Legislator Case Law & Legislation
I CSK 728/25 AI generated

Supreme Court dismisses cassation appeal on lack of obvious legal error regarding adverse possession and land registry updates.

Case Number I CSK 728/25
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal against a lower court decision rejecting her adverse possession claim. The plaintiff argued that the defendants acquired property rights through a void gift contract involving an incapacitated donor, while the lower court found her prior identical request had already been lawfully rejected. The court ruled that the appeal did not meet the threshold for an obvious legal error requiring immediate review.

Legislator headnote

AI generated

Art. 3989 § 1 pkt 1, 4 k.p.c.; A cassation appeal is admissible only if it raises a new, significant legal issue or demonstrates an obvious legal error prima facie, rather than merely asserting a clear violation without specific argumentation.

Keywords

AI generated
cassation appeal admissibility obvious legal error adverse possession land registry correction void gift contract incapacitated donor repeated adverse possession claim

Cited Legislation

AI generated
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
z art. 3989 § 1 pkt.: 1 i 4 k.p.c.).
art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi.
art. 3989 § 2 k.p.c.
z art. 3989 § 1 pkt.: 1 i 4 k.p.c.).
art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze
3989 § 2 k.p.c.O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 29 ust.
§ 1-4, § 8 pkt 6, § 11 pkt 8 i § 16 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r.
z § 1-4, § 8 pkt 6, § 11 pkt 8 i § 16 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w prawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.
art. 233 § 1 k.p.c
art. 233 § 1 k.p.c.; art.
art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c
233 § 1 k.p.c.; art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c.
art. 102 k.p.c
art. 82 k.c
1 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 82 k.c., wskutek ich niezastosowania.
art. 3984 § 2 k.p.c
Skarżąca wniosła o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występujące, w jej ocenie, istotne zagadnienie prawne oraz ze względu na jej oczywistą zasadność (art. 3984 § 2 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01
postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
postanowienia Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01
postanowienia Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16
postanowienia Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008 r., III CSK 199/07
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I CSK 728/25 POSTANOWIENIE 22 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Władysław Pawlak na posiedzeniu niejawnym 22 lipca 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa D. M.‎przeciwko A. B., K. B. i A. B.1‎o uzgodnienie treści księgi wieczystej,‎na skutek skargi kasacyjnej D. M.‎od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie‎z 17 lipca 2024 r., II Ca 2145/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Wieliczce na rzecz adw. R.M. kwotę 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną powódce D.M. z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIEPowódka – D. M. domagała się uzgodnienia treści księgi wieczystej KW nr […] w ten sposób, by w miejsce dotychczasowych właścicieli w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej wpisać powódkę jako wyłączną właścicielkę nieruchomości, dla której prowadzona jest ta księga (podstawą prawną roszczenia powódki był art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

W uzasadnieniu podała, że pozwani (ujawnieni jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości) nie dysponują do niej prawem własności, gdyż nabyli je na podstawie wadliwej czynności prawnej - umowy darowizny z 25 września 1991 r. Darczyńca – M. M. był osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną w chwili zawarcia przedmiotowej umowy. Powódka ujawniona została w księdze wieczystej KW nr […] jako właściciel w udziale 4/5 części nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr […] w miejsce A. M., J. Ś., S. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z 6 grudnia 2013 r., w którym to postanowieniu w punkcie I stwierdzono, że wnioskodawczyni nabyła z dniem 28 września 2010 r. w drodze zasiedzenia udział w wysokości 4/5 części w przedmiotowej nieruchomości - w miejsce udziałów S. B., A.

M., J. Ś. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wywodziła, że jej posiadanie samoistne przedmiotowej nieruchomości ograniczało się do 4/5 części nieruchomości. Sąd Rejonowy w Wieliczce postanowieniem z 11 marca 2015 r., zmienionym postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z 23 marca 2016 r. wznowił postępowania zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Wieliczce z 6 grudnia 2013 r., uchylił pkt I przedmiotowego postanowienia i odrzucił wniosek o zasiedzenie. Motywem wydania tego rozstrzygnięcia był fakt, że wnioskodawczyni złożyła już wcześniej tożsamy wniosek o zasiedzenie, który został prawomocnie oddalony.

