Supreme Court allows appeal by ordering lawyer to pay fee before rejecting non-paid appeal.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of the plaintiff's cassation appeal. The appellate court rejected the appeal as unpaid because the lawyer failed to attach a specific financial declaration to the fee waiver request. The Supreme Court ruled that the appeal was not legally 'unpaid' at the time of filing because the fee waiver request itself excluded the payment obligation, and the lawyer must be ordered to pay the fee before the appeal can be rejected.
Legislator headnote
AI generatedArt. 102 ust. 2 u.k.s.c.; Art. 1302 § 3 k.p.c.: A request for fee waiver excludes the obligation to pay court fees for the document covered by that request; therefore, an appeal is not considered 'unpaid' under Art. 1302 § 3 k.p.c. until the fee waiver request is returned, requiring the court to order the lawyer to pay the fee before rejecting the appeal.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt I CZ 99/08
POSTANOWIENIE
Dnia 14 listopada 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian
SSA Dariusz Dończyk
w sprawie z powództwa J. W.
przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście R.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 listopada 2008 r.,
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 września 2008 r.,
sygn. akt I ACa (…),
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 września 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę
kasacyjną powódki J. W., jako podstawę prawną wskazując art. 1302 § 3 k.p.c. w zw. z
art. 370 i art. 39821 k.p.c. Zdaniem tego Sądu skargę należało potraktować jako
nieopłaconą, ponieważ zawarty w niej wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej dotknięty
był brakiem formalnym (nie dołączono do niego oświadczenia o stanie rodzinnym,
majątku, dochodach i źródłach utrzymania powódki) i został zwrócony zarządzeniem
przewodniczącego z dnia 11 września 2008 r. na podstawie art. 102 ust. 4 ustawy z dnia
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398
ze zm. – dalej „u.k.s.c.”). Ponieważ wniosek zwrócony pozbawiony zostaje skutków
prawnych, Sąd Apelacyjny przyjął, że w rezultacie skarga wniesiona przez powódkę nie
zawierała wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej, a jednocześnie nie została opłacona,
co uzasadniało jej odrzucenie.
W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie powyższego postanowienia. W oparciu
o treść art. 380 k.p.c. złożyła także wniosek o rozpoznanie zarządzenia z 11 września
2008 r. o zwrocie jej wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej,
podnosząc, że w uzasadnieniu skargi znajdowały się informacje pozwalające Sądowi na
dokonanie oceny możliwości poniesienia tej opłaty przez powódkę.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Powódka niesłusznie podważa prawidłowość zarządzenia o zwrocie wniosku o
zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej. Art. 102 § 2 u.k.s.c. nie ogranicza obowiązku
dołączenia do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oświadczenia zawierającego
szczegółowe dane o sytuacji rodzinnej i majątkowej strony do wypadku, kiedy
oświadczenie takie nie było jeszcze w sprawie złożone. Ten formalny wymóg musi być
spełniony zawsze, kiedy strona ubiega się o przyznanie jej choćby częściowego
zwolnienia od kosztów i nie może być zastąpiony ogólnym odwołaniem się
pełnomocnika strony do wcześniej dostarczonych przez stronę danych. Oświadczenie
musi pochodzić od strony i zawierać informacje wskazane w rozporządzeniu Ministra
Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o
stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej
się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 27, poz.
200). Nie dyskwalifikuje go pominięcie formy znormalizowanego druku, o ile treść
odpowiada powyższym wymaganiom. W rozpatrywanym wypadku nie budzi wątpliwości,
że tak rozumiane oświadczenie nie zostało przez pełnomocnika dołączone.
Postanowienie Sądu Apelacyjnego podlega jednak uchyleniu z innych przyczyn.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 listopada 2006 r. (I CZ 69/06, nie
publ.), który to pogląd podziela skład rozpatrujący niniejszą sprawę, niedopuszczalne
jest odrzucenie nieopłaconego środka zaskarżenia wniesionego przez profesjonalnego
pełnomocnika, jeżeli domagał się on jednocześnie w imieniu strony zwolnienia jej od
kosztów sądowych w zakresie obejmującym ten środek, także wówczas, jeżeli wniosek
ten należało zwrócić ze względu na niedołączenie do niego oświadczenia, o którym
mowa w art. 102 ust. 2 u.k.s.c. Hipoteza art. 130 2 § 3 k.p.c. obejmuje bowiem jedynie
wypadki wniesienia przez profesjonalnych pełnomocników środków zaskarżenia i
środków odwoławczych nienależycie opłaconych w momencie wniesienia, a więc takich
dla których obowiązek uiszczenia opłaty rzeczywiście istnieje w chwili wniesienia, a nie
jest jedynie potencjalny, uzależniony od podejmowanych później czynności. Zgodnie z
ugruntowanym poglądem złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wyłącza
obowiązek uiszczenia opłaty od pisma objętego wnioskiem. Tym samym skarga
kasacyjna powódki nie była w chwili wnoszenia pismem nieopłaconym w rozumieniu art.
1302 § 3 k.p.c. Stała się nim dopiero po zwrocie wniosku o zwolnienie powódki od
opłaty. Sytuacja ta jest podobna do występującej po oddaleniu wniosku strony o
zwolnienie od kosztów sądowych i analogiczny powinien być w tym wypadku tryb
dalszego
postępowania.
Oznacza
to,
że
przewodniczący
powinien
wezwać
pełnomocnika do opłacenia wniesionego środka w terminie tygodniowym (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2006 r., I CZ 81/06, niepubl.).
Sąd drugiej instancji odrzucił tymczasem skargę kasacyjną powódki bez uprzedniego
wezwania jej pełnomocnika do uiszczenia wymaganej opłaty.
Z tych przyczyn zażalenie należało uwzględnić na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c.
w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.