Supreme Court quashes criminal verdict for theft of low-value items, ruling prosecution's summary conviction violated material law.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court quashed the lower court's criminal verdict and remanded the case for retrial. The Regional Court had convicted the defendant of theft (a felony) based on a prosecutor's summary request, despite the stolen goods' value (544.97 zł) only constituting a minor offense (misdemeanor) at the time of judgment. The Court ruled that the prosecutor's request for summary conviction is only valid if the alleged act still meets the statutory definition of a felony under current material law, which it did not. Consequently, the lower court failed to verify the legal qualification of the act against the law in force at the time of sentencing.
Legislator headnote
AI generatedArt. 278 § 1 k.k.; Art. 335 § 2 k.p.k.; Art. 343 § 6, 7 k.p.k.; Art. 45 § 2 k.w.: A prosecutor's request for summary conviction must be verified against material law in force at the time of judgment; if the act no longer constitutes a felony, the request is inadmissible and the case must be tried under general rules.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I KK 299/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Antoni BojańczykSSN Igor Zgoliński w sprawie P. K. skazanego z art. 278 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2025 r., kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II K 1047/23, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze. Antoni Bojańczyk Marek Siwek Igor Zgoliński
UZASADNIENIE
P. K. został oskarżony o to, że w dniu 8 grudnia 2022 r. w K.1 woj. […], w sklepie R., działając wspólnie i w porozumieniu z D. K. dokonali zaboru w celu przywłaszczenia artykułów kosmetycznych i biżuterii o łącznej wartości 544,97 zł na szkodę R. sp. z o.o., tj. o popełnienie przestępstwa z art. 278 § 1 k.k.Do aktu oskarżenia został przez Prokuratora Rejonowego w Jeleniej Górze, na podstawie art. 335 § 2 k.p.k., dołączony wniosek o wydanie wobec tego oskarżonego wyroku skazującego oraz orzeczenie uzgodnionych z nim wcześniej kary oraz obowiązku naprawienia szkody (k. 4).Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze uwzględnił w całości wskazany wniosek oraz zawarte w nim postulaty i wyrokiem z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II K 1047/23, uznał P. K. za winnego zarzucanego mu czynu, po przyjęciu, że działał wspólnie i w porodzeniu z drugą osobą, tj. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., za które wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I).
Na postawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę solidarnie ze współsprawcą na rzecz R. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. kwoty 544,97 zł (pkt II); rozstrzygnął w przedmiocie kosztów sądowych (pkt III). Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się 15 listopada 2023 r. (k. 16).Kasację na korzyść P. K. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, który zaskarżając wyrok w całości, zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 343 § 6 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 zdanie pierwsze k.p.k., polegające na uwzględnieniu wniosku prokuratora o orzeczenie wobec oskarżonego uzgodnionej z nim kary pozbawienia wolności za zarzucany mu występek z art. 278 § 1 k.k., podczas gdy w dacie wyrokowania czyn ten, z uwagi na wartość mienia będącego przedmiotem zaboru określonego w opisie czynu (544,97 zł), wyczerpywał jedynie znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście zasadna, dlatego podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu bez udziału stron, zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k.Trafnie podniósł skarżący, że przedmiotowe orzeczenie zapadło z rażącą obrazą wskazanych w petitum kasacji przepisów prawa. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do konstatacji, że o ile w momencie popełnienia przez P. K. będącego przedmiotem osądu w tej sprawie czynu, jak i w momencie skierowania do właściwego Sądu Rejonowego aktu oskarżenia wraz z wnioskiem o skazanie go bez rozprawy (art. 335 § 2 k.p.k.), zachowanie jego - polegające na dokonaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. kradzieży przedmiotów drogeryjnych o łącznej wartości 544,97 zł - wyczerpywało znamiona przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., to już w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, co miało miejsce 7 listopada 2023 r., czyn ten stanowił wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.
