Cassation appeal dismissed; legal issue on contributory negligence in bill of exchange defense rejected.

I CSK 792/23 POSTANOWIENIE 19 lutego 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska na posiedzeniu niejawnym 19 lutego 2024 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa N. w H.‎przeciwko T.H. i A.N.‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej A.N.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach‎z 27 czerwca 2022 r., V ACa 297/20, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od A.N. na rzecz powoda kwoty 5.400 (pięć tysięcy czterysta) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia pozwanej odpisu niniejszego postanowienia, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. A.W.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności ‎w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do przytoczonych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ‎w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.Pozwana A.N. wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), które przedstawiła jako pytanie, „czy ‎w sprawie w której Powód, będący remitentem, dochodzi roszczenia w reżimie odpowiedzialności wekslowej od wystawcy weksla z którym nie łączył go stosunek podstawowy, dopuszczalne jest ograniczenie odpowiedzialności dłużnika z uwagi na przyczynienie się Powoda do powstania szkody”.

Pozwana argumentowała, że podpisała jako wystawca weksel zabezpieczający roszczenia powoda w stosunku do jej ówczesnego męża, z którym powoda łączyły stosunki handlowe, lecz sama nie była z powodem połączona żadnym stosunkiem umownym poza wekslowym. Nie miała zatem wpływu na zachowanie powoda, który zawarł z mężem pozwanej ryzykowny i bardzo wartościowy kontrakt, chociaż dotarły do niego informacje, że mąż pozwanej jest nierzetelny i nie wywiązuje się z zaciągniętych zobowiązań. Tym samym powód przyczynił się do szkody, której naprawienia dochodził w procesie.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na występowanie ‎w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga zidentyfikowania problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie ‎i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę ‎o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało.

Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie. Zagadnienie, które sformułowała skarżąca nie uwzględnia przebiegu i wyniku postępowania w sprawie.

Powód dochodził roszczenia z weksla własnego na kwotę 800.000 Euro wystawionego przez pozwanych 31 lipca 2014 r. przed notariuszem A.B. i płatnego 2 stycznia 2015 r., a zabezpieczającego roszczenia powoda do Spółki […] i T.H. o zwrot uiszczonych zaliczek oraz odszkodowania za ewentualne niewykonanie lub nienależyte wykonanie umów. Z ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że w chwili zaciągnięcia zobowiązania wekslowego pozwana była członkiem zarządu Spółki […]. T.H. nie wywiązał się z zobowiązania wobec powoda, wobec czego pismem z 7 października 2015 r. powód złożył oświadczenie od odstąpieniu od umowy z nim.

W związku z niewykonaniem przez T.H. zobowiązania ‎z umowy powód poniósł szkodę w wysokości 1.463.775 Euro, przekraczającą kwotę 800.000 Euro, na którą opiewa weksel. Powód uzyskał prawomocne orzeczenia przeciwko T.H. oraz Spółce […], zasądzające na jego rzecz kwoty odpowiednio 311.501 Euro i 546.951 Euro z ustawowymi odsetkami tytułem zwrotu zaliczek na poczet świadczeń z umowy.Sądy obu instancji zbadały stosunek podstawowy zabezpieczony wekslem, przyjmując, że posiadaczowi weksla będącemu pierwszym wierzycielem przysługują wobec wystawcy weksla zarówno roszczenia ze stosunku podstawowego, jak i wekslowego.

Pozwani jako dłużnicy wekslowi mogli zatem bronić się zarzutami wynikającymi ze stosunku podstawowego, łączącego ich ‎z remitentem i kwestionować jego roszczenia odszkodowawcze. Na pozwanych jako wystawcach weksla spoczywał jednak ciężar udowodnienia okoliczności, które pomimo wystawienia weksla zwalniały ich z odpowiedzialności za jego wykupienie.Kwestia przyczynienia się powoda do powstania szkody lokowała się ‎w płaszczyźnie stosunku podstawowego łączącego strony. Zarzut naruszenia art. 362 k.c. przez nieuwzględnienie przyczynienia powoda do szkody pozwana zgłosiła w apelacji, a Sąd Apelacyjny zarzut ten rozważył i uznał za niezasadny.

Skoro problem przyczynienia powoda do powstania szkody został zbadany przez Sądy meriti z negatywnym wynikiem dla pozwanych, to sformułowane we wniosku pytanie o samą dopuszczalność prowadzenia tego badania należy uznać za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 2 pkt 7 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800), orzeczono jak w postanowieniu.

A.W.[ał] ‎