Legislator Case Law & Legislation
I KS 45/23 AI generated

Supreme Court allows appeal by remanding case for expanded evidence gathering at second instance.

Case Number I KS 45/23
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court of Poland partially allowed the prosecutor's cassation appeal against the Regional Court's conviction. The court found that while the first-instance proceedings contained procedural flaws regarding evidence evaluation, they did not warrant a complete retrial. Consequently, the case was remanded to the District Court to conduct a supplementary evidentiary phase within the second instance.

Legislator headnote

AI generated

Art. 437 § 2 k.p.k.; Art. 539e § 2 k.p.k.: A cassation judgment may be issued to remand a case for a new trial only if the first-instance court failed to establish the essential facts of the case; however, if the error lies merely in the scope or method of evidence evaluation without negating the entire trial's validity, the case may be remanded for a supplementary evidentiary phase at the second instance.

Keywords

AI generated
cassation appeal evidence evaluation second instance procedural error remand for retrial criminal procedure supplementary evidence

Cited Legislation

AI generated
Art. 437 § 2 k.p.k.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k.
Art. 539e § 2 k.p.k.
437 § 2 in fine k.p.k., uzasadniało uchylenie – na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. – zaskarżonego skargą wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi ad quem do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Art. 442 § 3 k.p.k.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy uwzględni wyżej sformułowane wskazania Sądu Najwyższego (art. 442 § 3 k.p.k. w zw.
Art. 539f k.p.k.
z art. 539f k.p.k.).Z tych wszystkich względów należało orzec jak w części dyspozytywnej wyroku.[J.J.][ał]
art. 278 § 1 k.k
oskarżonego o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k.
art. 244 k.k
art. 11 § 2 k.k
z art. 11 § 2 k.k.Sąd Rejonowy w Bolesławcu, wyrokiem z dnia 18 lipca 2023 r., sygn.
art. 91 § 1 k.k
278 § 1 k.k., przy przyjęciu, iż zostały dokonane w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k.
art. 46 § 1 k.k
na podstawie art. 46 § 1 k.k.
art. 85 § 1 k.k
na podstawie art. 85 § 1 k.k.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I KS 45/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Piotr Mirek‎SSN Andrzej StępkaProtokolant Jolanta Włostowska w sprawie M. B. oskarżonego o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k. skargi prokuratora skierowanej na niekorzyść oskarżonego na wyrok kasatoryjny Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt VI Ka 708/23, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt II K 449/22, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIEM. B. został oskarżony o to, że:1. w dniu […] 2021 r. w B. na stacji paliw [...] przy ul. [...]dokonał zaboru w celu przywłaszczenia paliwa oleju napędowego w ilości 89,73 litra o wartości 537,48 złotych w ten sposób, że podjechał pod dystrybutor pojazdem marki [...] z założonymi tablicami rejestracyjnymi [...], następnie nalał paliwa do pojemników znajdujących się w bagażniku pojazdu, po czym odjechał nie dokonując płatności, czym działał na szkodę [...] Paliwa Sp. z o. o., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;2. w dniu […] 2021 r. w B. na drodze publicznej ulicy [...], prowadził samochód marki [...] z założonymi tablicami rejestracyjnymi [...] nie stosując się do decyzji numer […] r. z dnia […] 2022 r.

Starosty L. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, jednocześnie nie zastosował się do orzeczonego przez Sąd Rejonowy w B. prawomocnym wyrokiem sygn. akt […] zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, obowiązującego w okresie od 8 grudnia 2021 r. do 8 grudnia 2024 r., tj. o czyn z art. 180a k.k. i art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;3. w dniu […] 2021 r. w miejscowości Ł. powiatu b. na stacji paliw [...]dokonał zaboru w celu przywłaszczenia paliwa oleju napędowego w ilości 138,01 litra o wartości 868,08 złotych, w ten sposób, że podjechał pod dystrybutor pojazdem marki [...] z założonymi tablicami rejestracyjnymi [...], zatankował do niego paliwo oraz wlał paliwo do pojemników znajdujących się w bagażniku pojazdu, po czym odjechał nie dokonując płatności, czym działał na szkodę Firmy Transportowej [xxx], tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;4. w dniu 14 grudnia 2021 r. w miejscowości Ł. powiatu b. na drodze publicznej prowadził samochód marki [...] z założonymi tablicami rejestracyjnymi [...] nie stosując się do decyzji numer […] r. z dnia […] 2022 r.

