Supreme Court excludes judge from case due to appointment by non-independent Judicial Council under EU law.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge Anna Dziergawka from the criminal cassation proceedings. The defense argued that her appointment by the 2017-reformed Judicial Council violated the principle of judicial independence guaranteed by the EU Charter and the ECHR. The court ruled that the new composition of the Council rendered the appointment process non-independent, thereby justifying the judge's exclusion to ensure a fair trial.
Legislator headnote
AI generatedArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.; Art. 6 § 1 EKPC; Art. 45 ust. 1 KPP; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. The court established that a judge appointed by a Judicial Council reformed in 2017 to include executive and legislative members violates the independence standard required by EU law, necessitating their exclusion from pending cases.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I KK 124/24 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie B. K. i innych skazanych z art. 258 § 1 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 28 maja 2024 r., wniosku obrońcy B. K., Ł. P., J. K. i G. P. J. o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie I KK 124/24, na podstawie art. 41 § 1 i art. 42 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Annę Dziergawkę od udziału w sprawie I KK 124/24.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 4 kwietnia 2024 r. SSN Annie Dziergawce przydzielono do rozpoznania kasacje wywiedzione przez obrońców skazanych J. K., G. P. J., B. K., Ł. P., K. G. i R. V. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 17 listopada 2022 r., II AKa 19/21. Sprawę tę zarejestrowano pod sygnaturą II KK 124/24. W dniu 23 kwietnia 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy B. K., Ł. P., J. K. i G. P. J. o wyłączenie od udziału w sprawie SSN Anny Dziergawki. We wniosku tym podkreślono wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędzi za względu na to, że powołana została na urząd sędziego Sądu Najwyższego z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Wskazano także, że sędzia Anna Dziergawka była już z powyższego powodu wyłączana od udziału w innych sprawach. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Jak trafnie wywiedziono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie IV KK 279/23 „przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając w polu widzenia szczególny aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, tj. szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; mianowicie słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu.
W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Jak to zaznaczono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22, celowe może być posłużenie się przewidzianą przez ustawodawcę instytucją procesową minimalizującą, albo znoszącą takie zagrożenie w sprawie, która dopiero ma zostać rozpoznana przez sąd.
Konsekwentnie, jak w tymże postanowieniu, również m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, nie tracąc z pola widzenia faktu wydania w dniu 20 kwietnia 2020 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie U 2/20, należy opowiedzieć się za aktualnością mającej moc zasady prawnej i wiążącej każdy skład Sądu Najwyższego uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (zob. także postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, i z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21).
W jej pkt 1. stwierdzono, że >>nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)<<. Należy również, potwierdzając myśl o związaniu sądów krajowych interpretacją EKPC przyjętą przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, przywołać – podobnie jak we wspomnianych judykatach Sądu Najwyższego – wyrok tego Trybunału z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), w którym stwierdzono, że z uwagi na udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) – osoba powołana na urząd sędziego orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Celowe będzie nadmienić, że tak postanowienie V KO 37/22, jak i uchwałę I KZP 2/22 Sąd Najwyższy podjął po wydaniu w dniu 10 marcu 2022 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/21, dotyczącego zgodności z Konstytucją RP art. 6 ust. 1 EKPC. W pkt 2. wymienionej uchwały zanegowano spełnianie standardu bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., a w uzasadnieniu wskazano, że >>jako bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów, w tym w oparciu o normy art. 41 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.<<”.Zważywszy, że SSN Anna Dziergawka została powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji udzielonej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz.
U. z 2018 r., poz.
3) zasadność wniosku o jej wyłączenie od udziału w rozpoznaniu opisanej sprawy kasacyjnej jest oczywista. Należy również zauważyć, że w kasacjach:1.adwokata T. R.– obrońcy J. K., G. J., B. K. i Ł. P.;2.adwokata A. K.– obrońcy B. K.;3.adwokata A. K.– obrońcy Ł. P.;4.adwokata A. K.– obrońcy J. K.;5.adwokata A. K.– obrońcy G. J.;6.adwokata P. D.– obrońcy J. K.,podniesiono m.in. zarzuty zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającej na tym, że w składzie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu zasiadali sędziowie powołani na swój urząd przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i innych ustaw. Rozpoznawanie tych zarzutów przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN Anny Dziergawki oznaczałoby w istocie orzekanie we własnej sprawie, co dodatkowo uzasadnia podnoszone we wniosku o wyłączenie wątpliwości.Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie. [PGW][ms]