Na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki D. M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z 23 marca 2016 r., Sąd Najwyższy postanowieniem z 6 sierpnia 2020 r. (sygn. akt III CSK 363/17) uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Wieliczce z 11 marca 2015 r. i znosząc postępowanie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Wieliczce do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 20 stycznia 2021 r., Sąd wznowił postępowanie w sprawie, postanowieniem z 5 kwietnia 2022 r. między innymi uchylił pkt I postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z 6 grudnia 2013 r. i odrzucił wniosek o zasiedzenie.

W księdze wieczystej nr […] jako właściciele nieruchomości położonej w Wieliczce, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr […], aktualnie ujawnieni są: A. B. w udziale 5/30 części, A. B.1 w udziale 1/30 części. A. B. i A. B.1 prawo własności nabyli od K. B. i M. B., którzy z kolei udział w wysokości 1/5 w prawie własności przedmiotowej nieruchomości nabyli na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej na podstawie umowy o dożywocie zawartej 25 września 1991 r. z M. M.Wyrokiem z 17 kwietnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Wieliczce oddalił powództwo.

W ocenie Sądu I instancji, powódce nigdy nie przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości w jakiejkolwiek części z uwagi na brak spełnienia przesłanek nabycia prawa własności przez zasiedzenie. Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka, zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w części, to jest odnośnie do jego pkt.: I oraz III. Apelująca wyrokowi Sądu I instancji zarzuciła, w szczególności, 1) nieustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest odnośnie do następujących okoliczności - powódka pomimo zbycia 4/5 części nieruchomości podtrzymywała żądanie co do ujawnienia jej jako współwłaściciela w pozostałej części, a to wobec żądania wpisania jej jako wyłącznego właściciela spornej nieruchomości;

M. M. był osobą niezdolną do samodzielnego podejmowania czynności prawnych względnie wobec choroby był osobą, która znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli; wskutek pierwotnego żądania zasiedzenia 4/5 części nieruchomości powódka stała się właścicielem całej nieruchomości będąc uprawnioną do żądania określonego w treści pozwu wpisu na podstawie art. 10 ust. 1 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W dalszej kolejności powódka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c.; art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 98 § 1 w zw. z art. 102 k.p.c. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 10 ust. 1 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 82 k.c., wskutek ich niezastosowania.

W ocenie Sądu Okręgowego w Krakowie apelacja powódki, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu. Jak zauważył Sąd II instancji powódka stwierdziła, że nabyła 4/5 części w spornej nieruchomości w drodze zasiedzenia, co było przedmiotem odrębnego postępowania, przy czym dokonała przeniesienia prawa własności tych udziałów na rzecz swoich córek; pozostały, zaś, udział 1/5 części miała nabyć przez zasiedzenie, na co powołała się w apelacji. Twierdzenia te nie uzasadniały jednak uwzględnienia żądania powódki odnośnie do wpisu prawa własności nieruchomości na rzecz powódki w całości, w ramach powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej.

Bezzasadne okazały się także obydwa zarzuty naruszenia art. 82 k.c. Jak podkreślił Sąd II instancji pozwany w odpowiedzi na apelację zasadnie zwrócił uwagę, że zarzuty te zostały błędnie skonstruowane. Niedopuszczalne jest, bowiem, zgłoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego w sytuacji, gdy sąd nie poczynił w tym zakresie ustaleń faktycznych. Jak stwierdził Sąd Okręgowy, skoro Sąd I instancji nie dokonał ustaleń, co do poczytalności M. M. i w konsekwencji ustalenia ważności umowy z 25 wrześnią 1991 r., to nie dopuścił się obrazy art. 82 k.c. Ostatecznie Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 17 lipca 2024 r., w szczególności, oddalił apelację powódki.

Powódka – D. M. - skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 17 lipca 2024 r., w całości. Skargę oparła na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że nie jest możliwe usunięcie niezgodności wpisu w księdze wieczystej w oparciu o nabycie prawa własności na podstawie zasiedzenia (w tym zasiedzenia udziału w nieruchomości). Skarżąca wniosła o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występujące, w jej ocenie, istotne zagadnienie prawne oraz ze względu na jej oczywistą zasadność (art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 § 1 pkt.: 1 i 4 k.p.c.).