Starosty L. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, jednocześnie nie zastosował się do orzeczonego przez Sąd Rejonowy w Bolesławcu prawomocnym wyrokiem sygn. akt IIK 893/20 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, obowiązującego w okresie od 8 grudnia 2021 r. do 8 grudnia 2024 r., tj. o czyn z art. 180a k.k. i art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.Sąd Rejonowy w Bolesławcu, wyrokiem z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt II K 449/22, orzekł następująco:I. uznał oskarżonego M. B. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów opisanych w pkt 1 i 3 części wstępnej wyroku, tj. przestępstw z art. 278 § 1 k.k., przy przyjęciu, iż zostały dokonane w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;II. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody zobowiązując go do zapłaty na rzecz pokrzywdzonych.- Spółki [...] sp. z o.o. z/s w G. kwoty 537,48 zł;- Firmy Transportowej […] w B. kwoty 868,08 zł;III. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów opisanych w pkt 2 i 4 części wstępnej wyroku, tj. przestępstw z art. 180a k.k. i art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., przy przyjęciu, iż zostały dokonane w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;IV. na podstawie art. 42 § 1a pkt 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat;V. na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. połączył wymierzone oskarżonemu M.B. kary pozbawienia wolności opisane w pkt.

I i III części dyspozytywnej wyroku i wymierzył mu karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności;VI. na podstawie art. 627 k.p.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, zaś na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych wymierzył mu opłatę w wysokości 180 zł.Na skutek apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, wyrokiem z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt VI Ka 708/23, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu do ponownego rozpoznania.Ze skargą na wyrok kasatoryjny skierowaną na niekorzyść oskarżonego wystąpił prokurator.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uznanie, że w sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, podczas gdy w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaistniała konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości.Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu - Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze.W pisemnej odpowiedzi na skargę obrońca oskarżonego wniósł o jej oddalenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga okazała się uzasadniona.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że aktualnie obowiązujące przepisy procedury karnej (art. 437 § 1 i 2 k.p.k.) ustanawiają regułę, że sąd odwoławczy, po rozpoznaniu sprawy wydaje orzeczenie merytoryczne (utrzymujące w mocy zaskarżone orzeczenie lub zmieniające zaskarżone orzeczenie), a nie orzeczenie kasatoryjne (uchylające zaskarżone orzeczenie i przekazujące sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania). Możliwość wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym stanowi wyjątek, uzasadniony bądź procesowymi ograniczeniami swobody orzekania sądu odwoławczego, bądź też zaistnieniem takich rażących uchybień w procedowaniu sądu pierwszej instancji, które wręcz dyskwalifikują postępowanie przed sądem a quo jako podstawy rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNKW 2019, z. 6, poz. 31).Poza wyjątkowymi wypadkami określonymi w art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., postępowanie przed instancją odwoławczą stanowi merytoryczną kontynuację postępowania rozpoznawczego przed sądem I instancji.

