Supreme Court quashes combined sentence due to inclusion of a later acquitted conviction in the calculation.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court quashed the lower court's combined sentence because it erroneously included a conviction that had been overturned by acquittal. The prosecution argued for the sentence's validity, but the court found the lower courts failed to verify the legal force of all convictions involved. Consequently, the decision was reversed to prevent the defendant from serving a sentence based on a non-existent conviction.
Legislator headnote
AI generatedArt. 433 § 2 k.p.k.; Art. 410 k.p.k.; Art. 85 § 1 k.k.: A combined sentence must only include legally binding convictions; incorporating a conviction that has lost its legal force due to a subsequent acquittal constitutes a material and procedural error requiring the sentence to be recalculated.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I KK 463/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)SSN Paweł WilińskiSSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) w sprawie P. G. w przedmiocie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 stycznia 2025 r. kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI Ka 193/24, zmieniającego wyrok łączny Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 938/23, uchyla rozstrzygnięcia z pkt I ppkt 2 i 3 oraz pkt II zaskarżonego wyroku i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Eugeniusz Wildowicz Barbara Skoczkowska Paweł Wiliński ł.n
UZASADNIENIE
P. G. został skazany wyrokami:
1. Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 31 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 513/21, na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za ciąg przestępstw z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnionych w dniach 3 listopada 2020 r., 18 stycznia 2021 r. i 19 stycznia 2021 r.;2. Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II K 754/21, na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 9 czerwca 2021 r.;3. Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt II K 477/22, na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w okresie od 3 września 2021 r. do 7 kwietnia 2022 r.;4.
Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 30 września 2022 r., sygn. akt II K 734/22, na karę 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności za przestępstwo z art. 244 k.k.;5. Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II K 946/21, na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 1 września 2021 r.;6. Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 232/22, na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. popełnione w dniu 18 lutego 2022 r.;7.
łącznym Sądu Rejonowego w Bolesławcu z 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 446/22, w którym połączono kary pozbawienia wolności wymierzone P. G. w sprawach o sygn. akt II K 513/21, II K 754/21 oraz II K 477/22 (wymienione wyżej w pkt. 1,2,3) i wymierzono mu karę łączną roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet kary łącznej zaliczając skazanemu okres zatrzymania w sprawie II K 754/21 oraz okres pozbawienia wolności w związku z wykonywaniem kary w sprawie II K 513/21 od dnia 8 czerwca 2022 r.;8. Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 725/22, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., popełnione w dniu 4 czerwca 2022 r.; przy czym wyrok ten został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt VI Ka 504/23, uniewinniającym oskarżonego od zarzuconego mu czynu, co nie znalazło odzwierciedlenia w komparycji wyroku Sądu I instancji;
9. Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 240/22, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. popełnione w dniu 7 lutego 2022 r.; 10. łącznym Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 172/23, którym połączono kary pozbawienia wolności wymierzone w sprawach o sygn. akt II K 946/21, II K 232/22, II K 446/22 (wymienione wyżej w pkt 5,6,7) i wymierzono karę łączną roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono skazanemu okresy pozbawienia wolności w związku z wykonywaniem kar, podlegających łączeniu;11.
Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 621/22, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 157 § 1 k.k. w zw. art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 9 kwietnia 2022 r.Sąd Rejonowy w Bolesławcu, wyrokiem z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 938/23:I. rozwiązał węzły kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w Bolesławcu w sprawach o sygn. akt II K 446/22 oraz II K 172/23, opisanych w pkt 7 i 10 części wstępnej wyroku łącznego;II. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary pozbawienia wolności w sprawie II K 513/21 opisanej w pkt 1 części wstępnej wyroku łącznego, w sprawie II K 754/21 opisanej w pkt 2 części wstępnej wyroku łącznego, w sprawie II K 477/22 opisanej w pkt 3 części wstępnej wyroku łącznego oraz w sprawie II K 946/21 opisanej w pkt 5 części wstępnej wyroku łącznego i wymierzył skazanemu P. G. karę łączną roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności;III. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary pozbawienia wolności w sprawie II K 232/22, opisanej w pkt 6 części wstępnej wyroku łącznego oraz w sprawie II K 240/22 opisanej w pkt 9 części wstępnej wyroku łącznego i wymierzył skazanemu P. G. karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności;IV. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary pozbawienia wolności w sprawie II K 725/22, opisanej w pkt 8 części wstępnej wyroku łącznego oraz w sprawie II K 621/22, opisanej w pkt 11 części wstępnej wyroku łącznego i wymierzył skazanemu P. G. karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności;V. na podstawie art. 63 § 1 k.k. w zw. z art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonych w pkt II, III i IV części dyspozytywnej wyroku kar łącznych pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okresy pozbawienia wolności we wszystkich w/w sprawach, z uwzględnieniem kar łącznych odbywanych w sprawach II K 446/22 oraz II K 172/23;
VI. na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. wyroki opisane w części wstępnej w zakresie niepodlegającym połączeniu pozostawił do odrębnego wykonania;VII. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Obrońca skazanego wniósł apelację od wyroku łącznego, zaskarżając go w całości i zarzucając:„1. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 85 k.k. w zw. z art. 86 k.k. w zw. z art. 4 k.k. poprzez dokonanie błędnego połączenia kar wskazanych w części wstępnej wyroku poprzez połączenie kar jednostkowych z wydanych wyroków trzema węzłami kary łącznej, podczas gdy w niniejszej sprawie należało połączyć kary jednostkowe w jednym wyroku łącznym;2. rażącą niewspółmierność wymierzonych kar łącznych, przy zastosowaniu wadliwych kryteriów jej wymiaru, nie uwzględniając w należytym stopniu związku przedmiotowego czynów objawiających się bliskością czasową, które stały się podstawą orzeczenia kary pozbawienia wolności, jak również nieuwzględniającym okoliczności dotyczących osoby skazanego, a mających wpływ na wysokość wymierzonej kary;3. rażącą surowość wymierzonych kar łącznych polegającej na zastosowaniu w niewystarczającym zakresie zasady asperacji zbliżonej do zasady pełnej absorpcji i nieuwzględnienie podstawowej okoliczności łagodzącej polegającej na krytycznym podejściu skazanego do popełnionych przestępstw i gwarancji, że skazany uległ już pełnej poprawie i nie popełni przestępstwa w przyszłości.”Podnosząc powyższe, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i wymierzenie skazanemu jednej kary łącznej w łagodniejszym wymiarze, przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji lub zasady asperacji zbliżonej do pełnej absorpcji oraz o zaliczenie skazanemu na poczet tej kary okresów pozbawienia wolności związanych z dotychczasowym wykonaniem wyroków, podlegających łączeniu, ewentualnie, o uchylenie wyroku Sądu meriti w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI Ka 193/24:I. zmienił zaskarżony wyrok łączny w pkt II - V części dyspozytywnej w ten sposób, że:1. na podstawie art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w pkt 1, 2 i 5 części wstępnej wyroku łącznego i wymierzył P. G. karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności,2. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w pkt 3, 6, 8, 9 i 11 części wstępnej wyroku łącznego, w ich miejsce wymierzając skazanemu karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności,3. na podstawie art. 577 k.p.k. zaliczył na poczet orzeczonych kar łącznych pozbawienia wolności okresy odbywania przez skazanego kar jednostkowych;II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Prokurator Generalny wniósł w trybie art. 521 § 1 k.p.k. kasację od wyroku Sądu odwoławczego, zaskarżając go w części dotyczącej orzeczonej w pkt I ppkt 2 kary łącznej roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności na korzyść P. G., zarzucając mu:
„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego - art. 433 § 2 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 85 § 1 k.k., poprzez przeprowadzenie nierzetelnej kontroli odwoławczej i niewłaściwe rozpoznanie zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy skazanego, a w konsekwencji zmianę zaskarżonego wyroku łącznego i połączenie (w punkcie I podpunkt 2 sentencji rozstrzygnięcia) pięciu kar pozbawienia wolności, orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w Bolesławcu o sygn. akt: II K 477/22, II K 232/22, II K 725/22, II K 240/22 i II K 621/22, a w ich miejsce wymierzenie kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że objęta węzłem kary łącznej kara jednostkowa 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczona wyrokiem o sygn. akt II K 725/22 (opisana w pkt 8 komparycji wyroku łącznego), nie istniała w obrocie prawnym, gdyż oskarżony został prawomocnie uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu (wyrokiem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt VI Ka 504/23), a więc kara ta nie mogła stanowić podstawy utworzonego węzła kary łącznej, natomiast wyrok uniewinniający, jako niepodlegający łączeniu, powinien być wyeliminowany z części wstępnej orzeczenia”.
