Supreme Court excludes prosecutor from appeal case due to personal acquaintance with defendant.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court granted a request to exclude Prosecutor Paweł Wiliński from the appeal case against defendant A. Z. The court found that the prosecutor and defendant were former classmates whose personal relationships persisted after graduation. The court ruled that such personal connections create a reasonable doubt regarding the prosecutor's external impartiality, necessitating their removal to uphold judicial integrity.
Legislator headnote
AI generatedArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 40 § 1 k.p.k.: The court may exclude a prosecutor from a criminal appeal proceeding if their personal relationship with the defendant creates a reasonable doubt about their external impartiality, thereby protecting the public's confidence in the fairness of the proceedings.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
I KK 273/23 POSTANOWIENIE Dnia 30 kwietnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 30 kwietnia 2024 r. w Izbie Karnej w sprawie kasacyjnej A. Z., uniewinnionego od zarzutu popełnienia przestępstw z art. 200 § 1 k.k. i art. 207 § 1 k.k., wniosku SSN Pawła Wilińskiego z dnia 11 kwietnia 2024 r., o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej A. Z. oznaczonej sygnaturą I KK 273/23 postanowił: na podstawie art 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Pawła Wilińskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej o sygn. akt I KK 273/23.
UZASADNIENIEPoza sporem jest, iż instytucja wyłączenia sędziego jest funkcją prawa do niezależnego i bezstronnego sądu. Wartości te określają, obok niezawisłości sędziowskiej, najważniejsze cechy charakteryzujące zadania sądów, jako instytucji sprawujących wymiar sprawiedliwości. W świetle przepisów procedury karnej wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy prawa (por. art. 40 § 1 k.p.k.), lub na wniosek – w przypadku zaistnienia okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (por. art. 41 § 1 k.p.k.).
Wyłączenie sędziego z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k. następuje, gdy:
1) wniosek taki złoży strona, lub 2) żądanie wyłączenia (wniosek o wyłączenie) go od udziału w sprawie zgłosi sędzia, albo 3) w wyniku wszczętego z urzędu postępowania o wyłączenie w sytuacji gdy nie dojdzie do ,,samowyłączenia” się wyznaczonego sędziego (por. np. E. Skrętowicz, Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R. Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prokuratura i Prawo, 1999, nr 11 – 12, s. 23, K. Papke – Olszauskas, Wyłączenie uczestników procesu karnego, Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181).
W realiach niniejszej sprawy zachodzi sytuacja o której mowa w pkt 2. SSN Paweł Wiliński w swoim wniosku o wyłączenie z dnia 11 kwietnia 2024 r., podnosi, iż zna A. Z. od czasów studiów prawniczych, byli w tej samej grupie studenckiej, i jak zaznacza, cyt. ,,relacje towarzyskie przetrwały także po zakończeniu studiów” (k. 98). W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu.
Wskazuje się, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. np. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67). W wielu orzeczeniach Sądu Najwyższego zwracano uwagę, iż powodem wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k., mogą być sytuacje wskazujące na relacje personalne między sędzią a uczestnikiem postępowania, np. takie jak przyjaźń, niechęć czy wrogość (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt SNO 10/12, Legaliis).
Kierując się przedstawionymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w postanowieniu. [J.J.][ms]