Supreme Court dismisses Social Insurance Agency's appeal regarding unauthorized representation in bankruptcy proceedings. The court rules that general powers of attorney suffice for initiating business prohibition orders. The court held that bankruptcy proceedings initiated by the Social Insurance Agency as a creditor fall under the agency's general business activities, not requiring specific authorization for such orders. Consequently, the lower court's decision to revoke the proceedings due to lack of specific mandate was overturned. The appeal is dismissed, and the case is remanded for costs allocation.

Sygn. akt I CZ 2/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 stycznia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Józef Frąckowiak‎SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy uczestnictwie T.S.‎o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2017 r.,‎zażaleń wnioskodawcy i uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 10 sierpnia 2016 r., sygn. akt XXIII Ga …/16, ‎uchyla zaskarżone orzeczenie, pozostawiając rozstrzygnięcie ‎o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 10 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 17 listopada 2015 r., wydanego w sprawie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, uchylił to postanowienie, zniósł postępowanie w sprawie w zakresie czynności podjętych od 5 maja 2015 r. i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania z uwagi na nieważność postępowania przed tym Sądem.W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego z 10 sierpnia 2016 r. wnioskodawca zarzucił, że zapadło ono z naruszeniem przepisów procesowych, tj. art. 379 pkt 2 k.p.c. w związku z uchyleniem zaskarżonego wyroku, zniesieniem postępowania i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, podczas gdyż w niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania a reprezentujący wnioskodawcę pełnomocnicy byli należycie umocowani do działania w jego imieniu.W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego z 10 sierpnia 2016 r., uczestnik zarzucił, że zapadło ono z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 355 § 1 i 2 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c., art. 13 § 2 k.p.c. w związku z art. 376 ust. 1 in fine i ust. 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (ówcześnie tekst jedn.:

Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm., obecnie chodzi o art. 376 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 233 ze zm., dalej: „p.u.n.") oraz art. 97 § 2 k.p.c. i art. 379 pkt 2 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie.Obaj żalący się wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia złożonego na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. na orzeczenie kasatoryjne Sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy bada tylko, czy wystąpiły wskazane przez Sąd drugiej instancji przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku, którymi są: nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, nierozpoznanie przez ten sąd istoty sprawy oraz sytuacja, gdy wydanie wyroku przez sąd drugiej instancji wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. nie mogą być inne kwestie, w szczególności dotyczące oceny zasadności roszczenia i trafności merytorycznego stanowiska prawnego sądu drugiej instancji oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa procesowego przez ten sąd innych jak tylko decydujące o zastosowaniu art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. Omawiane zażalenie skierowane jest przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a więc przy jego rozpoznawaniu ocenie może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej, jako odpowiadającej powołanej podstawie wydania orzeczenia kasatoryjnego (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2013 r., V CZ 75/13, nie publ., z 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013, nr 3, poz. 41, z 16 maja 2013 r.

IV CZ 31/13, nie publ. i z 21 czerwca 2013 r., I CZ 48/13, nie publ.).W niniejszej sprawie do uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego w postępowaniu apelacyjnym doszło z uwagi na przyjęcie, że postępowanie to dotknięte było nieważnością, bowiem osoby działające za wnioskodawcę jako jego pełnomocnicy nie były należycie umocowane.Wnioskodawcą w niniejszej sprawie był Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), któremu ustawodawca jako państwowej jednostce organizacyjnej przyznał osobowość prawną (art. 66 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn.

Dz.U. z 2016 r. poz. 963; dalej: „u.s.u.s."). Podmiot ten działa przez organy oznaczone w ustawie, przy czym w stosunkach zewnętrznych reprezentowany jest przez Prezesa ZUS (art. 72 i 73 ust. 1 u.s.u.s.). Zakres zadań ZUS, na podstawie którego można wnioskować o stosunkach prawnych, w których może występować ten podmiot w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych nie został określony w sposób wyczerpujący. Ustawodawca wskazał (art. 66 ust. 3 u.s.u.s.), że podstawą działań ZUS jest nie tylko ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, lecz i inne ustawy regulujące poszczególne zakresy jego działalności.

