Supreme Court dismisses lawyer's appeal, upholding appellate court's duty to modify rather than remand for retrial.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the lawyer's appeal against the Higher Disciplinary Court's decision to remand the case for a new trial. The lawyer argued that the lower court improperly assumed a full retrial was necessary, but the Supreme Court clarified that appellate courts must generally issue substantive rulings modifying the first-instance judgment rather than quashing it and sending the case back. The court held that the specific factual disputes regarding unpaid membership fees did not meet the strict legal threshold for a remand under the current appellate procedure model.
Legislator headnote
AI generatedArt. 437 § 1, 2 k.p.k.; Art. 95n pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze: The appellate court must issue a substantive ruling modifying the first-instance judgment; a remand for a full retrial is only permitted for grave procedural defects or when the first-instance proceedings are completely disqualified as a basis for the decision.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt I KS 5/20 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)SSN Jarosław MatrasSSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)Protokolant Anna Kuras w sprawie adw. K. K. obwinionego o przewinienie dyscyplinarne z § 4 oraz § 65 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej) w zw. z art. 80 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o Adwokaturze, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2020 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu skargi na orzeczenie kasatoryjne Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 27 kwietnia 2019 r., sygn. akt WSD (...) uchylające orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w G. z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt SD (...) i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, uchyla zaskarżone orzeczenie i sprawę obwinionego przekazuje Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu Adwokatury do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Adwokat K. K. został obwiniony o to, że w okresie od dnia 1 stycznia 2013 roku do dnia 11 stycznia 2016 roku w zawiniony sposób nie uiszczał składki izbowej należnej (...) Izbie Adwokackiej w G. doprowadzając do powstania zaległości w kwocie 7439 zł (siedem tysięcy czterysta trzydzieści dziewięć złotych) według stanu na dzień 11 stycznia 2016 r., tj. o przewinienie z § 4 oraz § 65 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej) - uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej nr 2/XVIII/28 w związku z art. 80 ustawy z dnia 26 maja 1982r.
Prawo o adwokaturze.Sąd Dyscyplinarny (...) Izby Adwokackiej w G. po rozpoznaniu sprawy w dniu 28.04.2018 r. uznał obwinionego adwokata K. K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z § 4 oraz § 65 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej) uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej nr 2/XVI11/98 w związku z art. 80 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze za co skazał go i na podstawie art. 81 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo o Adwokaturze wymierzył obwinionemu karę upomnienia.
Na podstawie art. 95n ustawy Prawo o Adwokaturze w zw. art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił obwinionego od obowiązku ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie z uwagi na trudną sytuację materialną.Po rozpoznaniu odwołania obwinionego Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia 27 kwietnia 2019 r., sygn. akt WSD (...) uchylił zaskarżone orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury zaskarżył obwiniony skargą wniesioną na podstawie art. 539a § 1, § 2 i § 3 k.p.k. w zw. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.
– Prawo o adwokaturze. Skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego mająca wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7, 92, 437 § 1 k.p.k. poprzez całkowicie dowolne uznanie, że w sprawie koniecznym jest przeprowadzanie na nowo przewodu sądowego w całości, zaś zebrany materiał nie pozwala na dokonanie zamiany orzeczenia Sądu pierwszej instancji przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury, podczas gdy materiał ten oceniany w całości, w zupełności wystarcza do dokonania własnych ocen przez w/w Sąd i ewentualnej korekty orzeczenia Sądu dyscyplinarnego I instancji.Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Przed przystąpieniem do merytorycznego rozważenia zarzutów podniesionych w skardze, Sąd Najwyższy, po zbadaniu z urzędu swej właściwości do rozpoznania skargi, w pełni akceptując stanowisko w przedmiocie uprawnienia Izby Karnej Sądu Najwyższego do orzekania również w sprawach dyscyplinarnych adwokatów, wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2020 r. w sprawie I KK 90/19, która miała charakter analogiczny do sprawy niniejszej, a także w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 (pkt 1 i 4), uznał swoją właściwość do jej rozpoznania.
