda Władysława J. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Wodzisławiu

Śląskim oddalającego powództwo przeciwko R. Spółce Węglowej S.A. Kopalni Węgla Kamiennego „M.” w R. o przywrócenie do pracy. W sprawie tej ustalono, że

strona pozwana pismem z 30 marca 1998 r. wypowiedziała powodowi umowę o

pracę z powodu nabycia przezeń uprawnień emerytalnych, przy czym wskutek pomyłki wskazała, iż powód nabył te uprawnienia na podstawie ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin, zamiast na podstawie ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym górników. W dniu 1 czerwca 1998 r. powód zwrócił się do pozwanej o

przedłużenie okresu zatrudnienia do 31 grudnia 1998 r., ale uzyskał zgodę na przedłużenie stosunku pracy jedynie na okres 3 miesięcy, na co nie wyraził zgody, w

związku z czym po upływie okresu wypowiedzenia przeszedł na emeryturę.

Na tle takich ustaleń Sąd drugiej instancji uznał za prawidłowe stanowisko

Sądu Rejonowego, iż nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury górniczej z tytułu przepracowania 25 lat pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy umożliwiało powołanie przez stronę pozwaną okoliczności nabycia uprawnień emerytalnych jako przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę w znanej powszechnie kryzysowej sytuacji gospodarczej górnictwa, wymuszającej permanentne ograniczanie zatrudnienia w tej branży. Uprzywilejowana regulacja uprawnień emerytalnych umożliwia obu stronom stosunku pracy rozwiązanie umowy o pracę z powołaniem się na

fakt uzyskania uprawnień emerytalnych przez pracownika.

W kasacji powoda podniesiono zarzut naruszenia art. 45 KP przez błędną jego

wykładnię i przyjęcie, że nabycie przez powoda prawa do emerytury bez względu na

wiek na podstawie art.10 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin

uprawniało pracodawcę do wypowiedzenia umowy o pracę. Zdaniem skarżącego

dobrowolność skorzystania przez powoda z uprawnień do wcześniejszego przejścia

na emeryturę nie łączy się z przymusem skorzystania z tego przywileju, a samo spełnienie warunków do nabycia uprawnień emerytalnych, z których powód nie chciał

skorzystać, nie uprawniało pozwanego pracodawcy do rozwiązania stosunku pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest uzasadniona, albowiem pozwany pracodawca nie był uprawniony

do wypowiedzenia umowy o pracę z powołaniem się na spełnienie przez powoda

przesłanek do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury i bez odesłania do rzeczywistych ekonomicznych przyczyn wymuszających redukcję zatrudnienia w górniczym

zakładzie pracy. Samo wypełnienie przez zatrudnionego górnika przesłanek do nabycia uprawnień do wcześniejszej emerytury górniczej, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, nie może stanowić samoistnej przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę w rozumieniu art. 30 § 4 i 45 § 1 KP. Możliwość skorzystania z przywileju przejścia na wcześniejszą emeryturę nie stwarza dla pracownika

przymusu skorzystania z wcześniejszych uprawnień emerytalnych. Pracodawca nie

może zatem wskazać wypełnienia przez pracownika przesłanek uprawniających go

do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury jako samoistnej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. W rozpoznawanej sprawie takie zachowanie pracodawcy

stanowiło dyskryminację ze względu na wiek powoda, który (ur. 28 marca 1954 r.) w dniu wypowiedzenia umowy o pracę, tj. 30 marca 1998 r. ukończył zaledwie 44

lata życia. Na pewno nie była to granica wiekowa, która przekreślała jego zawodowe

aspiracje i możliwości dalszego wykonywania zatrudnienia tylko z tego powodu, że

spełniał przesłanki do uzyskania wcześniejszej emerytury górniczej.

Norma art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 30, poz. 154 ze zm.),

która stanowiła, że prawo do górniczej emerytury, bez względu na wiek i zajmowane

stanowisko, przysługuje górnikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią

stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przez okres wynoszący co najmniej 25 lat była skierowana do ubezpieczonych górników, którzy mogli skorzystać z tych uprawnień po przepracowaniu tego okresu. Przepis ten expressis verbis wyznaczał jedynie

minimalny, a nie maksymalny, okres zatrudnienia górniczego, umożliwiający wcześniejsze nabycie uprawnień emerytalnych i w żadnym razie nie ograniczał dalszego

zatrudnienia powoda, a przeto nie mógł stanowić podstawy prawnej wypowiedzenia

pracownikowi umowy o pracę w związku z możliwością nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, lub wręcz kreować – jak bezpodstawnie uznał Sąd drugiej instancji samoistnych uprawnień pracodawców do wcześniejszego rozwiązywania z takimi

pracownikami umów o pracę.

Spełnienie ustawowych przesłanek nabycia prawa do wcześniejszej emerytury

górniczej może natomiast stanowić uzasadnione kryterium wyboru pracownika do

zwolnienia w pierwszej kolejności z przyczyn ekonomicznych dotyczących pracodawcy. W rozpoznawanej sprawie Sądy meriti wskazywały na takie ekonomiczne

uwarunkowania wypowiedzenia powodowi umowy o pracę z uwagi na kryzysową

sytuację górnictwa, która wymusza podjęcie działań restrukturyzacyjnych połączonych z redukcją zatrudnienia. Jednakże w takiej sytuacji wypowiedzenie jest uzasadnione względami ekonomicznymi dotyczącymi pracodawcy, który może w pierwszej

kolejności zwolnić pracowników uprawnionych do nabycia prawa do wcześniejszej

emerytury, nie pozbawiając ich jednak ustawowych świadczeń przysługujących pracownikom zwalnianym z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy. W tym zakresie

niezbędne są jednak konkretne ustalenia dotyczące sytuacji danego pracodawcy.

W konsekwencji powyższego należało przyjąć, że spełnienie przesłanek warunkujących nabycie prawa do wcześniejszej emerytury górniczej samoistnie nie

uzasadnia wypowiedzenia górnikowi umowy o pracę, ale stanowi uzasadnione kryterium wyboru tego pracownika do zwolnienia w pierwszej kolejności w kryzysowej sytuacji górnictwa, wymuszającej na górniczych pracodawcach ograniczenie produkcji i

zatrudnienia. Dlatego Sąd Najwyższy wyrokował kasatoryjnie na podstawie art. 39313

KPC.