Supreme Court quashes lower court's combined sentence for exceeding statutory maximum limits under Art. 86 § 1 and Art. 91 § 2 Criminal Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court quashed the District Court's judgment regarding the combined sentence, finding it exceeded the legal maximum. The lower court imposed two years of liberty restriction, whereas the sum of individual sentences for the crime chain and another crime was only one year and ten months. The court ruled that Article 86 § 1 and Article 91 § 2 of the Criminal Code strictly limit the upper bound of combined penalties in cases of concurrent offenses.
Legislator headnote
AI generatedArt. 86 § 1 k.k.; Art. 91 § 2 k.k.: The combined sentence imposed for a crime chain and another crime cannot exceed the sum of the individual sentences, establishing a strict mathematical upper limit.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I KK 142/26 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Jerzy GrubbaSSN Jarosław Matras w sprawie P.K. oskarżonego z art. 278 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 28 maja 2026 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Słupcy z dnia 4 listopada 2024 r., sygn. akt II K 385/24, 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Słupcy do ponownego rozpoznania;
2. wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji obciąża Skarb Państwa. Jerzy Grubba Piotr Mirek Jarosław Matras
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Słupcy, wyrokiem nakazowym z dnia 4 listopada 2024 r., sygn. akt II K 385/24, uznał oskarżonego P.K. za winnego tego, że:1.w dniu 20 sierpnia 2024 r. około godziny 16.20, działając umyślnie z zamiarem bezpośrednim w miejscowości S., w mieszkaniu na Osiedlu [...], z torebki damskiej zabrał w celu przywłaszczania portfel z zawartością pieniędzy w kwocie 1400 zł, dowodem osobistym i blankietem prawa jazdy na nazwisko D.H., kartą bankomatową Banku na szkodę H.D., co zostało uznane za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1a k.k. w zb. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to, na podstawie art. 278 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., wymierzył mu karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, orzekając, na podstawie art. 35 § 1 k.k., obowiązek wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym;a także za winnego popełnienia ciągu przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., na który złożyły się dwa czyny, polegające na tym, że:2.w dniu 20 sierpnia 2024 r. około godziny 17.00, w sklepie Ż. mieszczącym się w S. na ul. [...], wykorzystując uprzednio skradzioną kartę bankomatową banku wystawioną na dane H.D., przy jej użyciu dokonał kradzieży z włamaniem do systemu informatycznego banku w ten sposób, że przełamując jej elektroniczne zabezpieczenie poprzez zbliżenie jej do czytnika elektronicznego dokonał płatności w kwocie 49,97 zł na szkodę H.D.; 3.w dniu 20 sierpnia 2024 r. około godziny 17.00, w sklepie Ż. mieszczącym się w S. na ul. [...], wykorzystując uprzednio skradzioną kartę bankomatową banku wystawioną na dane H.D., przy jej użyciu usiłował dokonać kradzieży z włamaniem do systemu informatycznego banku w ten sposób, że przełamując jej elektroniczne zabezpieczenie poprzez zbliżenie jej do czytnika elektronicznego próbował dokonać płatności w kwocie 49,97 zł na szkodę H.D., której nie dokonał z uwagi na blokadę systemu i przyjmując, iż stanowią one wypadek mniejszej wagi, na podstawie art. 283 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., wymierzył mu karę roku ograniczenia wolności, orzekając na podstawie art. 35 § 1 k.k., obowiązek wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym.Następnie, na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. połączył orzeczone kary ograniczenia wolności i wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat ograniczenia wolności, orzekając na podstawie art. 35 § 1 k.k. obowiązek wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym.Orzekł ponadto wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości oraz zaliczył mu na poczet wymierzonej kary ograniczenia wolności okres zatrzymania go w sprawie.Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się z dniem 29 listopada 2024 r.Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej ograniczenia wolności, na korzyść P.K.
Skarżący wskazał na rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 86 § 1 k.k. w związku z art. 91 § 2 k.k., polegające na wymierzeniu kary łącznej 2 lat ograniczenia wolności, a zatem powyżej przewidzianej tym przepisem górnej granicy wyznaczonej sumą kar podlegających łączeniu, to jest kary 10 miesięcy ograniczenia wolności oraz kary roku ograniczenia wolności, a nadto na nieprzywołaniu art. 91 § 2 k.k. w podstawie orzeczenia o karze łącznej, w sytuacji zbiegu ciągu przestępstw oraz innego przestępstwa i łączenia wymierzonych za nie kar ograniczenia wolności.
Mając na względzie powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słupcy.Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.Kasację należało uznać za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron. Sąd Najwyższy w pełni podzielił zarzut podniesiony przez Prokuratora Generalnego, uznając, że zaskarżony wyrok nakazowy został wydany z naruszeniem prawa materialnego, a to art. art. 86 § 1 k.k. w związku z art. 91 § 2 k.k. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku zbiegu ciągu przestępstw z innym czynem zabronionym – z jaką to sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie – podstawę orzekania o karze łącznej stanowi art. 91 § 2 k.k. Przepis ten wprost nakazuje odpowiednie stosowanie regulacji o karze łącznej do rzeczonego zbiegu.
Zastosowanie art. 91 § 2 k.k. jako materialnoprawnej podstawy wymiaru kary łącznej ma fundamentalne znaczenie dla ostatecznego kształtu orzeczenia. Dopiero bowiem ta norma, odczytywana w powiązaniu ze stosowanym odpowiednio art. 86 § 1 k.k., pozwala na precyzyjne wyznaczenie granic kary łącznej w warunkach opisywanego zbiegu. Granice te wyznacza z jednej strony kara najsurowsza, z drugiej zaś – suma kar jednostkowych orzeczonych za ciąg przestępstw i inne przestępstwo, przy jednoczesnym uwzględnieniu ustawowego progu dla danego rodzaju kary.Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy w Słupcy stosując właściwie art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 2 k.k. – był bezwzględnie związany matematyczną sumą wymierzonych kar jako górną granicą kary łącznej.
W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do wymierzenia oskarżonemu kary łącznej 2 lat ograniczenia wolności. Górny pułap tej kary wynosił bowiem 1 rok i 10 miesięcy, stanowiąc sumę kar jednostkowych orzeczonych za zbiegające się przestępstwo i ciąg przestępstw.W orzecznictwie i doktrynie nie budzi żadnych wątpliwości pogląd, że ukształtowanie wymiaru kary łącznej z naruszeniem reguł określonych w art. 86 § 1 k.k. – tj. zarówno poniżej progu minimalnego, jak i powyżej maksymalnej granicy – stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.
Uchybienie to ma istotny wpływ na treść orzeczenia w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. Prowadzi ono bowiem do sytuacji, w której skazany zostaje obciążony dolegliwością oderwaną od ram ustawowych – bądź to rażąco łagodną, bądź, jak w realiach niniejszej sprawy, nienależnie surową.Mając na względzie powyższą argumentację, Sąd Najwyższy uchylił przedmiotowe orzeczenie w zaskarżonym zakresie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.Rozpoznając ponownie sprawę, w zakresie, w którym nastąpiło przekazanie, Sąd Rejonowy orzeknie o karze łącznej, mając na względzie przedstawioną wyżej argumentację.
Jerzy Grubba Piotr Mirek Jarosław Matras [WB][r.g.]