Legislator Case Law & Legislation
I CZ 98/07 AI generated

Supreme Court dismisses appeal for non-payment of appeal fee as prior cost exemption does not extend to appeal proceedings.

Case Number I CZ 98/07
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal against the appellate court's decision rejecting the appeal due to non-payment of the proportional fee. The plaintiff argued that a prior exemption from court costs in the first instance should cover the appeal, but the court held that the 2005 Civil Procedure Code reform changed the nature of appeal proceedings from a third instance to a special extraordinary remedy. Consequently, the exemption granted during the first instance no longer applies to the appeal stage, requiring the appellant to pay the fee or file a separate request for exemption.

Legislator headnote

AI generated

Art. 1302 § 3 k.p.c.; Art. 91 k.p.c.: A court cost exemption granted during the first instance proceedings does not extend to the appeal proceedings, which are now a special extraordinary remedy rather than a third instance, requiring the payment of the proportional fee unless a separate exemption request is filed.

Keywords

AI generated
civil procedure code appeal proceedings court cost exemption proportional fee special extraordinary remedy non-payment of fee professional representative

Cited Legislation

AI generated
art. 1302 § 3 k.p.c.
Zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c. sąd odrzuca pismo podlegające opłacie
art. 91 k.p.c.
którego treść ustawową określa art. 91 k.p.c.) od chwili ustanowienia
art. 3941 § 3 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art.
art. 39814 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814
art. 1302 § 3 k.p.c
Zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c.
art. 771 k.p.c
ujawniona w art. 771 k.p.c., gdzie wyraźnie i jednoznacznie przesądził,
art. 117 § 1 k.p.c
Zgodnie z treścią art. 117 § 1 k.p.c.
art. 120 k.p.c
z kosztów sądowych, na podstawie art. 120 k.p.c.
art. 91 k.p.c
którego treść ustawową określa art. 91 k.p.c.) od chwili ustanowienia
art. 3941 § 3 k.p.c
Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
postanowienia Sądu Najwyższego z 20.VII.2000 r., III CZ 43/00
postanowienia Sądu Najwyższego z 26.VII.2000 r., I CZ 89/00
postanowienie Sądu Najwyższego z 7.IV.2006 r., III CZ 13/06
postanowienie Sądu Najwyższy z 20.X.2006 r., IV CZ 77/06
postanowienie Sądu Najwyższy z 23.I.2007 r., III CZ 3/07
postanowienie Sądu Najwyższy z 14.III.2007 r., I CZ 5/07

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I CZ 98/07

POSTANOWIENIE

Dnia 24 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z powództwa T. W.

przeciwko K. K, Miastu W.

i "I. T P" Spółce z o.o. o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 sierpnia 2007 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 1 czerwca 2007 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powódki na rzecz pozwanej I. T P

Spółka z o.o. kwotę 120 zł tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1.VI.2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną

powódki

podnosząc,

że

reprezentowana

przez

profesjonalnego

pełnomocnika, nie uiściła opłaty stosunkowej od skargi. Powołał się na następujące

argumenty.

Zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c. sąd odrzuca pismo podlegające opłacie

wniesione bez uiszczenia opłaty przez profesjonalnego pełnomocnika, co miało

miejsce w stanie faktycznym sprawy. Wraz ze zmianą regulacji normatywnej

postępowania kasacyjnego uległo zmianie również traktowanie tego postępowania

z punktu widzenia kosztów sądowych. W konsekwencji nie stosują się do niego

zwolnienia z kosztów sądowych przed sądem l i II instancji. W stanie faktycznym

sprawy powódka nie była zatem na etapie składania skargi kasacyjnej zwolniona

z kosztów sądowych. Ponadto nie złożyła też wniosku o takie zwolnienie, a zatem

skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.