Sąd odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do badania zasadności i legalności zaskarżonego orzeczenia, ale – kiedy zachodzi taka potrzeba – obligowany jest podjąć działania zmierzające do konwalidacji stwierdzonych uchybień proceduralnych postępowania pierwszoinstancyjnego, a następnie – jeżeli jest to możliwe i wskazane – także błędów w zakresie ustaleń faktycznych oraz naruszeń prawa materialnego. Postąpienie określone w art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. polegające na odstąpieniu od wyżej opisanego ramowego sposobu procedowania, uchylające zaskarżony wyrok oraz przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w wypadkach, w których merytorycznemu orzekaniu przez sąd odwoławczy stoją na przeszkodzie zakazy wynikające z reguł ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.), stwierdzenie przez ten sąd uchybienia o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 k.p.k.) lub konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości (zob. wyrok SN z 19.07.2023 r., I KS 17/23)W niniejszej sprawie prawem Sądu Okręgowego dokonującego kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów apelacji obrońcy była odmienna ocena materiału dowodowego stanowiącego kanwę oskarżenia, jak również wykazanie uchybień, jakie w procesie gromadzenia i oceny materiału dowodowego dopuścił się Sąd I instancji.

Przeczy to jednak poglądowi stanowiącemu podstawę rozstrzygnięcia kasatoryjnego o potrzebie przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Świadczy o tym choćby stwierdzenie, że Sąd Rejonowy „dokonał ustaleń faktycznych w zakresie sprawstwa i winy oskarżonego nie weryfikując w jakikolwiek sposób dowodów oskarżenia przez pryzmat dowodów przedstawionych przez obronę oraz dowodów wnioskowanych przez obronę”. Zestawienie oceny poprawności procedowania Sądu Rejonowego, zaprezentowanej w zaskarżonym skargą wyroku, z udokumentowanym przebiegiem postępowania przed Sądem I instancji, jasno wskazuje, że w ramach przewodu sądowego przeprowadzono postępowanie dowodowe, a jedynie jego zakres wymaga poszerzenia w kierunku wskazywanym przez Sąd odwoławczy, w tym także w zakresie wynikającym z wniosków dowodowych składanych przez obronę.

W dalszej kolejności wymagane będzie wzajemne skonfrontowanie obu grup dowodów, tj. mogących obciążyć oskarżonego bądź przemawiać na jego korzyść. Oparcie się przez Sąd Rejonowy wyłącznie na pierwszej z wymienionych kategorii i nieprzeprowadzenie dowodów mających przekonywać o braku zawinienia nie jest postąpieniem zupełnie dyskwalifikującym całość procedowania tego Sądu. Choć Sąd Okręgowy wskazał na poważne – w jego ocenie – niedostatki materiału dowodowego (dotyczące miejsca przebywania oskarżonego w chwili czynu, możliwości pozostawienia przez niego telefonów w kraju oraz weryfikacji danych osoby zarejestrowanej na zapisie kamer) mogące mieć znaczący wpływ na ustalenia faktyczne w zakresie rzeczywistego udziału oskarżonego w zarzucanych mu przestępstwach, to brak było przeszkód do konwalidacji stwierdzonych uchybień na etapie postępowania odwoławczego, tzn. we własnym zakresie przez Sąd odwoławczy.

Sytuacja, w której – w wyniku stwierdzonych niedociągnięć w sferze kompletowania i oceny materiału dowodowego przez sąd meriti – ciężar prowadzenia postępowania dowodowego przesunięty zostaje na sąd drugiej instancji nie wskazuje jeszcze, że nieodzowne jest przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości, stanowiące jedną z przesłanek orzeczenia kasatoryjnego (art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.). Stanowisko to zachowuje aktualność także w przypadkach, w których zakres i czasochłonność postępowania dowodowego, które wymaga przeprowadzenia w instancji odwoławczej, mogą być znaczące.

Bez znaczenia jest przy tym waga tych dowodów dla określenia podstawy faktycznej orzeczenia, mogąca notabene zostać na tym etapie sprawy oceniona jedynie hipotetycznie.Stwierdzenie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wyroku kasatoryjnego wskazana w art. 437 § 2 in fine k.p.k., uzasadniało uchylenie – na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. – zaskarżonego skargą wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi ad quem do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy uwzględni wyżej sformułowane wskazania Sądu Najwyższego (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 539f k.p.k.).Z tych wszystkich względów należało orzec jak w części dyspozytywnej wyroku.[J.J.][ał]