Supreme Court dismisses appeal claiming defendant lacked legal personality at time of injury due to registration date.

Sygn. akt I CSK 75/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSA Marta Romańska

w sprawie z powództwa I.Z. i M.Z. oraz małoletniego T.Z. reprezentowanego przez

przedstawicielkę ustawową I.Z.

przeciwko Instytutowi Medycyny

o odszkodowanie i rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 18 maja 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Powodowie domagali się zasądzenia od Instytutu Medycyny rent i

odszkodowań za szkody poniesione w związku ze śmiercią ich męża i ojca R.Z.,

która nastąpiła w dniu 24 września 1996 r. na skutek powikłań po wadliwym

przygotowaniu go do operacji przez anestezjologa w dniu 18 lipca 1996 r.

Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2004 r. został wezwany do udziału

w sprawie, obok dotychczasowego pozwanego, Skarb Państwa – Dowódca [...]

(obecnie Dowódca [...]).

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy w W. uwzględnił

częściowo roszczenia powodów skierowane przeciwko Instytutowi Medycyny,

oddalając ich powództwa w pozostałym zakresie, w tym w całości przeciwko

Skarbowi Państwa - Dowódcy [...].

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyli apelacjami powodowie oraz pozwany

Instytut Medycyny. Apelacja powodów została odrzucona postanowieniem Sądu

Apelacyjnego z dnia 28 września 2006 r., zaś apelacja pozwanego Instytutu

oddalona wyrokiem tegoż Sądu z dnia 28 września 2006 r.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku pozwany Instytut Medycyny zarzucił

naruszenie art. 64 i 65 § 1 k.p.c., powodujące, stosownie do art. 379 pkt 2 k.p.c. w

zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lipca 1986 r. w sprawie

jednostek badawczo – rozwojowych nadzorowanych przez Ministra Obrony

Narodowej i Ministra Spraw Wewnętrznych (Dz. U. nr 27, poz. 132), nieważność

postępowania z tej przyczyny, że w dacie zdarzenia będącego podstawą roszczeń

powodów Instytut nie miał osobowości prawnej, a tym samym samodzielnej

zdolności sądowej i procesowej. Na tej podstawie wnosił o uchylenie skarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Instytut Medycyny, jako jednostka badawczo – rozwojowa, podlegał ustawie

z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo – rozwojowych (t. jed. Dz. U. 2001,

nr 33, poz. 388 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”. Jednakże z mocy art. 76 ust. 1 tejże

ustawy w jej pierwotnym brzmieniu, Rada Ministrów została upoważniona do

określenia

zakresu

stosowania

przepisów

ustawy

do

tychże

jednostek

nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej i Ministra Spraw Wewnętrznych.

Wykonując to upoważnienie ustawowe, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z

dnia 10

lipca

1986

r. w sprawie

jednostek badawczo

–

rozwojowych

nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej i Ministra Spraw Wewnętrznych

(Dz. U. nr 27, poz. 132 ze zm.) – dalej jako „rozporządzenie”. Z uzasadnienia

skarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny, odwołując się do treści art. 1 ust. 1

pkt 3 ustawy, zgodnie z którym jednostki badawcze posiadają osobowość prawną,

przyjął, że Instytut Medycyny nabył na tej podstawie osobowość prawną odrębną

od Skarbu Państwa, co uzasadniało uznanie jego legitymacji biernej w procesie i

przypisanie mu odpowiedzialności odszkodowawczej wobec powodów. Uszło

jednak uwagi tego Sądu, iż powołane rozporządzenie w § 2 ust. 3 wyłączyło

stosowanie m. in. art. 1 ust. 3 ustawy do jednostek badawczo – rozwojowych

nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej i Ministra Spraw Wewnętrznych,

co oznacza, że pogląd Sądu, iż Instytut miał osobowość prawną z mocy tejże

ustawy jest nietrafny. Należy zatem przyjąć, że był on jednostką organizacyjną

Skarbu Państwa, a odrębną osobowość prawną uzyskał dopiero na skutek

zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 24 listopada 2003 r. (data

bezsporna). Z powyższego wynika, że Instytut miał samodzielną zdolność sądową i

procesową już w czasie wyrokowania przez Sąd Okręgowy (22 czerwca 2005 r.), a

tym bardziej w postępowaniu apelacyjnym. W takim razie nie może być mowy o

nieważności postępowania odwoławczego, zrzucanej w skardze kasacyjnej.

Wprawdzie nie można wykluczyć, iż mogło dość do nieważności z tej przyczyny w

jakimś fragmencie postępowania pierwszoinstancyjnego, ale wobec nie powołania

przez skarżącego jako podstawy skargi kasacyjnej art. 386 § 2 k.p.c., tamto

ewentualne uchybienie znajduje się poza zakresem kontroli instancji kasacyjnej

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC

1998, nr 4, poz. 81). Należy bowiem podkreślić, iż, wbrew przekonaniu skarżącego,

dla ważności czy nieważności postępowania nie ma znaczenia moment powstania

szkody, a tym samym struktura organizacyjna podmiotu sprzed wniesienia pozwu,

lecz prawidłowość określenia oraz reprezentacji stron w samym procesie.

W rzeczywistości zatem zasadniczy problem prawny w sprawie sprowadza się do

tego, czy Instytut Medycyny ponosi odpowiedzialność wynikającą ze zdarzeń

związanych z jego działalnością zaistniałych przed osiągnięciem odrębnej

osobowości prawnej. Jest to jednak zagadnienie prawa materialnego, które nie

zostało ujęte w podstawie skargi kasacyjnej, wobec czego nie może być

przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego (art. 39813 § 1 k.p.c.). Dlatego też

skarga kasacyjna była nieskuteczna i podlegała oddaleniu (art. 398 14 k.p.c.).