Supreme Court rejects transfer of criminal case due to judge-victim relationships under Art. 37 K.P.K.

Sygn. akt I KO 11/22 POSTANOWIENIE Dnia 2 lutego 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie A. W., oskarżonego z art. 207 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 lutego 2022 r., wniosku Sądu Okręgowemu w W. z dnia 12 stycznia 2022 r. o przekazanie sprawy o sygn. akt IV Ka […]innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario, p o s t a n o w i ł : wniosku nie uwzględnić.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 12 stycznia 2022 r. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o sygn. akt IV Ka […] innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Swój wniosek uzasadnił tym, że pokrzywdzona M. A. jest sędzią w stanie spoczynku i przez wiele orzekała w Sądzie Rejonowym w W., natomiast oskarżony A. W. jest sędzią Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Oboje utrzymywali prywatne relacje, o różnym stopniu bliskości, z sędziami Sądu Okręgowego w W. i sądów rejonowych tego okręgu.

Ponadto, jeden z zarzutów apelacji oparty jest na błędnej ocenie zeznań świadka G. S., który jest sędzią Wydziału IV Odwoławczego Sądu Okręgowego w W., co jest o tyle istotne, że wszyscy sędziowie orzekający w sprawach karnych w Sądzie Okręgowym w W., orzekali przez wiele lat jako sędziowie delegowani do rozpoznania konkretnych spraw w Wydziale IV Odwoławczym, niejednokrotnie w składzie orzekającym wraz z sędzią G. S.. W przekonaniu Sądu Okręgowego cena zeznań tego świadka jest szczególnie doniosła z perspektywy specyfiki spraw o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., w których ustalenia faktyczne czynione są przede wszystkim na podstawie osobowego materiału dowodowego, którego ocena jest niezwykle trudna, ze względu na brak dowodów obiektywnych.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności mogą rodzić przekonanie w odbiorze społecznym, w tym także stron postępowania, co do zdolności bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Inicjatywa Sądu Okręgowego nie zasługuje na uwzględnienie.Należy podkreślić, że instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego względu jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości.

Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169). Nie może uzasadniać przekazania sprawy fakt, że pokrzywdzoną jest sędzia w stanie spoczynku sądu podległego Sądowi właściwemu do rozpoznania sprawy.

Tym bardziej za skorzystaniem przez Sąd Najwyższy z uprawnienia określonego w art. 37 k.p.k. nie może przemawiać fakt, że oskarżonym jest sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego, choćby miał on siedzibę w mieście siedziby sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Fakt utrzymywania kontaktów pozazawodowych członków środowiska sędziowskiego jest rzeczą oczywistą i naturalną w każdej grupie zawodowej. Dlatego okoliczność ta nie może in abstracto uzasadniać zastosowania właściwości delegacyjnej. Wystarczającym i proporcjonalnym mechanizmem gwarantującym obiektywne rozpoznanie sprawy jest instytucja wyłączenia sędziego na wniosek (art. 41-42 k.p.k.).

Jeżeli natomiast, z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższego rzędu przekaże sprawę innemu sądowi równorzędnemu (art. 43 k.p.k.). Analogiczne stanowisko należy odnieść w stosunku do argumentu, że w sprawie świadkiem jest sędzia sądu właściwego do rozpoznania sprawy, zwłaszcza że sprawa dotyczy sfery prywatnej, nie zaś zawodowej tego sędziego. Jej specyfika z uwagi na doniosłość osobowych źródeł dowodowych jest w tym kontekście bez znaczenia. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do wyłączenia możliwości orzekania przez sądy z danego okręgu w sprawach, w których świadkiem były sędzia sądu okręgowego, co z pewnością nie sprzyjałoby dobru wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2004 r., IV KO 36/04, OSNwSK 2004/1/1324, LEX nr 186335).

Także zatem w kontekście rozpoznawanej sprawy należy przytoczyć wcześniejszy pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym: „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw, ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji sprawiedliwego procesu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010/2/20, LEX nr 551465).Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.