Status ZUS, zakres przypisanych mu zadań i kompetencji jego organów sprawia, że dostrzega się przede wszystkim jego pozycję jako zobowiązanego do wypłaty uprzednio skonkretyzowanych świadczeń ze stosunków ubezpieczenia społecznego, ale ZUS występuje także w roli wierzyciela należności publicznoprawnych pobieranych w ramach tych stosunków. Korzystanie z tego statusu obliguje go do konkretyzowania obowiązków innych podmiotów dotyczących świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych, do ich pobierania, w tym też przy wykorzystaniu przymusu państwowego.

ZUS, jako wierzyciel należności, do pobierania których jest ustawowo upoważniony, może korzystać z tych wszystkich instrumentów procesowych) systemu roszczeń, które dostępne są wierzycielom publicznoprawnym. Z uwagi na ten status, ZUS może wziąć udział np. w postępowaniu upadłościowym, ale też zgłosić wniosek wszczynający postępowanie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności przez osoby wymienione w art. 373 p.u.n. (art. 376 p.u.n.; patrz też motywy uchwały Sądu Najwyższego z 28 września 2016 r., III CZP 48/16, Biul.

SN 2016, nr 9, s. 10).Sprawy o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej rozpoznawane są w postępowaniu nieprocesowym, co oznacza, że przez odesłanie z art. 13 § 2 k.p.c. mają do nich zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego o procesie, nie zaś przepisy prawa upadłościowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2005 r., V CK 415/05, nie publ.). Zgodnie z ogólnymi regułami, postępowanie przewidziane w art. 373-377 p.u.n. może być prowadzone przez wierzyciela osobiście, co w przypadku osób prawnych oznacza działanie przez ustawowe lub statutowe organy, albo przez wierzyciela reprezentowanego przez pełnomocnika.

Dla zainicjowania imieniem wierzyciela postępowania o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej nie jest wymagane pełnomocnictwo upoważniające do wszczęcia i prowadzenia w jego imieniu tej kategorii spraw, czy konkretnej sprawy o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Postępowanie takie może wszcząć i prowadzić osoba legitymująca się pełnomocnictwem ogólnym wierzyciela bądź pełnomocnictwem do prowadzenia jego imieniem spraw oznaczonych jako pewna kategoria, o ile w jej zakresie - z uwagi na określone przez mocodawcę cechy powierzanych pełnomocnikowi spraw - zmieści się także sprawa o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie art. 373-377 p.u.n. (art. 88 k.p.c.).W niniejszej sprawie z żądaniem wydania orzeczenia na podstawie art. 373- 377 p.u.n. wystąpiła Dyrektor I Oddziału ZUS – M.

Z., umocowana do działania za ten podmiot przez Prezesa ZUS. W toku postępowania za wnioskodawcę występowali też pracownicy, w tym profesjonalny pełnomocnik - radca prawny. Wszystkie pełnomocnictwa dla osób występujących za wnioskodawcę miały jednolitą treść. Były to pełnomocnictwa umocowujące pełnomocników do reprezentowania ZUS w postępowaniu przed sądami powszechnymi w sprawach: (pkt 1) z zakresu ubezpieczeń społecznych, (pkt 2) z zakresu postępowania upadłościowego, (pkt 3) dotyczących ksiąg wieczystych, składania oświadczeń i wniosków w tym zakresie, (pkt 4) w innych sprawach związanych z działalnością ZUS, w których nie jest określona wartość przedmiotu sporu lub w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 500.000 zł.Wbrew odmiennemu stanowisku Sądu Okręgowego, sprawy o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, w których legitymacja ZUS wynika z korzystania przez ten podmiot ze statusu wierzyciela upadłego, za działania którego ma być odpowiedzialna osoba, w stosunku do której wnioskowane jest orzeczenie zakazu, są sprawami związanymi z działalnością ZUS, w których nie jest określona wartość przedmiotu sporu.

Pełnomocnictwa, na podstawie których wszczęte zostało postępowanie upoważniały zatem osoby, którym udzieliły je osoby korzystające ze statusu organów ZUS do zainicjowania w imieniu tej osoby prawnej postępowania o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestnika na podstawie art. 373 p.u.n. i podejmowania w tym postępowaniu czynności w imieniu ZUS.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu. jw kc