Na mocy art. 4 pkt 5 ustawy z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022, poz. 2600), przepis art. 119 § 1 k.w. zyskał od 1 października 2023 r. nowe brzmienie, według którego kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 800 zł, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. jest zaś elementem konstrukcji tzw. czynu przepołowionego, której istota polega na tym, że powyżej pewnej wartości przedmiotu czynności wykonawczej sprawca za określone w ustawie zachowanie ponosi odpowiedzialność za przestępstwo, natomiast do tej wartości – za wykroczenie.
Konstrukcja ta znajduje zastosowanie dla czynów polegających na kradzieży rzeczy ruchomej, a kwotą graniczną, a więc różnicującą odpowiedzialność za przestępstwo i za wykroczenie jest obecnie 800 zł.W realiach niniejszej sprawy wartość skradzionych przez P. K. przedmiotów drogeryjnych miała zatem kluczowe znaczenie, gdyż decydowała o rodzaju odpowiedzialność, którą ten oskarżony mógł ponieść, w kontekście obowiązującej w czasie orzekania w niniejszej sprawie kwoty granicznej, określonej w art. 119 § 1 k.w. Jak bowiem wynika z powyższych uwag, wysokość tej kwoty przesądzała, że P. K. zrealizował znamiona wykroczenia, a nie przestępstwa.
Przy uwzględnieniu art. 4 § 1 k.k. nie ulega wątpliwości, że do oceny względności ustaw, a więc niewątpliwie również tego, czy czyn stanowi przestępstwo czy wykroczenie, powinno dochodzić w czasie orzekania (zob. podobnie np. w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2019 r., V KK 14/18; z dnia 11 kwietnia 2018 r., IV KK 76/18). Słusznie podniósł zatem skarżący, że w dacie wyrokowania w tej sprawie, przypisanie oskarżonemu przestępstwa kradzieży przedmiotów, których wartość wynosiła 544, 97 zł, stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 278 § 1 k.k. o skutkach istotnych z punktu widzenia treści zaskarżonego orzeczenia.
Z powodu tego, że w czasie orzekania czyn oskarżonego nie stanowił już przestępstwa brak było również postaw do uwzględniania wniosku prokuratora o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego wobec P. K. Zgodnie z art. 335 § 2 k.p.k. prokurator może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających też prawnie chronione interesy pokrzywdzonego, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości, oświadczenia dowodowe złożone przez oskarżonego nie są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte.
Uwzględnienie wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy jest jednak możliwe tylko wówczas, gdy nie stoją temu na przeszkodzie cele postępowania karnego. Oznacza to, że ocena prawna czynu zabronionego zawarta w zarzucie musi odpowiadać przepisom prawa materialnego. Sąd meriti, rozpoznający wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków, zobligowany jest zatem do kontroli jego poprawności formalnej i merytorycznej. Ciąży na nim obowiązek zweryfikowania wszystkich propozycji zawartych we wniosku, również tych związanych z zakresem odpowiedzialności oskarżonego z punktu widzenia ich zgodności z regułami obowiązującego prawa materialnego.
Dopiero pozytywny wynik takiej kontroli zezwala na uwzględnienie wniosku i wydanie wyroku w trybie konsensualnym na posiedzeniu (art. 343 § 6 k.p.k.); w przeciwnym wypadku sprawa powinna zostać rozpoznana na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k.). Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie zaniechał odpowiedniej weryfikacji wniosku prokuratora z punktu widzenia regulacji prawa materialnego obowiązujących w czasie orzekania i błędnie w pełni zaakceptował jego propozycję odnośnie zakwalifikowania czynu oskarżonego jako przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., czym rażąco naruszył również art. 335 § 2 k.p.k. w zw. z art. 343 § 6 i 7 k.p.k.
Uwzględnienie wniosku oskarżyciela publicznego w pierwotnie zaproponowanym przez niego kształcie, skutkowało wydaniem orzeczenia nie znajdującego oparcia w obowiązujących przepisach materialnoprawnych. Z powyższych względów zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, który uwzględni wskazane wyżej uwagi bacząc, by wydane następnie orzeczenie wolne było od stwierdzonych wad prawnych, mając przy tym w polu widzenia treść art. 45 § 2 k.w.Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [J.J.]r.g.
Antoni Bojańczyk Marek Siwek Igor Zgoliński