Supreme Court dismisses judge's recusal request due to lack of reciprocal relationship with plaintiff.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the judge's request to recuse himself from hearing a case regarding procedural delay. The judge argued that a prior lawsuit against the plaintiff by a different judge might create a conflict of interest, but the court found no reciprocal relationship between the judge and the plaintiff. Consequently, the court ruled that no reasonable doubt regarding the judge's impartiality existed.
Legislator headnote
AI generatedArt. 49 k.p.c.; Art. 51 k.p.c.: A judge may recuse themselves only if circumstances create a reasonable doubt about impartiality, which requires a reciprocal relationship or specific bias, not merely a prior case involving a different judge.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I NSP 63/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Janusz Niczyporuk w sprawie ze skargi M. Spółka z.o.o. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn. I S 118/22, w przedmiocie wniosku SSN Grzegorza Żmija o wyłączenie od orzekania w sprawieI NSP 63/23, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 25 kwietnia 2023 r., oddala wniosek.
UZASADNIENIE
M. Spółka z o.o. (dalej również: Skarżący), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata A.N., wniosła skargę o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygnaturze akt I S 118/22.Zarządzeniem z 16 marca 2023 r. Prezes Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, na podstawie § 80 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r. Regulamin Sądu Najwyższego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1489), przydzielił sprawę w przedmiocie rozpoznania skargi o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygnaturze akt I S 118/22 SSN Grzegorzowi Żmij, nadając jej zarządzeniem z 14 marca 2023 r., sygn.
I NSP 63/23. Sędzia SN Grzegorz Żmij w trybie art. art. 49 k.p.c. złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania w przedmiotowej sprawie. Jako podstawę swojego żądania wskazał, że M. J. pozwał go przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie o sygn. akt VII P […]. Ta okoliczność w ocenie Sędziego Sądu Najwyższego Grzegorz Żmija może wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Instytucja wyłączenia sędziego na wniosek albo żądanie ma na celu z jednej strony ochronę prawa do sądu, z drugiej zaś interesu wymiaru sprawiedliwości, które w tym wypadku się splatają. Sędzia w postępowaniu sądowym ma bowiem pełnić funkcję bezstronnego, niezawisłego i sprawiedliwego arbitra, który zachowuje niezbędny, a zarazem konieczny dystans do stron oraz ich pełnomocników i nie kieruje się osobistymi sympatiami bądź antypatiami. W ten sposób zabezpieczony zostaje interes stron, w szczególności ich prawo do sądu, a także interes wymiaru sprawiedliwości, który zostaje naruszony każdorazowo, kiedy istnieją choćby pozory osobistego zaangażowania sędziego po jednej ze stron.
Instytucja ta chronić może również samego sędziego w szczególności, gdy ten dojdzie do wniosku, iż jego udział w sprawie mógłby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, czyli przymiotu stanowiącego cechę konstytutywną urzędu sędziowskiego, a przez to doprowadzić do utraty niezbędnego zaufania. Nie chodzi przy tym o obiektywny brak bezstronności sędziego, lecz o sposób postrzegania przez inne osoby okoliczności dotyczących sędziego (wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2009 r., I CSK 465/08).Uznaje się, że okolicznością mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie jest forma emocjonalnego zaangażowania sędziego w odniesieniu do strony postępowania sądowego lub jej przedstawiciela.
Orzecznictwo sądowe w szczególności wskazuje na relacje zachodzące pomiędzy sędzią, a innymi podmiotami, takie jak więź rodzinna, przyjaźń, sympatia, nienawiść, niechęć, powiązania majątkowe lub gospodarcze (wyrok SA w Łodzi z 2 października 2014 r., I ACa 342/14). Są to więc typowe relacje dwuczłonowe charakteryzujące się, w zależności od okoliczności, symetrią albo jej brakiem. Konsekwentnie, jeśli określona relacja zbudowana jest na emocji, druga z jej stron może tę emocję odwzajemniać, ale nie musi. Na bezstronność sędziego może bowiem rzutować jego stan emocjonalny związany z udziałem w postępowaniu określonego podmiotu, nawet jeśli ten ostatni nie tylko nie żywi podobnych emocji, ale nawet nie zdaje sobie sprawy z ich występowania po stronie sędziego.Stosownie do art. 51 k.p.c. sędzia ma obowiązek zawiadomienia sądu o zachodzącej podstawie swego wyłączenia, a zatem poinformowania, że zachodzi okoliczność określona w art. 48 k.p.c. lub 49 k.p.c. Ograniczając rozważania dla relewantnego w niniejszej sprawie art. 49 k.p.c. wskazać należy, że nie każda okoliczność mogąca teoretycznie wpłynąć na bezstronność sędziego w danej sprawie uzasadnia jego wyłączenie, lecz tylko taka, która „mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie”.
Regulacja ustawowa koresponduje w tym zakresie ze standardami Rady Europy. Zgodnie z zaleceniem R(94)12 Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich dotyczącego niezawisłości, sprawności i roli sędziów, przyjętym 13 października 1994 r., sędziowie powinni być zobowiązani do „[o]dstępowania od rozpoznawania sprawy lub powstrzymywania się od działania, gdy usprawiedliwiają to uzasadnione powody i tylko w takich wypadkach. Powody takie powinny być przewidziane w ustawie i mogą się odnosić na przykład do poważnych problemów zdrowotnych, konfliktu interesów lub interesu wymiaru sprawiedliwości” (zasada V pkt 3c).
Analogicznie § 15 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i Asesorów Sądowych (uchwała nr 25/2017 Krajowej Rady Sądownictwa z 13 stycznia 2017 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i Asesorów Sądowych) stanowi: „[s]ędzia może złożyć wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy tylko wtedy, gdy istnieją do tego uzasadnione podstawy. Niedopuszczalne jest nadużywanie instytucji wyłączenia sędziego”.Przekładając powyższe na realia rozpatrywanego zawiadomienia rozważyć w pierwszej kolejności należy, czy pomiędzy Sędzią Sądu Najwyższego Grzegorzem Żmijem, a Skarżącym zachodzi relacja charakteryzująca się symetrią, a zatem czy stosunek sędziego do Skarżącego jest przez niego odwzajemniany.
Niewątpliwe tak byłoby w przypadku przyjaźni, której konstytutywnym elementem jest wzajemność. Z treści złożonego oświadczenia jednoznacznie natomiast wynika, że taka okoliczność nie zachodzi. Konsekwentnie zatem nie można twierdzić, że wskazana relacja występuje.Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności Sędzia Sądu Najwyższego Grzegorza Żmija i orzekł jak w sentencji.[SOP] [ał]