Powódka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem i domagała się uchylenia

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 22.XII.2004 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz.U. 2005, Nr 13, poz. 98), co miało miejsce z dniem 6 lutego

2005 r., nastąpiła zmiana charakteru postępowania kasacyjnego, które stało się

postępowaniem szczególnym,

pozostającym

poza

strukturami

sądów

powszechnych. W konsekwencji utraciło aktualność stanowisko Sądu Najwyższego

zajmowane wcześniej na tle regulacji kosztów sądowych w odniesieniu do

postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego z 20.VII.2000 r.,

III CZ 43/00, OSNC 2000, nr 11, poz. 202 i z 26.VII.2000 r., l CZ 89/00, LEX nr

51344). Na gruncie dawnych przepisów, gdy kasacja przysługiwała od orzeczeń

nieprawomocnych i była w pewnym sensie zbliżona do III instancji sądowej,

przyjmowano, że zwolnienie od kosztów sądowych przyznane na etapie

postępowania

rozpoznawczego

rozciąga

się

na

postępowanie

kasacyjne.

W konsekwencji, strona nie musiała uiszczać opłaty stosunkowej od wnoszonej

kasacji. Obecnie sytuacja jest jednak inna. Skarga kasacyjna to nadzwyczajny

środek zaskarżenia przysługujący od prawomocnych orzeczeń. W rezultacie na

pewno nie można uznać jej za kolejną instancję sądową. Wobec tego nie można

przyjmować, aby na tym etapie postępowania działało zwolnienie z kosztów

sądowych uzyskane w klasycznym postępowaniu rozpoznawczym. Na rzecz

wskazanego stanowiska przemawiają następujące argumenty.

Po

pierwsze,

odrębność postępowania

kasacyjnego

od

zwykłego

postępowania w sprawie. Odkąd skarga kasacyjna stała się nadzwyczajnym

środkiem zaskarżenia, odtąd postępowanie to ostatecznie wyszło z toku

instancyjnego, a zbliżyło się w swoim charakterze do postępowania o stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

orzeczenia

sądowego

czy

do

postępowania

wznowieniowego. Nie ulega wątpliwości, że we wskazanych przypadkach skargi

należy stosownie opłacić (albo wystąpić z wnioskiem o zwolnienie od kosztów

sądowych), niezależnie od ewentualnego zwolnienia strony z ponoszenia kosztów

w postępowaniu rozpoznawczym. Analogicznie trzeba zatem ocenić sytuację

w odniesieniu do postępowania kasacyjnego.

Po drugie, w odniesieniu do kosztów sądowych, można znaleźć pewną

analogię między obecną skargą kasacyjną a rewizją nadzwyczajną istniejącą

w polskim systemie prawnym do 1996 r. Oba te środki to nadzwyczajne środki

zaskarżenia. W przypadku rewizji było jasne, że zwolnienie od kosztów sądowych

uzyskane w toku postępowania rozpoznawczego jej nie dotyczyło i tak samo należy

w tej kwestii potraktować kasację.

Po trzecie, brak jest przepisu, który precyzyjnie określałby zakres zwolnienia

od kosztów sądowych. W konsekwencji trzeba przyjąć, że zwolnienie dotyczy

konkretnego postępowania. Za taką wykładnią przemawia wola ustawodawcy

ujawniona w art. 771 k.p.c., gdzie wyraźnie i jednoznacznie przesądził,

że zwolnienie od kosztów sądowych przyznane w postępowaniu rozpoznawczym

rozciąga się na postępowanie egzekucyjne w danej sprawie. A contrario należy

przyjąć, że nie rozciąga się na żadne inne postępowania związane ze sprawą,

jak postępowanie

o

wznowienie

postępowania

czy

właśnie

postępowanie

kasacyjne.

Nie można też podzielić zarzutów podnoszonych w zażaleniu dotyczących

relacji między zwolnieniem z kosztów sądowych a ustanowieniem pełnomocnika

z urzędu. Zgodnie z treścią art. 117 § 1 k.p.c. jedynie strona zwolniona (w całości

lub części) z kosztów sądowych ma prawo zgłosić wniosek o ustanowienie

pełnomocnika z urzędu. Podkreślić należy, że mowa (verba legis) o momencie

ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a nie o całym czasie jego działania w imieniu

strony. Wymaganie, aby strona była zwolniona z kosztów sądowych musi zostać

spełnione w chwili występowania z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika

z urzędu. W razie zmiany okoliczności, do których zalicza się stan zwolnienia strony

z kosztów sądowych, na podstawie art. 120 k.p.c. sąd cofa ustanowienie

pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik działa zatem (w zakresie pełnomocnictwa

procesowego. którego treść ustawową określa art. 91 k.p.c.) od chwili ustanowienia

do momentu cofnięcia ustanowienia albo całkowitego zakończenia sprawy.