Podstawę do rozpoznania tej skargi w Izbie Karnej Sądu Najwyższego stanowiło także zarządzenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2020 r. przekazujące skargę do rozpoznania Izbie Karnej Sądu Najwyższego.Należało również przypomnieć, że w postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów przepisy rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego o skardze na wyrok sądu odwoławczego, uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, znajdują odpowiednie zastosowanie z mocy art. 95n pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze.
Na aprobatę zasługuje w tym zakresie obszernie umotywowane stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2017 r., I KZP 9/17, OSNKW 2017, nr 10, poz.
59. Pogląd ten został wprawdzie wyrażony na kanwie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych niemniej jednak brak jest przeszkód do stosowania zaproponowanej tam wykładni w odniesieniu m.in. do postępowań dyscyplinarnych członków Adwokatury.Przechodząc do merytorycznej warstwy rozważań stwierdzić należało, że skarga znajduje usprawiedliwione podstawy. Jakkolwiek nietrafnie wskazano w niej na rzekomo naruszone przepisy art. 7, 92, 437 § 1 k.p.k., to prawidłowo zidentyfikowano rzeczywiste uchybienie polegające na tym, że Sąd dyscyplinarny II instancji niezasadnie przyjął, iż w sprawie koniecznym jest przeprowadzanie na nowo przewodu sądowego w całości, zaś zebrany materiał nie pozwala na dokonanie zamiany orzeczenia Sądu I Instancji przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury.Oceniając trafność powyższej argumentacji Sąd Najwyższy za celowe uznaje przypomnienie podstawowych, z punktu widzenia zapadłego rozstrzygnięcia, elementów obecnie obowiązującego apelacyjnego modelu postępowania karnego.
Aktualnie obowiązujące przepisy procedury karnej (art. 437 § 1 i 2 k.p.k.) ustanawiają regułę, że sąd odwoławczy, po rozpoznaniu sprawy wydaje orzeczenie merytoryczne (utrzymujące w mocy zaskarżone orzeczenie lub zmieniające zaskarżone orzeczenie), a nie orzeczenie kasatoryjne (uchylające zaskarżone orzeczenie i przekazujące sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania). Możliwość wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym stanowi wyjątek, uzasadniony bądź procesowymi ograniczeniami swobody orzekania sądu odwoławczego, bądź też zaistnieniem takich rażących uchybień w procedowaniu sądu pierwszej instancji, które wręcz dyskwalifikują postępowanie przed sądem a quo jako podstawy rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19).Z treści art. 452 § 2 k.p.k. wynika jasna zasada, że sąd odwoławczy sam przeprowadza dowody, a nie w celu ich przeprowadzenia uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (zob.
D. Świecki, Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych. Komentarz i orzecznictwo. Warszawa 2018, s. 348; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 grudnia 2018 r., IV KS 29/18; z dnia 4 lipca 2019 r., V KS 18/19).Zawarty w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wniosek, że nie jest możliwe na etapie postępowania odwoławczego ustalenie w jakiej wysokości i dokładnie za jaki okres obwiniony zobowiązany był do opłacania składek samorządowych, oraz że ponownego precyzyjnego ustalenia wymaga, w jakich okresach od dnia 1 stycznia 2013 roku do dnia 11 stycznia 2016 roku obowiązek ten obejmował obwinionego, w sposób oczywisty przeczy tezie, jakoby w sprawie zaktualizowała się przesłanka wydania orzeczenia kasatoryjnego.
Uwzględniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie można przyjąć, że w sprawie spełniony został warunek z art. 437 § 2 in fine k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, tzn. że konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W kontekście wcześniejszych rozważań okoliczność ta winna zostać samodzielnie ustalona i zbadana przez Sąd odwoławczy, w płaszczyźnie zarzutów podniesionych w odwołaniu skarżącego.Z tych wszystkich względów należało orzec jak w części dyspozytywnej wyroku.