Odnośnie do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt.: 1 k.p.c. skarżąca sformułowała zagadnienie prawne sprowadzające się do pytania: „czy art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zakresie rozpoznawania powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym należy zastosować w przypadku powołania się przez powoda na przesłankę pierwotnego nabycia nieruchomości poprzez zasiedzenie”. Tytułem wykazania tego zagadnienia skarżąca zaprezentowała wywód prawny, którym stwierdziła, że odnośnie do art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie wskazano na wykluczenie jakichkolwiek stanów faktycznych, z których wynika niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Każda z przesłanek wskazująca na wykazane niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - umożliwia zastosowanie art. 10 ust. 1 Ustawy. Zasiedzenie prawa własności nieruchomości odznacza się tym, że nie jest dookreślone przez stosowny wpis lub orzeczenie sądu. W postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 10 ust. 1 powyższej ustawy, istnieje możliwość usunięcia niezgodności treści księgi wieczystej wskutek wykazania, że inna osoba jest właścicielem niż wpisana w księdze wieczystej. Ustawodawca w tym zakresie nie stosuje żadnego wyjątku i nie ogranicza żadnej osoby w tym, w jaki sposób ma zostać wykazane stwierdzenie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Zasiedzenie następuje z mocy prawa, a to z kolei uzasadnia ocenę żądania zmiany wpisu w księdze wieczystej w oparciu o powoływaną przesłankę zasiedzenia. W dalszej kolejności skarżąca wskazała także na art. 316 § 1 k.p.c. podkreślając, że w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym sąd bada jej aktualny stan, tj. stan prawny nieruchomości na chwilę zamknięcia rozprawy, a jeżeli złożono apelację od wyroku sądu I instancji, ustalenia dokonuje się na chwilę zamknięcia rozprawy odwoławczej.

Powyższa argumentacja, zdaniem skarżącej, miała wykazywać, że w realiach sprawy sformułowane zagadnienie prawne ma charakter istotny. Odnośnie, natomiast, do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt.: 4 k.p.c., skarżąca stwierdziła, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż Sąd Okręgowy w Krakowie dokonał wadliwej wykładni art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jak wskazała skarżąca art. 10 ust. 1 tej Ustawy umożliwia dokonanie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w ramach pierwotnego nabycia prawa własności wskutek zasiedzenia.

W tym przypadku rozstrzygnięcie Sądu jest wtórne do nabycia prawa własności przez zasiedzenie i żądania ujawnienia tegoż w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 10 ust. 1 powyższej ustawy. W art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wskazano na „osobę, której prawo nie jest wpisane”. Osobą, której prawo nie jest wpisane jest właściciel, który z mocy prawa nabywa własność nieruchomości przez zasiedzenie. W dalszej części art. 10 ust. 1 powyższej ustawy - ustawodawca wskazuje na możliwość skorzystania przez osobę z „żądania usunięcia niezgodności”.

Skarżąca zauważyła, że brak jest w tym przypadku wyłączenia sposobu nabycia prawa własności. Art. 10 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy wskazuje na spełnienie jednej przesłanki, to jest wykazanie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Rzeczywisty stan prawny może wynikać z pierwotnego nabycia nieruchomości wskutek zasiedzenia, a to z kolei uprawnia do zgłoszenia żądania usunięcia niezgodności wskutek powołania się na niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne.

Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Skarżąca powołała się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., lecz żadna z nich nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, nie publ.).W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd odwoławczy przytoczył stanowisko Sądu Najwyższego, zatem nie zachodzi potrzeba kolejnej wypowiedzi w tej materii.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo).W świetle omówionego przez Sąd drugiej instancji stanowiska Sądu Najwyższego, w szczególności zaprezentowanego w uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 stycznia 2008 r., III CSK 199/07, w którym powołane zostały też inne judykaty, brak podstaw do uznania skargi kasacyjnej powódki za oczywiście uzasadnioną w rozumieniu ww przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania.Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.

– Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 1564) w zw. z § 1-4, § 8 pkt 6, § 11 pkt 8 i § 16 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w prawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763). [PG][a.ł] ‎