Jak trafnie Sąd Najwyższy stwierdził w postanowieniu z 7.IV.2006 r. (III CZ 13/06,

OSNC 2006, nr 10, poz. 176), udzielenie pełnomocnictwa do reprezentowania

strony w określonej sprawie bez ograniczenia jego zakresu oznacza umocowanie

go także do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Na gruncie nowej regulacji

postępowania kasacyjnego, w odniesieniu do osób zwolnionych z kosztów

sądowych, zasadą będzie, że zwolnienie to wygaśnie z chwilą uprawomocnienia się

orzeczenia II instancji. Jednakże nie wygaśnie tym samym pełnomocnictwo

ustanowione z urzędu, a pełnomocnik będzie nadal uprawniony do wniesienia

skargi kasacyjnej. Skarga taka winna być należycie opłacona, chyba że sytuacja

materialna skarżącego nie ulegnie zmianie, bo wówczas do skargi należy dołączyć

wniosek o zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu

kasacyjnym. Nie trzeba zatem wymagać od strony, aby przed złożeniem skargi

kasacyjnej ponownie ubiegała się wpierw o zwolnienie z kosztów sądowych

i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, bo w istocie zbędnie wydłużałoby

to przebieg postępowania i prowadziło do rutynowego w takich sytuacjach

przekraczania terminów na wniesienie kasacji, co łączyłoby się z koniecznością

składania uzasadnionego wniosku o przywrócenie owego terminu. Taka sytuacja

byłaby patologiczna i niemożliwa do tolerowania, ale wcale przy przyjęciu

prezentowanej interpretacji do niej nie dochodzi. Skoro pełnomocnictwo z urzędu

jest niezależne od zwolnienia od kosztów sądowych, to wystarczające jest, aby

pełnomocnik ustanowiony z urzędu w postępowaniu rozpoznawczym wniósł skargę

kasacyjną wraz z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych.

Nie

można

także

podzielić

zarzutu

stawianego

sądowi,

że

był

niekonsekwentny przez dopuszczenie do udziału w postępowaniu pełnomocnika

ustanowionego z urzędu i równoczesne odrzucenie skargi kasacyjnej jako

nieopłaconej (wobec uznania, że w postępowaniu kasacyjnym nie działa zwolnienie

z kosztów sądowych dokonane na etapie postępowania rozpoznawczego).

Wykładnia zaprezentowana przez Sąd Najwyższy dowodzi trafności takiego

zachowania: wszak pełnomocnictwo zachowało swoją moc (na podstawie art. 91

k.p.c.), nie zostało cofnięte, a więc nie było podstaw do odmówienia

pełnomocnikowi

możliwości

wniesienia

skargi

kasacyjnej.

Inaczej

kwestia

wyglądała w odniesieniu do opłacenia tej skargi: wobec tego, że osoba nie została

zwolniona z kosztów postępowania na etapie postępowania kasacyjnego,

to nieopłaconą kasację należało odrzucić.

Z tych wszystkich względów uznać należy, że w obecnym stanie prawnym

udzielone stronie w toku postępowania rozpoznawczego zwolnienie od kosztów

sądowych nie rozciąga się na postępowanie wywołane wniesieniem skargi

kasacyjnej.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tym samym stanowiska

zajętego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20.X.2006 r., IV CZ 77/06,

niepubl. a podziela pogląd wypowiedziany w postanowieniach z 23.1.2007 r., III CZ

3/07, niepubl. oraz z 14.III.2007 r., l CZ 5/07, niepubl.

Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814

k.p.c., orzeczono jak w sentencji.