Podnosząc ten zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, jak również powiązanych z nim punktów: I ppkt 3 oraz II i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna. Sąd odwoławczy dokonując w ramach kontroli instancyjnej zmiany wyroku łącznego, wydanego przez Sąd Rejonowy w Bolesławcu w sprawie sygn. akt II K 938/23, nie zachował należytej staranności, w wyniku czego powielił błąd Sądu I instancji i objął węzłem kary łącznej, orzeczonej w pkt I ppkt 2 zaskarżonego kasacją wyroku, karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną względem P. G. wyrokiem Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 725/22 (wymienionym w pkt 8 komparycji), mimo że taki wyrok, w momencie orzekania w przedmiocie wyroku łącznego, nie istniał już w obrocie prawnym, w związku z jego zmianą i uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzucanego czynu, wyrokiem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt VI Ka 504/23.
Okoliczność tę, a więc utratę mocy przez wyrok skazujący Sądu Rejonowego w Bolesławcu pominął w toku orzekania w I instancji Sąd Rejonowy w Bolesławcu (w tym w części wstępnej wyroku łącznego), obejmując węzłem kary łącznej karę 6 miesięcy pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 725/22 (pkt 8 komparycji wyroku) z karą 6 miesięcy, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 621/22 (pkt 11 komparycji wyroku).
Sąd Okręgowy, badając poprawność wyroku łącznego na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego, również nie dostrzegł powyższej okoliczności. Fakt, że nie została ona podniesiona w środku odwoławczym wniesionym na korzyść oskarżonego, nie zwalniał przy tym Sądu od obowiązku uważnego zestawienia i analizy treści wszystkich wyroków wydanych w stosunku do skazanego, co oznacza, między innymi, zbadanie ich prawomocności. Z zadania tego Sąd II instancji nie wywiązał się prawidłowo, co znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonego kasacją orzeczenia, którym Sąd ad quem połączył karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 725/22, z wyrokami wymienionymi w pkt 3, 6, 8, 9 i 11 części wstępnej wyroku łącznego, w miejsce podlegających łączeniu kar, wymierzając skazanemu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Tym samym naruszył art. 433 § 2 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 85 § 1 k.k. Zaistniałe na etapie postępowania odwoławczego naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego miało charakter rażący oraz miało istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu odwoławczego w zakresie kary łącznej, orzeczonej w pkt I ppkt 2 tego wyroku. Skazany ma bowiem do odbycia karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, w skład której wchodzi nieorzeczona kara 6 miesięcy pozbawienia. Z tego względu konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia z pkt.
I ppkt 2 oraz z punktów I ppkt 3 i pkt II i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Rozpoznając sprawę po raz kolejny Sąd ten raz jeszcze przeanalizuje, na podstawie wszystkich dostępnych w aktach sprawy informacji, które z wymierzonych skazanemu kar wymierzonych prawomocnymi orzeczeniami podlegają łączeniu i, mając na uwadze treść art. 85 oraz 86 § 1 k.k., wyda w tej kwestii stosowne rozstrzygnięcie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [J.J.]r.g.
Eugeniusz Wildowicz Barbara Skoczkowska Paweł Wiliński