Legislator Case Law & Legislation
I CSK 907/14 AI generated

Supreme Court dismisses appeal, ruling that a prohibited clause model decision binds all parties universally upon registration.

Case Number I CSK 907/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the cassation appeal, rejecting the appellant's argument regarding the scope of the binding effect of a decision recognizing a model clause as prohibited. While the parties debated whether such a decision creates a general norm or only binds the specific litigants, the court adopted the view that registration in the official register grants the decision universal binding force against third parties. Consequently, the court held that the principle of res judicata precludes a new lawsuit involving identical clauses between different parties once the decision is registered.

Legislator headnote

AI generated

Art. 47943 k.p.c.; Art. 47945 § 2 k.p.c.: A final decision recognizing a model clause as prohibited acquires binding force vis-à-vis third parties upon registration, thereby preventing subsequent claims for the same recognition against other parties and establishing a general normative effect rather than a specific one.

Keywords

AI generated
prohibited model clause binding force of judgment res judicata effect third party binding general normative effect consumer protection law cassation appeal dismissal

Cited Legislation

AI generated
art. 3989 § 1 k.p.c.
Z tych zatem względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c. a contrario).O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art.
art. 98 § 1 k.p.c.
a contrario).O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 w zw.
art. 391 § 1 k.p.c.
art. 39821 k.p.c.
391 § 1 i art. 39821 k.p.c. [aw]
art. 47943 k.p.c.
Skutek związania wynikający z art. 47943 k.p.c. dotyczy bowiem wyłącznie spraw odnoszących się do postanowienia wzorca umowy, co do którego uprzednio prawomocnym wyrokiem sądu został on uznany ‎za niedozwolony (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., III CZP 73/13, niepublik.).
art. 47945 § 2 k.p.c.
Należy zgodzić się, że kwestię zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku związanej z wpisem postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru, o którym mowa w art. 47945 § 2 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzyga się w różny sposób.
art. 3989 § 1 k.p.c
Z tych zatem względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.
art. 47943 k.p.c
Skutek związania wynikający z art. 47943 k.p.c.
art. 47945 § 2 k.p.c
Należy zgodzić się, że kwestię zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku związanej z wpisem postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru, o którym mowa w art. 47945 § 2 k.p.c.
art. 39821 k.p.c
391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZP 95/03
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r., III SZP 3/06
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., III CZP 73/13
dotyczy bowiem wyłącznie spraw odnoszących się do postanowienia wzorca umowy, co do którego uprzednio prawomocnym wyrokiem sądu został on uznany ‎za niedozwolony (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., III CZP 73/13, niepublik.).
postanowienie z dnia 19 marca 2014 r., I CSK 20/14
III CZP 95/03
Final judgment on standard form contract clauses bars new lawsuits by third parties due to res judicata.
III CZP 73/13
Standing for unfair terms action not required; prior UOKiK ban does not bar new suit.
I CSK 20/14
Supreme Court dismisses appeal, ruling a prior ban on contract clause terms applies to all similar terms regardless of the specific business.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I CSK 907/14 POSTANOWIENIE Dnia 26 listopada 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tadeusz Wiśniewski w sprawie z powództwa J. P.‎przeciwko M. K.‎o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 listopada 2014 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI ACz […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; ‎zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 137 (sto trzydzieści siedem) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.W niniejszej sprawie skarżący oparł swoją skargę zarówno na występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebie wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jak również na oczywistej zasadności skargi.

Wszystkie te podstawy kasacyjne zostały, jak wynika z uzasadnienia skargi, sprowadzone do jednej tylko kwestii. Wyłączny problem eksponowany przez skarżącego w skardze kasacyjnej stanowi wszak przyjęta przez Sąd Apelacyjny koncepcja wykładni art. 47943 k.p.c., stanowiącego, że wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 47945 § 2. Należy zgodzić się, że kwestię zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku związanej z wpisem postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru, o którym mowa w art. 47945 § 2 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzyga się w różny sposób.

Identyczną rozbieżność zapatrywań można dostrzec i w doktrynie.Prezentowany jest pogląd, że skutkiem wpisu postanowienia do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest to, iż nikt ‎– a w szczególności konsument - nie może ponownie żądać uznania za niedozwolone tego samego postanowienia stosowanego przez tego samego przedsiębiorcę w tym samym wzorcu. Ale też i dalej, gdyż żądanie takie nie może być skierowane także przeciwko innemu przedsiębiorcy. W tym wypadku chodziłoby zatem o koncepcję, że uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone jest równoznaczne z uznaniem tego postanowienia za nieskuteczne (nieważne) we wszystkich stosunkach, w których zostało ono wykorzystane (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZP 95/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 25, uchwała tego Sądu z dnia 13 lipca 2006 r., III SZP 3/06, OSNP 2007, nr 1-2, poz. 35).Odmienne stanowisko sprowadza się natomiast do stwierdzenia, że postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem nie prowadzi do związania sądu orzekającego przy ocenianiu nawet tożsamo brzmiącego postanowienia, którym posługuje się inny przedsiębiorca w innym wzorcu umowy.

Skutek związania wynikający z art. 47943 k.p.c. dotyczy bowiem wyłącznie spraw odnoszących się do postanowienia wzorca umowy, co do którego uprzednio prawomocnym wyrokiem sądu został on uznany ‎za niedozwolony (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., III CZP 73/13, niepublik.). Sąd Najwyższy w obecnym składzie przychyla się do pierwszego poglądu. Pogląd ten w ostatnim czasie został wyraźnie i zdecydowanie potwierdzony postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r., I CSK 20/14, w którym podkreślono, ‎że - wbrew odmiennym poglądom - sąd dokonuje tzw. abstrakcyjnej kontroli postanowienia wzorca umownego, a prawomocny wyrok stwierdzający uznanie ‎za niedozwolone postanowienia wzorca umowy jest skuteczny wobec osób trzecich w żadnym razie nie oznacza, iż postanowienie uznane za niedozwolone, po wpisaniu go do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji ‎i Konsumentów, ma charakter normy generalnej i abstrakcyjnej.

Jest oczywiste, ‎że takie ujęcie godziłoby bezpośrednio i wprost w postanowienia Konstytucji normujące kompetencje do stanowienia norm prawnych. W rozważanym wypadku nie mamy jednak do czynienia z prawotwórczą działalnością sądu, lecz z klasycznym stosowaniem prawa. Natomiast z woli samego ustawodawcy prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy ma, ‎po wpisaniu go do właściwego rejestru, skutek wobec osób trzecich. W konsekwencji powyższego poglądu rozszerzona prawomocność wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy ‎za niedozwolone (art. 47943 k.p.c.) uzasadnia odrzucenie pozwu w razie wytoczenia powództwa przez inną stronę powodową przeciwko innej stronie pozwanej, jeżeli przedmiotem sporu są takie same postanowienia wzorca, jak wpisane do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOK i K, w razie zaś gdy do wpisania klauzuli doszło w toku toczącego się postępowania uzasadnia to umorzenie postępowania.

Ze względu na okoliczność, że przeszkoda w postaci powagi rzeczy osądzonej zaistniała w niniejszej sprawie dopiero w trakcie postępowania w sprawie, Sąd Apelacyjny prawidłowo postąpił oddalając zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego o umorzeniu tego postępowania. Z tych zatem względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c. a contrario).O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. [aw]